Кіріспе

Ливия ауданы (Арабша: سبها Sabhā) – Ливияның орталық бөлігінде, Феццан аймағында орналасқан аудан. Саба қаласы оның астанасы болып табылады. Аудан солтүстікте Уәди әл-Шати, шығыста Әл-Жуфрах, оңтүстікте Мурзук және батыста Уәди әл-Хая аудандарымен шекаралас. 2012 жылғы халық санауы бойынша аймақтағы жалпы халық саны 157 747 адамды құрады, ал орташа отбасы мөлшері 6,9 адамға тең. Ауданның жалпы саны 22 713 шаңырақты құрады, оның ішінде 20 907 шаңырақ ливиялықтарға тиесілі. Ауданның халық тығыздығы бір шаршы километрге 1,86 адамды құрайды.

География

Саба ауданы келесі аудандармен шектеседі: солтүстікте Уәди әл-Шати, шығыста әл-Жуфрах, оңтүстікте Мурзук және батыста Уәди әл-Хая. Саба ауданы Сахара шөлінің бір бөлігі – Фезен аймағында (Ливия шөлінде) орналасқан. Саба әуе базасы осы ауданда орналасқан. Габерун оазисі, көктеммен толыққан көлде орналасқан, ауданның танымал туристік тартылымы болып табылады. Ливияның көбінесе жазық, толқынды жазықтар мен сирек платолары бар, орташа биіктігі шамамен. Жердің 91 пайызын шөл жабады, ал ауыл шаруашылығы жері 8,8 пайызды құрайды (оның ішінде егіс жері 1 пайыз ғана), ал ормандық жерлер 0,1 пайызды құрайды. Ауданның көп бөлігінде шөлді климат басым. Көктемде төрт-сегіз күнге созылатын шаңды дауылдар жиі болады. Фезен көбінесе шөлдермен толы. Аймаққа жылдық жауын-шашын мөлшері аз түседі, аймақта көп жылдық өзендер жоқ, бірақ жер асты сулары мол.

Демография

2012 жылғы халық санауы бойынша аймақтағы жалпы халық саны 157 747 адамды құрады, оның ішінде 150 353 ливиялық азамат. Елдегі орташа шаңырақтың мүшелерінің саны 6,9 болса, ливиялық емес азаматтардың орташа шаңырағы 3,7 адамнан тұрды. Аудан бойынша барлығы 22 713 шаңырақ тіркелді, оның ішінде 20 907 ливиялық шаңырақ. Ауданның халық тығыздығы шаршы километрге 1,86 адамды құрайды. 2006 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша ауданда 43 010 экономикалық белсенді адам болды. Оның ішінде 18 172 мемлекеттік қызметкер, 5 114 жұмыс беруші, 16 974 бірінші деңгейдегі жұмысшы және 1 екінші деңгейдегі жұмысшы тіркелді. Мемлекеттік басқаруда 8 114 жұмысшы, ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы және орман шаруашылығында 6 733 адам, ауыл шаруашылығы мен аң аударуда 7 341 адам, білім беру саласында 7 931 адам, жеке кәсіпорындарда 3 840 адам, денсаулық сақтау және әлеуметтік жұмыс саласында 1 340 адам, өндірісте 2 277 адам, техникалық жұмыстарда 8 395 адам және қызмет көрсету саласында 905 қызметкер жұмыс істеді. Мектептердегі жалпы оқушы саны 45 581 адамды құрады, ал орта білімнен жоғары білімі бар, бірақ жоғары оқу орнын бітірмегендердің саны 2 529 адамды құрады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) мәліметі бойынша, аймақта жұқпалы аурулар орталығы, 12 стоматологиялық кабинет, 1 жалпы медициналық кабинет, 4 стационарлық емхана, 7 амбулаториялық емхана, 57 дәріхана, 25 ЖПҚ орталығы және 1 поликлиника бар.

Саясат

Саба ауданының ірі елді мекендері Саба, Самну, Таманхант, Умм әл-Абид, Умм әл-Ахрар және Әл-Махдия қалалары болып табылады. Ливия 1951 жылы отаршылдық империядан тәуелсіздік алып, мұнайға бай ресурстарымен әйгілі болды. 2012 жылғы орталықсыздандыру аясында ел әкімшілік тұрғысынан бастапқыда 25 муниципалитеттен құралған 13 аймаққа бөлінді, олар әрі 1500 коммунаға үлестірілді. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, елде аудандар түрінде 22 әкімшілік бөлімше болды. Ливия азаматтық соғысында Каддафи күштері ауданның және қаланың үлкен бөліктерін елдің басқа аймақтарына қарағанда ұзақ уақыт бақылауда ұстады. Ұлттық ауысу кеңесі 2011 жылдың 11 қыркүйегінде қаланың бақылауын өз қолына алды.