Гонаив қаласы: тарих, тәуелсіздік және қайта құру жолы

Кіріспе

Гонайв (Гонайв; ) — Гаитидің солтүстігіндегі коммуна, Гаитидің Артибонит департаментінің астанасы. Халық саны шамамен 300 000 адамды құрайды, бірақ 2003 жылдан бері халық санағы өткізілмегендіктен, қазіргі статистика нақты емес.

Тарих

Гонайв қаласын 1422 жылы таино тайпасы құрды, олар оны Гонайбо деп атады (Жарагуаның кацикатының орналасқан жерін көрсету үшін). Гонаве шығанағы қаланың атымен аталған. 1802 жылы Гаити революциясының маңызды шайқасы – Равин-а-Кулевр шайқасы Гонайв маңында болды. Гонайв сонымен қатар Гаитидің тәуелсіздік қаласы ретінде танымал, себебі осы жерде Жан Жак Дессалин 1804 жылдың 1 қаңтарында Франциядан Гаитидің тәуелсіздігін жариялады, Бойсрон Тоннерр жазған Тәуелсіздік манифесін қаланың Армас алаңында оқыды. Жан Жак Дессалиннің әйелі Мари Клер Эруз Фелисите 1858 жылдың тамызында осы қалада қайтыс болды. 2000 жылдардың басында Гонайвте президент Жан Бертран Аристидке қарсы наразылықтарға байланысты үлкен тәртіпсіздіктер мен зорлық-зомбылық орын алды. 2004 жылдың 5 ақпанында өзін «Революциялық Артибонит қарсылық фронты» деп атаған топ қаланы басып алды, бұл 2004 жылғы Гаити төңкерісінің бастауы болды. Бірақ соңғы жылдары қалада толық тәртіп орнады. Гаитидің басқа портылық қалаларымен салыстырғанда, Гонайвтың географиялық орны су тасқынына бейімдігімен және айналасындағы ормансыз тауларымен байланысты, сондықтан ол ғасырлар бойы дауылдарға ұшырап келеді. 2004 жылдың қыркүйек айында «Жанна» дауылы қалада су тасқыны мен таудан құлаған топырақ ағынына себеп болды. Төрт жылдан кейін қала тағы да «Ханна» дауылынан қирады, ол 529 адамның өмірін қиды, олардың көп бөлігі Гонайвтің су басқан аудандарында қаза тапты, бұл апат «қасіретті» деп сипатталды және 5 қыркүйекке дейін 495 дене табылды. Гаити билігі қалаға кіргеннен кейін, салмақтың артатынын мәлімдеді. «Бұл бағалау толық емес болды, себебі сол кезде қалаға кіру мүмкін болмады». Гонайв қаласының мэрі Стивен Моиз Гонайв аймағынан кем дегенде 48 000 адам уақытша баспанаға көшірілді деп хабарлады. 2020 жылы президент Жовенель Моиз зорлық-зомбылық атмосферасының салдарынан Гонайвке дәстүрлі сапарынан бас тартты. Жергілікті БАҚ хабарлағандай, 2022 жылдың 1 қаңтарында премьер-министр Ариэль Генридің сапарына қарулы топ шабуыл жасады, нәтижесінде бір адам қаза тауып, екі адам жарақаттанды.

The city of Gonaïves was founded around 1422 by a group of Taíno, who named it Gonaibo (to designate a locality of cacicat of the Jaragua). The Gulf of Gonâve is named after the town. In 1802, an important battle of the Haitian Revolution, the Battle of Ravine à Couleuvres was fought near Gonaïves. Gonaïves is also known as Haiti's city of independence, because it was the location of Jean Jacques Dessalines declaring Haiti independent from France on January 1, 1804, by reading the Act of Independence, drafted by Boisrond Tonnerre, on the Place d'Armes of the town. Marie Claire Heureuse Félicité, the wife of Jean Jacques Dessalines, died here in August 1858. In the early 2000s, Gonaïves was the scene of substantial rioting and violence motivated primarily by opposition to President Jean Bertrand Aristide, and on February 5, 2004, a group calling itself the Revolutionary Artibonite Resistance Front seized control of the city, starting the 2004 Haïtian rebellion. But in recent years, the city has seen a complete return to order. Even compared with other Haitian port cities, Gonaïves has long been vulnerable to hurricanes due to its location in a flood plain and due to the surrounding unforested mountains. In September 2004, Hurricane Jeanne caused major flooding and mudslides in the city. Four years later, the city was again devastated by another storm, Hurricane Hanna, which killed 529 people, mostly in flooded sections of Gonaïves, where the destruction was described as "catastrophic" and 495 bodies were discovered as late as September 5. Haitian authorities said the tally would grow once officials were able to make their way through the city. "The assessment was only partial, because it was impossible to enter the city at that moment". Gonaïves Mayor Stephen Moise said at least 48,000 people from the Gonaïves area were forced into shelters. In 2020, President Jovenel Moïse skipped a traditional visit to Gonaïves during a climate of violence. According to local media, an armed group targeted Prime Minister Ariel Henry's visit on 1 January 2022, resulting in one death and two injuries.

Денсаулық

Гонайвс қаласында жақында жаңартылған Ла Провиденс ауруханасы бар.

Спорт

Гонаивте ірі лига командалары бар, оның ішінде Eclair AC және Racing FC (Гонаив).