Биссус – моллюскілердің тасқа, теңіз түбіне жабысуына көмектесетін жіпшелер жиынтығы. Қабықты шаңқайтын моллюскілерде кездеседі, кейбір түрлері тағамдық өнімдерден алынады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кейбір моллюскалар бөліп шығаратын жіпшелер.
Fibre secreted by some molluscs
Биссус (/'b//I//s//@//s/) – көптеген екі жаққаш моллюскалардың моллюсканы қатты бетке бекітуге арналған жіпшелерден тұратын шоғыры. Биссусқа қаламшалар (Pinnidae), нағыз мидиялар (Mytilidae) және Dreissenidae тұқымдастарына жататын бірнеше түрлері кіреді.
A byssus (/'//b//I//s//@//s/) is a bundle of filaments secreted by many species of bivalve mollusc that function to attach the mollusc to a solid surface. Species from several families of clams have a byssus, including pen shells (Pinnidae), true mussels (Mytilidae), and Dreissenidae.
Қиындықтар
Биссус талшықтарын кейбір теңіз және тұщы сулы екі жақ қабықты моллюскалар жасайды, олар биссусты тастарға, субстраттарға немесе теңіз төңірегіне бекіну үшін пайдаланады. Тамаққа қолданылатын мидияларда жеуге жарамсыз биссус "сақал" деп аталады және пісіру алдында алынып тасталады. Көптеген мидия түрлері беттерге жабысу үшін биссус жіптерін бөліп шығарады, оларға Arcidae, Mytilidae, Anomiidae, Pinnidae, Pectinidae, Dreissenidae және Unionidae тұқымдары жатады.
Byssus filaments are created by certain kinds of marine and freshwater bivalve mollusks, which use the byssus to attach themselves to rocks, substrates, or seabeds. In edible mussels, the inedible byssus is commonly known as the "beard", and is removed before cooking. Many species of mussels secrete byssus threads to anchor themselves to surfaces, with families including the Arcidae, Mytilidae, Anomiidae, Pinnidae, Pectinidae, Dreissenidae, and Unionidae.
Механика
Биссус немесе биссал кешені – мидияның орталық сабағынан радиалды түрде орналастырылатын көптеген клеткадан тыс коллагенді жіптерден тұрады. Әрбір жіп үш аймақтан құралған: мидия денесіне жақын орналасқан, толқынды проксимальді аймақ, проксимальді аймақты аяқтағы тақтаға жалғайтын ұзын, тегіс дистальді аймақ және мидияны бетке бекітетін жабысқақ тақта. Проксимальді аймақ бос орналасқан оралған талшықтарды қоршап тұратын толқынды қабықтан тұрады; осы орамдар қолданылған күшпен талшықты созу үшін ашылуы мүмкін. Дистальді аймақ көбірек реттелген, талшықтың беріктігін қамтамасыз ететін, коллагенді талшықтардың жиынтығынан тұрады. Тақта – коллагенге ұқсас талшықтардан және шұңқырлы матрицадан құралған, онда жабысқақ белок жинақталып, қатаяды. Дистальді аймақтың жыртылуға дейін икемделу қабілеті мидияларға тіпті күшті толқын күштері, маусымдық өзгерістер және қартаю әсерлері кезінде де беріктік сыйлайды. Мидияның аяғы ойысқа тап болғанда, ол ауаны сығып шығарып, жоғары иіліп, вакуумдік камера жасайды – бұл сантехник поршенімен кранды тазалауға ұқсас. Кератиннен, хинонмен боялған белоктардан (полифенолды белоктар) және басқа белоктардан тұратын биссус осы камераға сұйық күйде, полимер өңдеудегі инъекциялық қалыптау сияқты құйылады және жабысқақ көбікке айналады. Аяғын түтікшеге бұрап, көбікті сору арқылы мидия адам шашының қалыңдығындай жабысқақ жіптер шығарады. Содан кейін мидия жіптерді тағы бір белокпен жалап, жабысқақ зат жасайды.
