Кіріспе

Кинофильмдер мен телебағдарламалар үшін үлкен нәрселерді кішкентай етіп көрсету үшін масштабты модельдерді пайдалана отырып жасалған арнайы эффект – миниатюралық эффект. Масштабты модельдер көбінесе гравитациялық және басқа да әсерлерді көрерменге сенімді етіп көрсету үшін жоғары жылдамдықты түсіру немесе матта түсірілімдермен біріктіріледі. Қазіргі заманғы кинода миниатюраларды қолдану көбінесе компьютерлік графикамен алмастырылды. Егер кадрдың алғы планында миниатюра болса, ол көбінесе камера линзасына өте жақын орналасады, мысалы, боялған фон қолданылған кезде. Түсірілім нысанына экспозиция орнатылғандықтан, актерлер жақсы жарықтанған болып көрінеді, сондықтан экспозицияны теңестіру және көрініс тереңдігінің айырмашылықтарын болдырмау үшін миниатюраны артық жарықтандыру қажет. Алғы планға миниатюраларды қолдану – мәжбүрлі перспектива деп аталады. Миниматуралық эффектінің тағы бір түрі – тоқтатылған анимация. Көңіл көтеру индустриясының визуалды эффекттер жасауда масштабты модельдерді пайдалануы киноның алғашқы күндерінен басталады. Модельдер мен миниатюралар – адамдардың, жануарлардың, ғимараттардың, ортаның және заттардың көшірмелері. Миниматуралар немесе модельдер жоқ немесе жарылыстар, су тасқыны немесе өрт сияқты шын мәнінде түсіру өте қиын немесе қымбат нәрселерді бейнелеу үшін қолданылады.

1900 жылдан 1960 жылдардың ортасына дейін

Француз режиссері Жорж Мелиес 1902 жылы түсірген "Ай саяхаты" (Le Voyage dans la Lune) фильмінде екі рет экспозиция, бөлінген экрандар, миниатюралар және тоқтатылған кадрлар сияқты арнайы эффекттерді қолданды. Осы алғашқы жылдардағы ең әсерлі визуалды эффекттер фильмдерінің арасында "Метрополис" (1927), "Азамат Кейн" (1941), "Годзилла" (1954) және "Он өсиет" (1956) фильмдері бар. 1933 жылы түсірілген "Кинг Конг" фильмі масштабты модельдерді және миниатюралық элементтердің тоқтатылған анимациясын қоса алғанда, миниатюралық эффекттерді кеңінен пайдаланды.

1960 жылдардың ортасынан бастап

2001: ғарыш саяхаты фильміндегі миниатюралардың қолданылуы маңызды жетістік болды. Үш жыл дамытылған бұл фильм, нанымды модельдер жасаудағы елеулі қадам болды. 1970 жылдардың басында миниатюралар «Посейдонның шытырман оқиғасы» (1972), «Зілзала» (1974) және «Отты мұнара» (1974) сияқты фильмдерде апаттарды бейнелеу үшін жиі қолданылды. 1970 жылдардың соңында ғылыми фантастика жанрының қайта жандануы «Жақын кездесулер үшінші түрі» (1977), «Жұлдыздар соғысы» (1977), «Шеге» (1979), «Жұлдыз жолы: Фильм» (1979) және «Жасырын қала» (1982) сияқты фильмдерде миниатюра жасауды жаңа деңгейге көтерді. «Терминатор» (1984) фильміндегі цистернаның жарылысы және «Нағыз жалған» (1994) фильміндегі көпірдің қирауы сияқты танымал сахналар үлкен өлшемді миниатюралардың көмегімен жүзеге асырылды.

Көбіне CGI-мен ауыстырылды

1993 жылы шыққан «Юралық парк» фильмі физикалық миниатюралар қолданылатын эффекттерді жасау үшін компьютерлерді пайдаланудағы маңызды өзгеріс болды. Компьютерлік графика (CGI) пайдалануы содан бері олардың қолданылуын басып озғанмен, олар әлі де жиі қолданылады, әсіресе от, жарылыс немесе су сияқты физикалық әрекеттесуді қажет ететін жобалар үшін. «Тәуелсіздік күні» (1996), «Титаник» (1997), «Годзилла» (1998), «Жұлдызды соғыстар» алғашқы трилогиясы (1999–2005), «Сақиналардың иесі» трилогиясы (2001–2003), «Казино Рояль» (2006), «Қараңғы рыцарь» (2008), «Бастауыш» (2010) және «Интерстеллар» (2014) – бұл визуалды эффекттер жұмысының маңызды бөлігінде миниатюраларды қолданған, өте сәтті фильмдердің мысалдары.