Кіріспе

Ливия ауданы – Ливияның ресми ауданы.

Жабал әл Ахдар немесе Жасыл тау (الجبل الأخضر) – Ливияның аудандарының бірі. Ол елдің солтүстік-шығысында орналасқан. Аймақтың орталығы – Байда қаласы. Оның аумағында, Шахат қаласына жақын жерде, ежелгі грек колониясы Киринеяның және оның жанындағы Аполлония қаласының – ежелгі Жерорта теңізіндегі маңызды порттың – қалдықтары табылған. Құрлықта ол шығыстан Дерна, оңтүстіктен Әл-Уахат және батыстан Марж қалаларымен шектеседі. 2012 жылғы халық санауы бойынша аймақтағы жалпы халық саны 157 747 адамды құрады, оның ішінде 150 353 ливиялық азамат. Ливиядағы үй шаруасының орташа мөлшері 6,9 адамды құраса, ливиялық емес азаматтардың үй шаруасының орташа мөлшері 3,7 адамды құрады. Аудан бойынша барлығы 22 713 үй шаруасы тіркелді, оның ішінде 20 907 ливиялық үй шаруасы. Ауданның халық тығыздығы шамамен 1 шаршы километрге 1,86 адамды құрайды. 2006 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша ауданда 70 321 экономикалық жағынан белсенді адам бар еді.

Демография

2012 жылғы халық санауы бойынша аймақтағы жалпы халық саны 157 747 адамды құрады, оның ішінде 150 353 ливиялық азамат. Елдегі орташа отбасы мүшелерінің саны 6,9 болса, ливиялық емес азаматтардың орташа отбасы мүшелерінің саны 3,7-ге тең. Аудан бойынша барлығы 22 713 шаңырау бар, оның ішінде 20 907 ливиялық шаңырау. Ауданның халық тығыздығы шаршы километрге 1,86 адамды құрайды. 2006 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша ауданда экономикалық жағынан белсенді 70 321 адам тіркелді. Оның ішінде 44 972 мемлекеттік қызметкер, 6 436 жұмыс беруші, 26 710 бірінші деңгейлі жұмысшы және 69 екінші деңгейлі жұмысшы бар. Мемлекеттік басқаруда 18 290 жұмысшы, ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы және орман шаруашылығында 2 749 жұмысшы, ауыл шаруашылығы мен аң аударуда 3 148 жұмысшы, білім беру саласында 22 772 жұмысшы, жеке кәсіпорындарда 4 954 жұмысшы, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсетуде 3 319 жұмысшы, өндірісте 4 465 жұмысшы, техникалық жұмыстарда 22 846 жұмысшы және қызмет көрсету саласында 1 341 жұмысшы жұмыс істейді. Мектептердегі оқушылардың жалпы саны 71 229, ал орта білімнен жоғары білімі бар, бірақ толыққанды бітірмегендердің саны 3 628 адамды құрайды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) мәліметі бойынша елде екі жұқпалы аурулар орталығы, 7 тіс клиникасы, үш жалпы медицина клиникасы, стационарлық емхана жоқ, 16 амбулаториялық емхана, 55 дәріхана, 157 ЖПҚ орталығы, бір поликлиника, 6 ауылдық медициналық пункті және мамандандырылған клиникалар жоқ. Ислам – елдің мемлекеттік және басты діні.

География

Оның оңтүстік бөлігінде Жебел Ахдар тауының құнарлы жоталық аймағы орналасқан. Бұл аймақтың солтүстігінде таулы жерлер мен Жерорта теңізі арасындағы құрғақ, шөлейтті аймақ жатыр. Ливияның көбінесе жазық, толқынды жазықтар мен сирек платолардан тұрады, орташа биіктігі шамамен... Жердің 91 пайызы шөлмен жабылған, ал ауыл шаруашылығы жері 8,8 пайызды құрайды (оның ішінде егіс жері 1 пайыз ғана), ормандық жерлер 0,1 пайызды құрайды. Басты байлықтары – мұнай, гипс және табиғи газ. Жағалау аймақтарындағы климат Жерорта теңізіне тән, ал қалған бөліктерінде шөлді климат басым. Көктем айларында төрт-сегіз күнге созылатын шаңды дауылдар жиі болады. Киренаика – Ливияның ең ірі аймағы, оның көп бөлігі жартылай құрғақ. Аймақта жылдық жауын-шашын мөлшері... тұрақты өзендер жоқ, бірақ жер асты суларына бай.

Әкімшілік

Ливия 1951 жылы отаршылдық империядан тәуелсіздік алып, мұнайға бай ресурстарымен әйгілі болды. 42 жыл бойы барлық билік Қаддафиде болды, 2011 жылғы қарулы көтеріліс оны құлатқанға дейін. Конституцияға сәйкес, Ливия – ең децентрализацияланған араб мемлекеті, бірақ мұнай кірістерін бақылау есебінен барлық билік орталық үкіметте шоғырланған. Жергілікті билік органдары білім беру, өнеркәсіп және қауымдастықтарды басқарумен айналысады. 2012 жылы децентрализацияның бір бөлігі ретінде ел әкімшілік тұрғысынан бастапқыда 25 муниципалитетке бөлінген 13 облысқа бөлінді, олар әрі қарай 1500 коммунаға бөлінді. 2015 жылдан бері мемлекет басшысы – Президенттік Кеңестің төрағасы, ал премьер-министр – үкімет басшысы. Өкілдер палатасы – барлық халықтың сайлау құқығымен және тікелей дауыс беру арқылы сайланатын орган. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, елде аудандар түрінде 22 әкімшілік бөлініс болды.