Кіріспе

Эстрон гормоны Эстрон (E1), сондай-ақ оэстрон деп те аталады, – стероид, әлсіз эстроген және әйелдердің жыныс гормоны. Ол үш негізгі эндогенді эстрогеннің бірі, қалғандары – эстрадиол және эстриол. Эстрадиолға қарағанда, эстрон мен эстриолдың эстроген ретіндегі әсері әлдеқайда әлсіз. Эстрон эстрадиолға қарағанда әлдеқайда нашар эстроген болып табылады, сондықтан салыстырмалы түрде әлсіз эстроген. Тышқанға тері астына инъекция жасағанда, эстрадиол эстроннан 10 есе, ал эстриолдан 100 есе күштірек болады. Бір зерттеуге сәйкес, эстронның адамның ERα және ERβ рецепторларымен байланысу қабілеті эстрадиолға қарағанда тиісінше 4,0% және 3,5% құрайды, ал эстронның ERα және ERβ рецепторларындағы трансактивациялық қабілеті эстрадиолға қарағанда тиісінше 2,6% және 4,3% құрайды. Осылайша, эстрон эстрадиолдың прекурсоры немесе прогормоны саналады. Эстрадиол мен эстриолдан айырмашылығы, эстрон G белокпен байланысқан эстроген рецепторының лигандасы емес (бұл қабілеті >10 000 нМ). Клиникалық зерттеулер эстронның эстрадиолдың салыстырмалы түрде инертті прекурсоры екенін растады. Эстрадиолды ауыз арқылы қабылдағанда, эстрадиол мен эстрон деңгейлерінің арақатынасы менопаузаға дейінгі әйелдердегі және эстрадиолдың парентеральді (ауызға қабылдамайтын) жолмен берілген кездегі нормативтік физиологиялық жағдайларға қарағанда орташа есеппен 5 есе жоғары болады. Ауыз арқылы қабылданатын эстрадиолмен эстрон деңгейі айтарлықтай жоғары болғанымен, трансдермальді эстрадиолмен деңгейі жоғары болмаса да, клиникалық зерттеулер ауыз және трансдермальді эстрадиолдың бірдей эстрадиол деңгейін қамтамасыз ететін дозаларының әсері тең және айтарлықтай ерекшеленбейтінін көрсетті. Бұл әсерлерге лютеиндеуші гормон мен фолликулға ынталандыратын гормон деңгейін басу, сүйек резорбциясын тежеу және қызу ұстамалары сияқты менопауза белгілерін жеңілдету кіреді. Сонымен қатар, эстрадиол деңгейі осы әсерлермен байланысты болды, ал эстрон деңгейі байланыссыз болды.

Биосинтез

Эстрон холестериннен биосинтезделеді. Басты жол андростендионды аралық зат ретінде пайдаланады, және андростендион ароматаза ферменті арқылы эстронға айналады. Бұл реакция жыныс бездерінде және кейбір басқа тіндерде, әсіресе майлы тіндерде жүзеге асады, содан кейін эстрон осы тіндерден секрецияланады.

Тарату

Эстрон қан айналымында жыныстық гормонды байланыстыратын глобулинге (SHBG) шамамен 16%-ға және альбуминге 80%-ға байланысады. Оның SHBG-ге қатысты эстрадиолға шағылысқан байланысу қабілеті шамамен 24% құрайды.

Метаболизм

Эстрон сульфотрансферазалар және глюкуронидазалар арқылы эстрон сульфаты және эстрон глюкурониді сияқты эстроген конъюгаттарына түрлендіріледі, сондай-ақ цитохром P450 ферменттерімен 2-гидроксиэстрон және 4-гидроксиэстрон сияқты катехоль эстрогендеріне немесе эстриолға гидроксилендірілуі мүмкін.

Эскреция

Эстрон эстроген конъюгаттары, мысалы эстрон сульфаты түрінде зәрмен шығарылады.

Медициналық қолдану

Эстрон бұрынғыда дәрілік мақсатта инъекциялық эстроген түрінде қолданылған, мысалы, менопаузалық белгілерге арналған гормондық терапияда, бірақ қазір көбінесе нарықтан алынып тасталған. Эстрон гормондық алмастыру терапиясының (ГАТ) құрамында эстроген тапшылығынан туындаған белгілерді емдеу үшін менопаузаға дейінгі және кейінгі әйелдерде жиі қолданылады. Бұл терапияның мақсаты – жалпы денсаулықты жақсарту және эстроген тепе-теңдігінің бұзылуына байланысты менопаузалық белгілерді жеңілдету. Сонымен қатар, эстрон және басқа эстрогендер сүйек қатаюдың (остеопороздың) алдын алу үшін климакстан кейінгі әйелдерде қолданылады, егер олардың сүйек сыну қаупі жоғары болса және басқа емдерге төзбесе. Эстрогендер организмде тиімді сіңіріліп, кейін бауырда деактивацияланады, осылайша ГАТ және остеопороздың алдын алуда тиімді болады. Сүт безі қатерлі ісігі бар адамдар эстроген қабылдағанда гиперкальциемия және сүйек метастаздары қаупі артады. Менопаузадан кейінгі әйелдерде сүт безі қатерлі ісігі кезінде қандағы гормоналдық деңгейлердің өзгеруі, соның ішінде эстрон деңгейінің жоғарылауы, әлсіздік синдромын тудыруы мүмкін. Менопаузадан кейінгі әйелдерде өндірілетін эстрогеннің басты түрі – эстрон, ол әлсіз деп саналатын және әлсіздікке ұшыраған әйелдерде қалыпты деңгейден жоғары концентрацияда табылған.

Веналық тромбоэмболия

Эстрогендерді қолданатын адамдарда ВТЭ қаупі артады. Бұрын ВТЭ болған немесе қазіргі уақытта ВТЭ-мен күресіп жатқан адамдар эстрогендерді қолдану арқылы ВТЭ қайталануының жоғары тәуекеліне тап болады. Босанғаннан кейінгі үш апта ішінде эстрогендерді қолдану ВТЭ даму қаупін арттыруы мүмкін. Отбасылық анамнез, V Leiden факторы және протромбин G20210A сияқты генетикалық мутациялар, сондай-ақ эстрогендерді қолдану кезінде жүктілік және босанғаннан кейінгі кезеңде бастапқы ВТЭ даму қаупі де артады.

Балаларды емізу

Эстрогендерді қолдану бала емізу қабілетіне әсер етуі мүмкін және ана сүтінің құрамын өзгертуі мүмкін. Эстрогендер сүт беруді тоқтату үшін қолданылған, бұл сүт берудің жалпы мерзімін қысқартуға және сүт көлемінің азаюына немесе сүт өндіре алмауға алып келуі мүмкін. Өндірілген ана сүтінің құрамы да өзгерген, нәтижесінде сүттегі белок мөлшері төмендеген. Эмшек сүтімен тамақтанған аналары эстроген қабылдаған нәрестелердің салмағының өсуі баяу болған.

Жағымсыз әсері

Эстрогендерді қолданумен байланысты болатын кейбір жағымсыз әсерлер: веноздық тромбоэмболия (ВТЭ), инсульт, сүт безінің қатерлі ісігі, гипертония және вагинит қаупінің жоғарылауы.