Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон дипломаты (1900–1986)
Japanese diplomat (1900–1986)
Чиуне Сугихара (杉原 千畝) Қашып бара жатқан еврейлер неміс басқан Батыс Польшадан және кеңес басқан Шығыс Польшадан келген босқындар, сондай-ақ Литваның тұрғындары еді. 1985 жылы Израиль мемлекеті Сугихараны оның іс-қимылдары үшін Ұлттар арасындағы Әділ адамдардың бірі деп құрметтеді. Ол осы құрметке ие болған жалғыз жапон азаматы. Литвада 2020 жыл «Чиуне Сугихара жылы» деп жарияланды. Шамамен 100 000 адам бүгінде Сугихара визаларын алғандардың ұрпақтары болып есептеледі.
Chiune Sugihara (杉原 千畝) The fleeing Jews were refugees from German occupied Western Poland and Soviet occupied Eastern Poland, as well as residents of Lithuania. In 1985, the State of Israel honored Sugihara as one of the Righteous Among the Nations for his actions. He is the only Japanese national to have been so honored. In Lithuania, 2020 was "The Year of Chiune Sugihara". It has been estimated as many as 100,000 people alive today are the descendants of the recipients of Sugihara visas.
Ерте өмір және білім
Чиунэ Сугихара 1900 жылдың 1 қаңтарында (Мейдзи 33 жылы) Гифу префектурасының Мино қаласында орта тапқа жататын әкесі Йошими Сугихара (杉原好水) мен жоғарғы орта тапқа жататын анасы Яцу Сугихараның (杉原やつ) отбасында дүниеге келген. Ол туған кезде әкесі Козучи қаласындағы салық кеңсесінде жұмыс істеген, ал отбасы қарызға алынған ғибадатханада тұрған, жанында буддалық Кёсен-дзи (教泉寺) ғибадатханасы орналасқан. Ол бес ұл мен бір қыздың арасында екінші бала болған. Ол Сергей Павлович деген шайқау атты қабылдаған. 1934 жылы Сугихара Японның жергілікті қытай халқына жасаған қатыгездігіне наразылық білдіріп, Маньчжуриядағы Сыртқы істер министрінің орынбасары лауазымынан кеткен. Сугихара мен оның әйелі 1935 жылы ажырасып, ол Жапонияға оралғанға дейін Юкикоға (1913–2008) үйленген. Олардың некесінен төрт ұл дүниеге келді: Хироки, Чиаки, Харуки және Нобуки. 2021 жылдың қазіргі күніне дейін Нобуки – жалғыз тірі қалған ұлы және Сугихара отбасын өкілдік етеді. Чиунэ Сугихара Сыртқы істер министрлігінің Ақпараттық бөлімінде және Финляндияның Хельсинки қаласындағы жапондық делегацияның аудармашысы болып та қызмет еткен. Сугихара жапон-поляк ынтымақтастық жоспарының бір бөлігі ретінде поляк барлау қызметімен де ынтымақтастық жасаған. Литвада Сугихара өзінің есімі үшін "Семпо" деп оқылатын қытай-жапон оқуын қолдана бастады, себебі оны "Чиунэ" деп айту оңайырақ болды.
Chiune Sugihara was born on 1 January 1900 (Meiji 33), in Mino, Gifu prefecture, to a middle class father, Yoshimi Sugihara (杉原好水), and an upper middle class mother, Yatsu Sugihara (杉原やつ). When he was born, his father worked at a tax office in Kozuchi town and his family lived in a borrowed temple, with the Buddhist temple Kyōsen ji (教泉寺) where he was born nearby. He was the second son among five boys and one girl. using the baptismal name Sergei Pavlovich. In 1934, Sugihara quit his post as Deputy Foreign Minister in Manchukuo in protest over Japanese mistreatment of the local Chinese. Sugihara and his wife divorced in 1935, before he returned to Japan, where he married Yukiko (1913–2008, ). After the marriage; they had four sons Hiroki, Chiaki, Haruki, and Nobuki. As of 2021, Nobuki is the only surviving son and represents the Sugihara family. Chiune Sugihara also served in the Information Department of the Ministry of Foreign Affairs and as a translator for the Japanese delegation in Helsinki, Finland. Sugihara had cooperated with Polish intelligence as part of a bigger Japanese–Polish cooperative plan. In Lithuania, Sugihara started using the Sino Japanese reading "Sempo" for his given name, since it was easier to pronounce than "Chiune".
