Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анна Франкты жасырған голландиялық азамат (1909–2010)
Dutch citizen who hid Anne Frank (1909–2010)
Гермина "Миеп" Гиес (;; 15 ақпан 1909 – 11 қаңтар 2010) – Анна Франкты, оның отбасын (Отто Франк, Марго Франк, Эдит Франк) және тағы төрт голландиялық еврейді (Фриц Пфеффер, Герман ван Пелс, Огюст ван Пелс, Питер ван Пелс) нацистерден жасырған голландиялық азаматтардың бірі. Ол тумысынан австриялық, бірақ 1920 жылы он бір жасында Лейдендегі голландтық отбасы асырап алды, ол оған қатты бейімделді. Алты айға ғана қалуға тиіс болса да, денсаулығының нашарлығына байланысты бұл мерзім бір жылға созылды, содан кейін Гис олармен бірге қалып, қалған өмірін Нидерландыда өткізді. 1933 жылы Гиз нацистік қуғын-сүргіннен құтқару үмітімен Германиядан Нидерландыға көшіп келген еврей кәсіпкері Отто Франкпен жұмыс істей бастады. Ол Франк отбасының жақын, сенімді досы болды және олар жасырынған жиырма бес ай ішінде оларға зор қолдау көрсетті. Әріптесі Беп Воскуйльмен бірге Анна Франктың күнделігін отбасы тұтқындалғаннан кейін тауып алды және 1945 жылдың маусымында Отто Франк Аушвицтен қайтып келгенге дейін және кіші қызының өлімі туралы білгенге дейін құжаттарды сақтады. Гиз Анна Франктың құжаттарын қызға қайтаруды үмітті, бірақ оларды Отто Франкқа берді, ол оларды алғаш рет 1947 жылдың маусым айында жарияланған күнделікке жинады. Алисон Лесли Голдпен бірлесіп, Гиз 1987 жылы «Анна Франк есінде: Франк отбасын жасыруға көмектескен әйелдің оқиғасы» атты кітап жазды. 1920 жылы желтоқсанда Гизді Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австриядағы азық-түлік тапшылығынан қашу үшін Венадан Лейденге жіберді. Ниувенбургтар – жұмысшы топтың отбасы, олардың өздерінің бес баласы болды, оны асырап алған қыздары ретінде қабылдады және оны «Мип» деп атады. 1922 жылы ол асырап алған отбасымен бірге Амстердамдағы Gaaspstraat 25-ке көшіп барды. Гиз үздік оқушы болды және өзін «ұялшақ және өте тәуелсіз» деп сипаттады; орта мектепті бітіргеннен кейін ол бухгалтер болып, 1933 жылы неміс дәмдеуіш фирмасы Opekta-ның голландтағы филиалында хатшы болып жұмыс істеді. Гиз былай деп жазды: «Бірақ кеңсе – менің өмірімдегі жалғыз нәрсе емес еді. Сол кезде менің әлеуметтік өмірім өте белсенді болды. Мен билеуді жақсы көретінмін және көптеген голланд қыздары сияқты би клубының мүшесі болдым». Отто Франк Германиядан жаңа ғана көшіп келген еді және Opekta-ның жаңадан кеңейтілген голландтағы операцияларының басқарушы директоры болып тағайындалды. Франктің қызметкері Гиз, оның күйеуі Ян Гиз сияқты, отбасының жақын досы болды. Ол нацистік әйелдер қауымдастығына қосылудан бас тартқандықтан, оның паспорты жарамсыз деп танылды және оған 90 күн ішінде Австрияға (сонда Германия оған қосылды, ол оны неміс азаматы ретінде санады) қайтаруға бұйрық берілді. Ерлі-зайыптылар кейбір қиындықтарға тап болды, бірақ олар 1941 жылдың 16 шілдесінде үйленді, соның арқасында ол голланд азаматтығын алып, депортациядан құтылуға мүмкіндік алды. «Анна менің алтын сақинамды көріп таң қалды. Ол арманмен қарады. ( ) Уақыт қиын болғандықтан, бізде әдетте екі сақина болатын, бірақ бізде тек біреу ғана болды. Хенк [Кітабында Миеп Янды Хенк деп атады, өйткені Анна Франк сол псевдонимді күнделігінде қолданған] пен мен бір алтын сақинаға жеткілікті ақша жинауға жақын болған жоқпыз. Ол менің соны киіп жүруім керек деп талап етті». Гиздің голланд және неміс тілдерін жетік білуі Франк отбасына голланд қоғамына бейімделуге көмектесті, ал ол күйеуімен бірге Франктардың үйінде тұрақты қонақ болды.
