Кіріспе

Мандан, Хидаца және Арикара ұлты (MHA Nation), сондай-ақ Үш біріккен тайпа (Mandan: Miiti Naamni; Hidatsa: Awadi Aguraawi; Arikara: ačitaanu' táWIt) – Мандан, Хидаца және Арикара халықтарының одағынан құралған Американың түпкілікті ұлты. Олардың иеліктері қазіргі Солтүстік Дакотадан басталып, батыс Монтана және Вайоминг штатына дейін Миссури өзенінің алабын қамтыды. 1851 жылғы Форт-Ларами шарты мен одан кейінгі жерлердің тартылуынан кейін, ұлттың жер қоры қазіргі уақытта Солтүстік Дакотаның солтүстік-батысындағы Форт-Бертольд резервациясында орналасқан шамамен 1 миллион акрды құрайды. 2022 жылғы сәуір айының мәліметтері бойынша, тайпаның тізімінде Мандан, Хидаца және Арикара ұлтының 16 986 мүшесі бар. Олардың шамамен 5600-і Форт-Бертольд үнді резервациясында тұрады, ал қалғаны басқа жерлерде тұрып жұмыс істейді. 1862 жылы арикара тайпасы Лакота тайпасымен болған соғыстан қашу үшін Мандан және Хидаца тайпаларымен бірге Лайк-э-Фишхукқа қоныстанды, осыдан кейін Үш біріккен тайпа конфедерациясы құрылды. Арикара тайпасы 1870 жылдардағы Арикара соғысы мен еуропалық американдықтардың қоныстануы арасындағы Лакота (Сиу) тайпасымен болған қақтығыс салдарынан Мандан тайпасының жеріне көшірілуге мәжбүр болды. Арикара тайпасы көп жылдар бойы Найф-Ривер деп аталған Форт-Кларк сауда бекетінің жанында өмір сүрді. 1862 жылы олар Форт-Бертольд сауда бекетіне жақын орналасқан Лайк-э-Фишхук ауылында Хидаца және Мандан тайпаларымен қосылды. Арикара тайпасының еркектері жұмыс табу үшін жақын маңдағы Форт-Стивенсон бекетінде орналасқан АҚШ армиясына барлаушы ретінде жұмыс істеді. 1874 жылы арикара барлаушылары Кастерді Блэк-Хиллз экспедициясына жетектеді, осы экспедиция барысында олар алтынды тапты. Бұл аймаққа кеншілердің көптеп келуіне және Блэк-Хиллзді қасиетті жер санайтын Лакота тайпасымен қақтығысқа әкелді. 1876 жылы Арикара тайпасының көптеген ерлері Кастер мен 7-ші атты әскермен бірге Кіші Үлкен Рог экспедициясына қатысты. АҚШ әскерлері мыңдаған Сиу және Шайен жауынгерлері мен олардың отбасыларының кеңінен тараған лагеріне шабуыл жасағанда, арикара барлаушылары алдыңғы қатарда болды. Бірнеше барлаушы Лакота тайпасының жылқыларын айдап әкетті, ал басқалары әскермен бірге соғысты. Үш арикара еркегі қаза тапты: Кішкентай Батыл, Бобтейл Буль және Қанды пышақ. Кейінгі шатасу кезінде барлаушылар әскерден бөлініп қалғандықтан, олар басшылыққа сәйкес базалық лагерьге қайтып оралды. Кастер мен тағы 260-қа жуық американдық сарбаз қаза тапқан шайқастан кейін, кінәлілерді іздеуге байланысты сыншылар барлаушыларды сарбаздарды тастап кеткен деп қате айыптады.

Ұрпақтардың қайта ұйымдастырылуы

АҚШ 1870 және 1880 жылдары екі жарлық шығарды, олар Мандан, Хидаца және Арикара тайпаларының жер көлемін жаңа темір жол салу үшін шамамен 80%-ға азайтты. 1886 жылы Форт-Бертольд резервациясы құрылғанда олардың жері тағы да 60%-ға қысқартылды. Барлығы шамамен 11,4 миллион акр тайпалық жерлер алынды. 1886 жылы қазіргі Форт-Бертольд резервациясы құрылғаннан кейін, Үндістер ісі жөніндегі бюросы тайпа мүшелерін Балыққұлақ ауылы сияқты жерлерді тастап, жеке учаскелерге ие болуға мәжбүр етті. Резервацияның мақсаты – Мандан, Хидаца және Арикара тайпаларына топырақ өңдеу және басқа да шаруашылық қызметтері арқылы өздерін-өздері қамтамасыз етуге қажетті құралдарды алуға мүмкіндік беру болды.

Тайпа басшылары үш онжылдық бойы АҚШ үкіметінен 1870 және 1880 жылдарғы жарлықтармен алынған жерлер үшін әділ өтемақы беруді сұрады. 1930 жылы тайпаға өтемақы ретінде 2,2 миллион доллар төленді. Мүлікті мәжбүрлеп алу қаупімен, тайпалар өз жерлеріне орнына 5 миллион доллар қабылдауға мәжбүр болды. Бұл сома 1949 жылы 7,5 миллион долларға дейін арттырылды, бірақ бұл тайпаның ауыл шаруашылығы жерлерінің 94%-ын жоғалтуының орнын толтырмады. Тайпа мүшелерінің көпшілігі алыс, өнімсіз жерлерге көшіруге мәжбүр болды.