Яһуди босқындары
1940 жылы Кеңес Одағы тәуелсіз Литваны басып алғанда, Польшадан келген көптеген еврей босқындары (поляк еврейлері) және литвалық еврейлер шығу визасын алуға тырысты. Визасыз сапар қауіпті болды, бірақ виза беруге дайын елдерді табу мүмкін емес еді. Жапонияның Каунастағы консулдығына жүздеген босқындар келіп, виза алуға үміттенеді. Сол кезде, соғысқа қадам басқан шақта, литвалық еврейлер Литваның қалалық халқының үштен бірін және әрбір қала тұрғындарының жартысын құрады. 1940 жылдың 16 шілдесі мен 3 тамызы аралығында Голландияның құрметті консулы Ян Звартендейк 2200-ден астам еврейге Кариб теңізіндегі Голландияның Кюрасао немесе Суринам колониясына баруға ресми үшінші бағыт билеттерін берді, бұл елдерге кіру визасы қажет болмады. Еуропалық еврей босқындары 1940 жылдың шілдесінде Жапонияға келіп, 1941 жылдың қыркүйегінде қайтып кетті. Бұл кезеңдегі жағдай 1940 және 1941 жылдардың жылдық есептерінде сипатталған. 1940 жылдың маусым айында Италия соғысқа қатысып, Жерорта теңізі арқылы өту жолы жабылды. Ұлы Германиядағы комитет эмиграцияның жаңа бағыттарын іздеуге мәжбүр болды және еврейлерді Германиядан Еуропа мен Азия арқылы (Транссибір темір жолымен) Владивостокқа, содан Жапонияға жеткізуді ұйымдастырды. Жапониядан босқындар Батыс жарты шардағы елдерге аттанатын болды. 1940 жылдың 31 желтоқсанында Кеңес Одағы 1940 жылдың 1 қыркүйегінен бастап Литвада тұратын барлық адамдардың Кеңес азаматтығына өтініш беруге құқылы екенін жариялады. Литвадағы поляк босқындарының көп бөлігі Кеңес азаматтығын қабылдаса, 4000-5000 адамнан тұратын топ үшін азаматтық уәдесі көп мүмкіндік бермеді. Олардың арасында негізінен раввиндер, ешива студенттері, зиялы қауым өкілдері және түрлі еврей ұйымдарының басшылары болды. Олардың көпшілігі дереу Литвадан шығуға рұқсат сұрады. 1941 жылдың басында шығу рұқсаттары мен жапон транзит визалары оңай берілсе де, мәселе Литвада қалу арқылы өміріне қауіп төнген адамдарға көлік ақысын төлеуге қаражат табу болды. JDC және басқа американдық еврей ұйымдары 1700 адамның Транссибір сапарына қажетті қаржыға үлес қосты. 1940 жылдың шілдесінде Германиядан және басқа елдерден келген еврей босқындары Жапонияның Цуруга, Шимоносеки және Кобе қалаларына келе бастады. Жапон елшіліктері мен консулдықтары (Каунас емес) 1940 жылдың қаңтарынан 1941 жылдың наурызына дейін 3448 жапон транзит визасын берді. Олардың көпшілігі жарамды соңғы визаға ие болды және дереу Жапониядан кетіп қалды. 1940 жылдың қазан айынан бастап Литвадан келген поляк босқындары Цуругаға қонды. Олардың саны 1941 жылдың қаңтарынан бастап күрт өсті. "Март айының соңында елде, көбінесе Кобеде, 2000-ға жуық адам болды. Олардың жартысынан астамы жарамды визалары болмағандықтан, Жапониядан әрі өте алмады". Олар иммиграциялық елдерді табу үшін ұзақ уақыт күтуге мәжбүр болды. 1-кестеде көрсетілгендей, Жапонияға келген еврей босқындарының саны 4500, 5000 немесе 6000 деп тіркелген. Кестедегі екінші қатарда көрсетілген 552 адамның саны Jewcom редакциялаған кететін адамдардың санымен сәйкес келмейді. Транссибір темір жолы жабылды және бұл көрсеткішті растайтын мәліметтер JDC жылдық есептерінде немесе Сыртқы істер министрлігінің (MOFA) құжаттарында табылған жоқ. 1-кестедегі 1-ескертпеде сипатталған 200 адам туралы Сыртқы істер министрлігінің мұрағатында 1941 жылдың 26 сәуірінде Владивосток консулдығының Владивостокта қамалып қалған 50 еврей босқынын Кеңес Одағының жүгімен Шанхайға жібергені туралы құжат бар.