Hermine "Miep" Gies (; ; 15 February 1909 – 11 January 2010) was one of the Dutch citizens who hid Anne Frank, her family (Otto Frank, Margot Frank, Edith Frank) and four other Dutch Jews (Fritz Pfeffer, Hermann van Pels, Auguste van Pels, Peter van Pels) from the Nazis in an annex above Otto Frank's business premises during World War II. She was Austrian by birth, but in 1920, at the age of eleven, she was taken in as a foster child by a Dutch family in Leiden to whom she became very attached. Although she was only supposed to stay for six months, this stay was extended to one year because of frail health, after which Gies chose to remain with them, living the rest of her life in the Netherlands. In 1933, Gies began working for Otto Frank, a Jewish businessman who had moved with his family from Germany to the Netherlands in the hope of sparing his family from Nazi persecution. She became a close, trusted friend of the Frank family and was a great support to them during the twenty five months they spent in hiding. Together with her colleague Bep Voskuijl, she retrieved Anne Frank's diary after the family was arrested, and kept the papers safe until Otto Frank returned from Auschwitz in June 1945 and learned of his younger daughter's death soon afterwards. Gies had stored Anne Frank's papers in the hopes of returning them to the girl, but gave them to Otto Frank, who compiled them into a diary first published in June 1947. In collaboration with Alison Leslie Gold, Gies wrote the book Anne Frank Remembered: The Story of the Woman Who Helped to Hide the Frank Family in 1987. Gies was sent to Leiden from Vienna in December 1920 to escape the food shortages prevailing in Austria after World War I. The Nieuwenburgs, a working class family who already had five children of their own, took her as their foster daughter, and called her by the diminutive "Miep" by which she became known. In 1922, she moved with her foster family to Gaaspstraat 25 in Amsterdam. Gies was an honors student, and described herself as "reserved and very independent"; after graduating high school, she worked as an accountant and then in 1933 as a secretary with the Dutch branch of the German spice firm Opekta. Gies wrote, "But the office was not the only thing in my life. My social life at this time was very lively. I loved to dance and belonged like many young Dutch girls, to a dance club." Otto Frank had just relocated from Germany and had been appointed managing director of Opekta's recently expanded Dutch operations. Gies, Frank's employee, became a close friend of the family, as did her fiancé, Jan Gies. After refusing to join a Nazi women's association, her passport was invalidated, and she was ordered to be deported back to Austria within 90 days (by then annexed by Germany, which classified her as a German citizen). The couple faced some difficulties, but they were married on 16 July 1941 so that she could obtain Dutch citizenship and thus evade deportation. "Anne was impressed with my gold ring. She looked at it dreamily. ( ) Because times were hard, we had only one ring, although the custom was for a couple to have two. Henk [In her book, Miep called Jan by the name of Henk, because Anne Frank had used that pseudonym in her diary] and I had barely scraped together enough money for one gold ring. He had insisted that I should wear it." Gies's fluency in Dutch and German helped the Frank family assimilate into Dutch society, and she and her husband became regular guests at the Franks' home.