The byssus, or byssal complex, is composed of multiple extracellular collagenous threads that are placed radially by the mussel from a central stem. Each thread is composed of three regions: a corrugated proximal region close to the mussel body, a longer, smooth distal region connecting the proximal region to the ending plaque, and the adhesive plaque itself, which anchors the mussel to the surface. The proximal region consists of a corrugated sheath enveloping loosely arranged coiled fibers; these coils can unravel to extend the fiber under an applied force. The distal region is more ordered, consisting of aligned collagenous fiber bundles that give the fiber stiffness. The plaque consists of collagen like fibers over a spongy matrix, in which the adhesive protein is deposited and hardens. The ability of the distal region to yield before breaking gives the mussels their characteristic hardiness even under strong tidal forces. seasonal variations, and ageing effects. When a mussel's foot encounters a crevice, it creates a vacuum chamber by forcing out the air and arching up, similar to a plumber's plunger unclogging a drain. The byssus, which is made of keratin, quinone tanned proteins (polyphenolic proteins), and other proteins, is spewed into this chamber in liquid form similar to injection moulding in polymer processing, and bubbles into a sticky foam. By curling its foot into a tube and pumping the foam, the mussel produces sticky threads about the size of a human hair. The mussel then varnishes the threads with another protein, resulting in an adhesive.
Биомиметика
Бұл таңғажайып жабысқыш, көптеген синтетикалық жабысқыштар сияқты сумен бұзылмайды және деформацияланбайды. Осы жабысқыштың, әсіресе мидия аяқ протеиндерінің (Mfps) ерекше қасиеттері, мидиялардың тамаша жабысу қабілетін басқа организмдер арқылы Mfps өндіру немесе ұқсас қасиеттері бар синтетикалық полимерлер жасау арқылы қайталауға көптеген әрекеттер жасалды. Мысалы, генетиктер мидия ДНК-сын ашытқы жасушаларына енгізіп, гендерді тиісті ақуыздарға аударды. Синтетикалық тәсілдер әдетте тозуға төзімді полимерлік желілерді жасау үшін катехолді байланыстырушы агент ретінде пайдаланады. Коацервацияны тудыратын Mfp 3-тің үлгісін алу да маңызды қасиет, себебі ол материалды тұзды суда ішінара еріуден қорғайды. Терапиялық қолданыстар және залалсыздандыру жабындары.
Byssus is a remarkable adhesive, one that is neither degraded nor deformed by water as many synthetic adhesives are. The remarkable properties of this adhesive, specifically the mussel foot proteins (Mfps), has spurred many attempts to imitate the excellent adhesive capacity that mussels show, either by producing Mfps via other organisms or by creating synthetic polymers with similar properties. For instance, genetic engineers have inserted mussel DNA into yeast cells to translate the genes into the appropriate proteins. Synthetic approaches generally utilize catechol as a cross linking agent to produce wear resistant polymer networks. Imitation of Mfp 3 to induce coacervation is another key property, as this protects the material from partial dissolution in saltwater. therapeutic applications, and anti fouling coatings.
Тарихи қолданысы
Бұл термин көбінесе Жерорта теңізіндегі ірі қауырсынның (Pinna nobilis) бөліп шығаратын ұзын, жұқа, жібектей жіптерге сілтеме жасайды. Осы Pinna түрінің биссус жіптерінің ұзындығы бір метрге дейін жете алады және тарихи түрде олардан мата тоқылған. Биссус матасы – өте сирек кездесетін мата, оны теңіз жібегі деп те атайды, және қауырсын жіптерінен жасалады.
Byssus often refers to the long, fine, silky threads secreted by the large Mediterranean pen shell, Pinna nobilis. The byssus threads from this Pinna species can be up to in length and have historically been made into cloth. Byssus cloth is a rare fabric, also known as sea silk, that is made using the byssus of pen shells as the fiber source.