As the Soviet Union occupied sovereign Lithuania in 1940, many Jewish refugees from Poland (Polish Jews) as well as Lithuanian Jews tried to acquire exit visas. Without the visas, it was dangerous to travel, yet it was impossible to find countries willing to issue them. Hundreds of refugees came to the Japanese consulate in Kaunas, trying to get a visa to Japan. At the time, on the brink of the war, Lithuanian Jews made up one third of Lithuania's urban population and half of the residents of every town. In the period between 16 July and 3 August 1940, the Dutch Honorary Consul Jan Zwartendijk provided over 2,200 Jews with official third destination passes to Curaçao, a Dutch colony in the Caribbean that required no entry visa, or to Surinam. European Jewish refugees began to arrive in Japan in July 1940 and departed by September 1941. An overview during this period is described in the Annual Reports of 1940 and 1941 by the American Jewish Joint Distribution Committee (JDC). In June 1940, Italy entered into the war and the Mediterranean route was closed. The Committee in Greater Germany, forced to seek new outlets for emigration, arranged for the transportation of Jews from Germany across Europe and Asia (via the Trans Siberian Railway) to Vladivostok, thence to Japan. From Japan the refugees were to embark for destinations in the Western Hemisphere. On 31 December 1940, the Soviet Union declared that all persons residing in Lithuania as of 1 September 1940, had the right to apply for Soviet citizenship. While the great bulk of Polish refugees in Lithuania opted for Soviet citizenship, there was a group of 4,000–5,000 persons for whom the promise of citizenship offered little opportunity. These were principally rabbis, yeshiva students, members of the intellectual classes and leaders of various Jewish communal and labor organizations. Most of them immediately applied for exit permits from Lithuania. Although during the early weeks of 1941 exit permits and Japanese transit visas were readily granted, the problem was how to find money for transportation costs for those people whose very existences were jeopardized if they remained in Lithuania. The JDC, in collaboration with a number of other American Jewish groups, contributed toward the funds required for the Trans Siberian trip to Japan of 1,700 persons. In July 1940, Jewish refugees from Germany and other countries began arriving in Japan at Tsuruga, Shimonoseki and Kobe. Japanese embassies and consulates except Kaunas issued 3,448 Japanese transit visas from January 1940 to March 1941. Most of the recipients held valid end visas and immediately departed Japan. Starting in October 1940, Polish refugees from Lithuania began to land on Tsuruga. Their number increased sharply from January 1941 onwards. "By the end of March there were close to 2,000 in the country, mostly in Kobe. More than half of these refugees did not hold valid end visas and were unable to proceed further than Japan." They were forced to stay for a long time to find immigration countries. The number of Jewish refugees who came to Japan, as seen in Table 1, has been documented as 4,500, 5,000 or 6,000. The 552 persons noted in the second row of the table do not match the number of departing persons edited by Jewcom. The Siberian railway had been closed and no evidence supporting this figure is found in JDC annual reports or MOFA documents. For the 200 persons described in Note 1 of Table 1, there is a document in the Archives of MOFA that the Japanese consulate of Vladivostok transferred about 50 Jewish refugees who had been stranded in Vladivostok to Shanghai with Soviet Union cargo on 26 April 1941.