Мүшелік/азаматтық талаптары

2023 жылдың 16 маусымына қарай Мандан, Хидатса және Арикара ұлтының 17 228 тіркелген мүшесі бар. Олардың шамамен 2/3 бөлігі резервациядан тыс жерде, ал 1/3 бөлігі Форт Бертольд үнді резервациясында тұрады. Мүшелік (азаматтық) 1936 жылғы Үш Біріккен Тайпаның Үнді санағы тізімінен басталады. 2010 жылдың 2 қарашасында тайпа мүшелері мүшелікке қабылдану және мемлекеттік лауазымдарға үміткер болу үшін "қан мөлшері" немесе тайпалық тегінің ең төменгі деңгейін белгілейтін түзетулерді бекітті. 2010 жылдың 16 желтоқсанынан бастап, МХА Ұлтының тіркелген мүшесі болу үшін адамдарда Мандан, Хидатса немесе Арикара тегінің кемінде 1/8 бөлігі болуы керек (бір толыққанды қанды әжесінің немесе атасының теңдесі), ал Тайпалық Бизнес Кеңесіне сайлану үшін Мандан, Хидатса немесе Арикара тегінің 1/4 бөлігі болуы тиіс.

Экономика

Форт Бертольд үнді резервациясы Баккен формациясының үстінде орналасқан, бұл АҚШ-тағы шифер майы өндірісі бойынша екінші ең өнімді географиялық аймақ. Ұлттың кірісінің шамамен 90 пайызы мұнай мен газды өндіруден түсетін роялтилер мен салықтардан құралады. 2023 жылы ұлт, мұнайды ұңғымалардан тасымалдауға көмектесу үшін Enbridge компаниясынан тоқтап тұрған құбыр желісін сатып алды. Құбыр желісі Плаза/Уэбек кен орындарынан Энбридж терминалына дейін, Стэнли қаласына дейін созылады.

Өңірлік іскерлік кеңес

Алқалы кәсіпкерлер кеңесі алты сегмент өкілінен және төрағадан тұрады. Әрбір мүшенің өкілеттігі 4 жылға созылады және мерзімі шектеулі емес. Алқалы кәсіпкерлер кеңесі айдың екінші бейсенбісінде тұрақты отырыс өткізеді, ал кіші комитеттер ай бойы әртүрлі уақытта жиналады. Үш Біріккен тайпаның конституциясында белгіленгендей, заңды кворум – 7 кеңес өкілінің 5-і.

| Позиция | Кеңес өкілі | Сегмент | Өкілеттік мерзімі басталды | Өкілеттік мерзімі аяқталады |
|---|---|---|---|---|
| Төраға | Марк Н. Фокс | MHA Ұлты | 2022 | 2026 |
| Төрағаның орынбасары | Кори Споттед Беар | Твин Ботс | 2020 | 2024 |
| Қазынашы | Мервин Пакино | Паршалл/Лакки Маунд | 2022 | 2026 |
| Атқарушы хатшы | Фред У. Фокс | Ақ қалқан | 2020 | 2024 |
| Мүше | Роберт Уайт Сниор | Төрт аю | 2022 | 2026 |
| Мүше | Шерри Тернер | Жалғыз күресу | 2020 | 2024 |
| Мүше | Доктор Моника Майер | Жаңа қала/Шель | 2020 | 2024 |

+ Кіші комитеттер

| Атқару комитеті | | |
|---|---|---|
| Төраға | Марк Н. Фокс | |
| Орынбасар | Кори Споттед Беар | |
| Атқарушы хатшы | Фред У. Фокс | |
| Қазынашы | Мервин Пакино | |

| Мәдени комитет | | |
|---|---|---|
| Төраға | Шерри Тернер | Жалғыз күресу |
| Мүше | Мервин Пакино | |
| Мүше | Роберт Уайт Сниор | |

| Экономикалық комитет | | |
|---|---|---|
| Төраға | Роберт Уайт Сниор | |
| Мүше | Шерри Тернер | Жалғыз күресу |
| Мүше | Доктор Моника Майер | |

| Білім беру комитеті | | |
|---|---|---|
| Төраға | Доктор Моника Майер | |
| Мүше | Шерри Тернер | Жалғыз күресу |
| Мүше | Роберт Уайт Сниор | |

| Энергетика комитеті | | |
|---|---|---|
| Төраға | Фред У. Фокс | |
| Мүше | Кори Споттед Беар | |
| Мүше | Доктор Моника Майер | |

| Денсаулық сақтау және адам ресурстары комитеті | | |
|---|---|---|
| Төраға | Доктор Моника Майер | |
| Мүше | Фред У. Фокс | |
| Мүше | Роберт Уайт Сниор | |

| Сот комитеті | | |
|---|---|---|
| Төраға | Доктор Моника Майер | |
| Мүше | Фред У. Фокс | |
| Мүше | Роберт Уайт Сниор | |

| Табиғи ресурстар комитеті | | |
|---|---|---|
| Төраға | Кори Споттед Беар | |
| Мүше | Фред У. Фокс | |
| Мүше | Доктор Моника Майер | |