Отбасын жасыру
Күйеуі Ян және басқа да Opekta қызметкерлерімен (Виктор Куглер, Йоханнес Клейман және Беп Воскуйль), Миеп Гис Отто мен Эдит Франкты; олардың қыздары Марго мен Анны; Герман, Огюст және Питер ван Пелс; және Фриц Пфефферді 6 шілдеден 1944 жылдың 4 тамызына дейін Амстердамның Принсенграхттегі компания кеңсе ғимаратының бірнеше жоғарғы бөлмелерінде жасыруға көмектесті. Сұхбатында Гис отбасыларға жасырынуға көмектескеніне қуанғанын, себебі Амстердамдағы еврейлерге не болып жатқанын көргеннен кейін қатты алаңдағанын айтты. Ол күнделікті еврейлерді тасып әкелетін жүк көліктерін теміржол вокзалына, нацистік концлагерлерге бара жатқандарын көрді. Ол ешкімге, тіпті өзінің асырап алған ата-анасына да, жасырынған адамдарға көмектескені туралы айтпады. Жасырынған адамдарға азық-түлік сатып алғанда, Гиес күдік тудырмау үшін түрлі тәсілдер қолданды: мысалы, бір күні бірнеше жеткізушіге бару арқылы. Ол бір қапқа сыятын немесе пальтосының астына жасыра алатын мөлшерде ғана тасыды. Opekta қызметкерлерінің күмәндануын болдырмау үшін, Гиес кеңсе сағаттарында жасырынған жерге кірмеуге тырысты. Оның күйеуі заңсыз жолмен алған азық-түлік карточкаларын да берді. Гиес түрлі азық-түлік дүкендері мен базарларға үнемі барып, азық-түлік жағдайы туралы жақсы түсінік алды. Гиз және оның күйеуі Ян (голландиялық қарсылық қозғалысына қатысты), Франктар жасырынуға дейін тұрған Мерведеплейнге жақын пәтерінде нацистерге қарсы студентті де жасырды.
With her husband Jan and other Opekta employees (Victor Kugler, Johannes Kleiman and Bep Voskuijl), Miep Gies helped hide Otto and Edith Frank; their daughters Margot and Anne; Hermann, Auguste and Peter van Pels; and Fritz Pfeffer in several upstairs rooms in the company's office building on Amsterdam's Prinsengracht from 6 July 1942 to 4 August 1944. In an interview, Gies said she was glad to help the families hide because she was extremely concerned after seeing what was happening to the Jews in Amsterdam. Every day, she saw trucks loaded with Jews heading to the railway station, en route to Nazi concentration camps. She did not tell anyone, not even her own foster parents, about the people in hiding whom she was assisting. When purchasing food for the people in hiding, Gies avoided suspicion in many ways: for example, by visiting several different suppliers in a day. She never carried more than what one shopping bag could hold or what she could hide under her coat. To prevent the Opekta workers from becoming suspicious, Gies tried not to enter the hiding place during office hours. Her husband also helped by providing ration cards that he had obtained illegally. By visiting various grocery shops and markets on a regular basis, Gies developed a good sense of the supply situation. At their apartment, close to the Merwedeplein where the Franks had lived before going into hiding, Gies and her husband Jan (who belonged to the Dutch resistance) also hid an anti Nazi university student.
Тұтқындау
1944 жылдың 4 тамызының таңында өзінің үстелінде отырған Гиес, Воскуйль және Клейманмен бірге, тапанша ұстаған адамның "Қозғалма! Бір де дыбыс шығарма!" деген бұйрығымен бетпе-бет келді. Отбасылар сатқындыққа ұшырады, ал жасыл полицей 263 Prinsengracht мекенжайында жасырынып отырған адамдарды, сондай-ақ Куглер мен Клейманды қамауға алды. Келесі күні Гиес тұтқындалғандарды табу үшін неміс полициясына барды. Ол олардың бостандығы үшін ақша ұсынды, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Егер олар еврейлерді жасырып жатқанда ұсталса, Гиес пен басқа көмекшілер өлім жазасына кесілуі мүмкін еді; алайда, ол тұтқындалмады, себебі оны тексеруге келген полиция офицері оның туған қаласы – Венадан еді. Ол оның акцентін танып, екеуінің де туған жері бір екенін айтты. Ол таңғалып, кейін оған ашуланып, қарғыс айта бастады, соңында оны босатуға шешім қабылдады. Гиес күйеуімен Амстердамда соғыстың соңына дейін қауіпсіздікте сақтады. Жасырынған жерді билік тазартуға дейін Гиес пен жас хатшы Беп Воскуйль Анна Франктың күнделіктерінің бір бөлігін алып, оларды үстелдің шумағына сақтады. Гиес оларды Аннаға қайтаруға ниеттенді. Соғыс аяқталғаннан кейін және Анна Франк Берген-Белсен концлагерінде қаза тапқаны расталғаннан кейін, Гиес қағаздар мен дәптерлер жинағын құпия бөлмеден аман қалған жалғыз Ото Франкке тапсырды. Гиес Джон Блэрдің 1995 жылғы "Анна Франк Есте қалған" деректі фильмі үшін Франк отбасын жасыру туралы естеліктерімен бөлісті. Гиес 2023 жылғы "A Small Light" мини-сериалында Бел Паули бейнесінде сомдалды.