Сугихараның визалары
Сол кезде Жапония үкіметі визаны тек тиісті иммиграциялық рәсімдерден өткен және жеткілікті қаржысы бар адамдарға ғана беруді талап еткен. Көптеген қашқындар бұл талаптарға сай келмеді. Сугихара үш рет Жапония Сыртқы істер министрлігіне нұсқау сұрады. Әр жолы Министрлік виза алған әрбір адамның Жапониядан шығу үшін үшінші елге визасы болуы керек екенін жауап берді, ешқандай ерекшелік болмайды. Өтініш берушілер қалса, қауіп төнетінін білген Сугихара бұйрықтарды елемеуге шешім қабылдады және 1940 жылдың 18 шілдесінен 28 тамызына дейін еврейлерге Жапония арқылы транзит үшін 10 күндік виза берді. Оның төменгі лауазымы мен Жапон Сыртқы істер министрлігінің бюрократиялық мәдениетін ескере отырып, бұл ерекше қарсылық әрекеті болды. Ол кеңес шенеуніктерімен келісіп, еврейлерге Транссибір темір жолы арқылы елден бес есе қымбат билет бағасымен өтуге рұқсат берді. Сугихара визаларды қолмен жазуды жалғастырды, күніне 18-20 сағат жұмсады, 4 қыркүйекке дейін, консулдық жабылғанға дейін қызметінен кетуге мәжбүр болды. Ол кезде ол мыңдаған еврейге виза берген, олардың көпшілігі отбасы басшылары болғандықтан, отбасыларын алып кетуге мүмкіндік алды. Ол кетпес бұрын, ресми консулдық мөрін қашқынға беріп, осы мөрмен виза жасауға мүмкіндік берді деген қаңтар бар. Оның ұлы Нобуки Сугихара Энн Карримен сұхбатта әкесі мөрді ешкімге бермегенін қатаң түрде мәлімдеді. Куәгерлердің айтуынша, ол қонақүйден шығып, Каунас теміржол станциясына дейін виза жазуын тоқтатпаған, тіпті пойыз қозғалғанда да, терезеден отбасыларынан айырылған қашқынға виза лақтырып жіберген. Соңғы үмітсіздікпен, тек консулдық мөрі мен оның қолы бар (кейін виза ретінде толтырылатын) бос қағаздар асығыс дайындалып, пойыздан лақтырылды. Кетуге дайындалғанда ол: "Мені кешіріңіздер. Мен енді жаза алмаймын. Сіздерге сәттілік тілеймін" деді. Ол алдында тұрған адамдарға терең иіліп, біреу: "Сугихара! Біз сізді ешқашан ұмытпаймыз! Мен сізді қайтадан көремін!" деп айғайлады. Сугихара өзі берген мыңдаған визаға ресми жауап қандай болатынын ойлады. Көп жылдар өткен соң ол еске алды: "Ешкім бұл туралы ештеңе айтқан жоқ. Мен олардың қанша виза бергенімді білмегенін ойладым".
At the time, the Japanese government required that visas be issued only to those who had gone through appropriate immigration procedures and had enough funds. Most of the refugees did not fulfill these criteria. Sugihara dutifully contacted the Japanese Foreign Ministry three times for instructions. Each time, the Ministry responded that anybody granted a visa should have a visa to a third destination to exit Japan, with no exceptions. Being aware that applicants were in danger if they stayed behind, Sugihara decided to ignore his orders and, from 18 July to 28 August 1940, issued ten day visas to Jews for transit through Japan. Given his inferior post and the culture of the Japanese Foreign Service bureaucracy, this was an unusual act of disobedience. He spoke to Soviet officials who agreed to let the Jews travel through the country via the Trans Siberian Railway at five times the standard ticket price. Sugihara continued to hand write visas, reportedly spending 18 to 20 hours a day on them, producing a normal month's worth of visas each day, until 4 September, when he had to leave his post before the consulate was closed. By that time, he had granted thousands of visas to Jews, many of whom were heads of households and thus permitted to take their families with them. It is claimed that before he left, he handed the official consulate stamp to a refugee so that more visas could be forged. His son, Nobuki Sugihara, adamantly insisted in an interview with Ann Curry that his father never gave the stamp to anyone. According to witnesses, he was still writing visas while in transit from his hotel and after boarding the train at Kaunas railway station, throwing visas into the crowd of desperate refugees out of the train's window even as the train pulled out. In final desperation, blank sheets of paper with only the consulate seal and his signature (that could be later written over into a visa) were hurriedly prepared and flung out from the train. As he prepared to depart, he said, "Please forgive me. I cannot write anymore. I wish you the best." When he bowed deeply to the people before him, someone exclaimed, "Sugihara. We'll never forget you. I'll surely see you again!" Sugihara himself wondered about official reaction to the thousands of visas he issued. Many years later, he recalled, "No one ever said anything about it. I remember thinking that they probably didn't realize how many I actually issued."
Сақталған нөмірлер
Жапония арқылы Кюрасаоға транзиттік визалары бар, Сугихара берген «Сугихара визасы» бар босқындардың саны туралы екі құжат 2200 және 6000 санын көрсетеді. 1985 жылдың 19 қаңтарында жарық көрген «The Japan Times» газеті «6000 еврейді құтқарып қалған жапон адамына құрмет көрсетілді» деген тақырыппен «Сугихара Токиодан келген бұйрықтарға бағынбай, 6000-ға жуық еврейге транзиттік виза берді» деп хабарлады. АҚШ газеттері Сугихараны «өкіметінің бұйрығына бағынбай, 6000 еврейге транзиттік виза берген дипломат» деп сипаттады. 2-кестеде 1941 жылы Сыртқы істер министрлігінің мұрағатына сүйене отырып, Кобеде болған босқындардың саны көрсетілген. Кестеде «Визасыз» деп белгіленген босқындардың Сугихара берген жапондық транзиттік визаларының жалғандары болған деп есептеледі. Кеңес үкіметі совет аумағында тұрып қалған жапондық транзиттік визасы бар поляк босқындарын мүмкіндігінше тез шығарып жібергісі келді, сондықтан оларға баратын жері бар немесе жоқ Владивостокқа пойызға отыруға рұқсат берді. Жапон үкіметі оларды қабылдауға мәжбүр болды. 1941 жылдың 8 сәуірінде Кобеде болған 1400 поляк еврейінің шамамен 1300-і «Кюрасаоға» немесе «Визасыз» деп тіркелді. Токиодағы Польша елшісі Тадеуш Ромер: «Олардың (поляк босқындарының) тек Кюрасао аралына арналған, құпия Голландия визалары мен жапондық транзиттік визалары болды» деп еске алды. Фукуи префектурасы зерттеген босқындар тізімінде 1940 жылдың қазан айында Цуруга портына келген 306 адамның ішінде 203 поляк болды. Олардың бағыттары: АҚШ – 89, Палестина – 46, Кюрасао – 24 және басқалары. Олардың шамамен 80%-ы Сугихара визалық тізімінде тіркелген. АҚШ Холокост мемориалдық мұражайы мен «Құтқарылғандар» құжаттары «Сугихара визасымен» құтқарылған адамдардың санын көрсетпейді. Жарамсыз визамен кірген босқындардың жартысынан астамы, соның ішінде «Сугихара визасы» иелері, JDC, HIAS, Польша елшілігі және Жапон үкіметінің көмегімен жарамды виза алды және жаңа елдерге аттанды. 1941 жылдың тамыз-қыркүйек айларында Жапония мен АҚШ соғысқа кіріспей тұрып, Жапонияда қалып қойған 850-ге жуық босқын Шанхайға көшірілді. Jewcom эмиграциялық кестесінде Жапониядан әртүрлі бағыттарға кеткен поляк босқындарының саны: Шанхай – 860, АҚШ – 532, Канада – 186, Палестина – 186, Австралия – 81, Оңтүстік Африка – 59, басқалары – 207, барлығы 2111 адам. Сугихара құтқарған еврейлердің жалпы саны туралы пікірлер қарама-қайшы, шамамен 6000 деп есептеледі; бір визамен бірнеше адамның саяхаттауына мүмкіндік беретін отбасылық визалар да берілді, бұл жоғарырақ санды түсіндіреді. Саймон Визенталь орталығы Чиуне Сугихара шамамен 6000 еврейге транзиттік виза бергенін және оның іс-әрекетінің арқасында еврей босқындарының 40 000-ға жуық ұрпағы бүгінде тірі екенін болжайды. Сугихараның әйелі мен үлкен ұлы оның 10 000 еврейді өлімнен құтқарғанын есептейді, ал Бостон университетінің профессоры және жазушысы Хиллель Левин де оның «10 000-ға жуық адамға көмектескенін» айтады, бірақ ақырында аман қалғандардың саны одан да аз болды. Сугихараның визасын алған кейбір еврейлер Литвадан уақытында кетпеді, Германия 1941 жылдың 22 маусымында Кеңес Одағына басып кіргеннен кейін тұтқындалды және Холокост кезінде қаза тапты. Сыртқы істер министрлігінің дипломатиялық архиві Сугихараның ісіне қатысты екі құжатты жариялады: біріншісі – 1941 жылдың 5 ақпанында Чиуне Сугихараның сол кездегі Жапония Сыртқы істер министрі Йосуке Мацуокаға жолдаған дипломатиялық нотасы, онда Сугихара еврейлер мен поляктарға 2139 транзиттік визаның 1500-ін бергенін мәлімдеді; алайда, 2139 адамның көп бөлігі еврей болмағандықтан, визалардың көп бөлігі поляк еврейлеріне берілгенін көрсетеді. Левин сол сыртқы істер министрлігінің архивінен алынған тағы бір құжатта «Каунаста тағы 3448 виза берілгені, барлығы 5580 виза» көрсетілгенін атап өтеді, бұл Литвадан қауіпсіздік үшін Жапонияға немесе жапондықтар басып алған Қытайға қашуға тырысқан еврейлерге берілген болуы мүмкін. Көптеген босқындар визаларын пайдаланып, Совет Одағы арқылы Владивостокқа, содан кейін кемемен Кобеге, Жапонияға келді, онда еврей қауымдастығы бар еді. Польшаның Токиодағы елшісі Ромер оларға көмектесуді ұйымдастырды. 