On the morning of 4 August 1944, sitting at her desk, Gies, along with Voskuijl and Kleiman, was confronted by a man with a gun commanding "Stay put! Don't move! Not a sound!" The families had been betrayed and the Grüne Polizei arrested the people hidden at 263 Prinsengracht, as well as Kugler and Kleiman. The next day, Gies went to the German police office to try to find the arrestees. She offered money to buy their freedom but did not succeed. Gies and the other helpers could have been executed if they had been caught hiding Jews; however, she was not arrested because the police officer who came to interrogate her was from Vienna, her birth town. She recognized his accent and told him they had the same hometown. He was amazed, then started pacing and cursing at her, finally deciding to let her stay. Gies remained safe with her husband in Amsterdam throughout the rest of the war. Before the hiding place was emptied by the authorities, Gies and the younger secretary Bep Voskuijl retrieved parts of Anne Frank's diaries and saved them in their desk drawer. Gies was determined to give them back to Anne. After the war had ended and it was confirmed that Anne Frank had perished in the Bergen Belsen concentration camp, Gies gave the collection of papers and notebooks to the sole survivor from the Secret Annex, Otto Frank. Gies was interviewed about her memories of hiding the Frank family for the 1995 documentary film Anne Frank Remembered by Jon Blair. Gies was portrayed by Bel Powley in the 2023 miniseries A Small Light.
Құрмет пен марапаттар
1994 жылы Гис Германия Федеративтік Республикасының Еңбегі үшін орденімен және Мичиган университетінің Валленберг медалімен марапатталды. Келесі жылы Гис "Яд Вашем" институтының "Ұлттардың Адалдары" медалін алды. 1997 жылы Нидерланды королевасы Беатрикс оны Оранж-Нассау орденінің рыцары атағына ие етті. 99949 Мип Гиес астероиді оның құрметіне аталған. Ол әрқашан марапаттарға риза болғанын, бірақ олар оны ұялтқанын айтты: "Мен батыр емеспін. Мен ерекше адам емеспін. Мен назарға түскім келмейді. Мен кез келген адал адамның істегенін жасадым". 2009 жылдың 30 шілдесінде Нидерландыдағы Австрия елшісі Вольфганг Пол Гиске Австрия Республикасына көрсеткен қызметтері үшін Ұлы құрмет белгісін табыс етті.
In 1994, Gies was awarded the Order of Merit of the Federal Republic of Germany as well as the Wallenberg Medal by the University of Michigan. The following year, Gies received the Yad Vashem Righteous Among the Nations medal. In 1997, she was knighted in the Order of Orange Nassau by Queen Beatrix of the Netherlands. The minor planet 99949 Miep Gies is named in her honor. She always maintained that while she appreciated the honors, they embarrassed her: "I am not a hero. I am not a special person. I don't want attention. I did what any decent person would have done." On 30 July 2009, the Austrian Ambassador to the Netherlands, Wolfgang Paul, presented the Grand Decoration of Honour for Services to the Republic of Austria to Gies at her home.
Өлім
2010 жылдың 11 қаңтарында Гис Хорн қаласында 100 жасында құлау салдарынан алған жарақаттарынан көз жұмды.
On 11 January 2010, Gies died, aged 100, in the city of Hoorn after suffering injuries from a fall.