1940 жылдың тамызынан 1941 жылдың қарашасына дейін ол Жапонияда транзиттік виза, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия және Бирмаға паналау визасын, Британдық мандаттық Палестинаға иммиграциялық куәліктерді және АҚШ пен Латын Америкасының кейбір елдеріне иммигранттық виза алуға көмектесті, нәтижесінде Кобеге, Жапонияға және Шанхай геттосына, Қытайға келген екі мыңнан астам поляк-литвалық еврей босқындарына көмектесті. Сугихарадан аман қалғандардың қалған бөлігі Жапонияда қалды, олар жапондықтар ұстаған Шанхайға жер аударылғанға дейін, онда 1930 жылдардың ортасынан бері үлкен еврей қауымдастығы бар еді. Кейбіреулері Корея арқылы тікелей Шанхайға, Жапониядан өтусіз жол тартты. «Якуб Гольдберг» визасына ие болған отыз адамдық топ бірнеше апта бойы теңізде алға-артқа қозғалды, содан кейін ғана Цуруга арқылы өтуге рұқсат алды. Шамамен 20 000 еврейдің көп бөлігі 1945 жылы Жапония капитуляциясына дейін, үшінші рейх құлағаннан кейін үш-төрт ай өткенге дейін Шанхай геттосында Холокосттан аман қалды.
On the number of refugees passing through Japan who held Japanese transit visas for Curaçao issued by Sugihara, the so called "Sugihara visa", there are two documents stating numbers of 2,200 and 6,000. The Japan Times, dated 19 January 1985, had the headline "Japanese Man honored for saving 6,000 Jews", and reported "Sugihara defied orders from Tokyo and issued transit visas to nearly 6,000 Jews". US newspapers referred to Sugihara as "a diplomat who defied his government's orders and issued transit visas for 6,000 Jews". Table 2 shows the number of refugees who had stayed at Kobe in 1941 based on Archives of MOFA. Refugees classified as "No visa" in the table are presumed to have held fakes of Japanese transit visas issued by Sugihara. The Soviets wanted to purge Polish refugees who had been stranded in Soviet territory with Japanese transit visas as soon as possible, and so permitted them to get on the train to Vladivostok with or without a destination visa. The Japanese government was forced to admit them. On 8 April 1941, of the 1,400 Polish Jews staying at Kobe, about 1,300 were "for Curaçao" or "No visa". The Polish ambassador in Tokyo, Tadeusz Romer, remembered, "They (Polish refugees) only had fictitious Dutch visas for the island of Curaçao and Japanese transit visas." According to the refugee name list surveyed by Fukui Prefecture, of the 306 persons who landed at Tsuruga Port in October 1940, there were 203 Poles. Their destinations were US 89, Palestine 46, Curaçao 24, and others. It is estimated that about 80% of them were on the Sugihara visa list. The documents of the United States Holocaust Memorial Museum and "Refugee and Survivor" do not mention the number of people saved by a "Sugihara visa". More than half of the refugees who entered with invalid visas, including a "Sugihara visa", obtained valid visas with the help of JDC, HIAS, the Embassy of Poland, and the Japanese government, and embarked for host countries. In August–September 1941, Japanese authorities transferred about 850 refugees stranded in Japan to Shanghai before Japan and the United States began war. According to Emigration Table by Jewcom, the number of Polish refugees leaving Japan for various destinations was Shanghai 860, US 532, Canada 186, Palestine 186, Australia 81, South Africa 59, and others 207, in total 2,111. The total number of Jews saved by Sugihara is in dispute, with estimates around 6,000; family visas—which allowed several people to travel on one visa—were also issued, which would account for the much higher figure. The Simon Wiesenthal Center has estimated that Chiune Sugihara issued transit visas for about 6,000 Jews and that around 40,000 descendants of the Jewish refugees are alive today because of his actions. Sugihara's widow and eldest son estimate that he saved 10,000 Jews from certain death, whereas Boston University professor and author Hillel Levine also estimates that he helped "as many as 10,000 people", but that far fewer people ultimately survived. Some Jews who received Sugihara's visas did not leave Lithuania in time, were captured by the Germans after Germany invaded the Soviet Union on 22 June 1941, and perished in the Holocaust. The Diplomatic Record Office of the Ministry of Foreign Affairs has opened to the public two documents concerning Sugihara's file: the first aforementioned document is a 5 February 1941 diplomatic note from Chiune Sugihara to Japan's then Foreign Minister Yōsuke Matsuoka in which Sugihara stated he issued 1,500 out of 2,139 transit visas to Jews and Poles; however, since most of the 2,139 people were not Jewish, this would imply that most of the visas were given to Polish Jews instead. Levine then notes that another document from the same foreign office file "indicates an additional 3,448 visas were issued in Kaunas for a total of 5,580 visas" which were likely given to Jews desperate to flee Lithuania for safety in Japan or Japanese occupied China. Many refugees used their visas to travel across the Soviet Union to Vladivostok and then by boat to Kobe, Japan, where there was a Jewish community. Romer, the Polish ambassador in Tokyo, organized help for them. From August 1940 to November 1941, he had managed to get transit visas in Japan, asylum visas to Canada, Australia, New Zealand, and Burma, immigration certificates to British Mandatory Palestine, and immigrant visas to the United States and some Latin American countries for more than two thousand Polish Lithuanian Jewish refugees, who arrived in Kobe, Japan, and the Shanghai Ghetto, China. The remaining number of Sugihara survivors stayed in Japan until they were deported to Japanese held Shanghai, where there was already a large Jewish community that had existed as early as the mid 1930s. Some took the route through Korea directly to Shanghai without passing through Japan. A group of thirty people, all possessing a visa of "Jakub Goldberg", were shuttled back and forth on the open sea for several weeks before finally being allowed to pass through Tsuruga. Most of the around 20,000 Jews survived the Holocaust in the Shanghai ghetto until the Japanese surrender in 1945, three to four months following the collapse of the Third Reich itself.
Кейінгі өмірі
Сугихара әйелі мен үш ұлымен Канагава префектурасының Фудзисава қаласында қоныстанды. Ол отбасын асырау үшін түрлі жұмыстар істеді, бір кезде үй-үй аралап шам сатты. 1947 жылы Жапонияға оралғаннан кейін көп ұзамай, кіші ұлы Харуки жеті жасында қайтыс болды, бұл оған ауыр соққы болды. Сугихара Израильге сапар шегуге мүмкіндік таппады, сондықтан оның орнына әйелі мен кіші ұлы Нобуки құрметті қабылдады. 1985 жылы, Литваға Кеңес әскерлерінің кіргеніне 45 жыл толуымен, одан еврейлерге виза беру себептерін сұрады. Сугихара бұл адамдардың босқындар екенін, оларға көмек қажет екенін түсіндірді. 1940 жылы Сугихарадан виза алған Моше Зупник оған, неге басқаларды құтқару үшін өзінің мансабына қауіп төндіргенін сұрағанда, ол қарапайым ғана жауап берді: "Мен оларды жаны ашығандықтан жасадым. Олар елден шығуды қалайды, сондықтан мен оларға виза бердім". Чиунэ Сугихара 1986 жылдың 31 шілдесінде Камакурадағы ауруханада қайтыс болды. Израильде және басқа елдерде оның есімі кеңінен танылғанмен, туған жерінде ол дерлік белгілі емес еді. Тек әлемнің түкпір-түкпірінен келген еврей делегациясы, оның ішінде Израильдің Жапониядағы елшісі оның қоштасу рәсіміне қатысқанда ғана көршілері оның не істегенін білді.
Sugihara settled in Fujisawa in Kanagawa prefecture with his wife and three sons. To support his family he took a series of menial jobs, at one point selling light bulbs door to door. He suffered a personal tragedy in 1947 when his youngest son, Haruki, died at the age of seven, shortly after their return to Japan. Sugihara was too ill to travel to Israel, so his wife and youngest son Nobuki accepted the honor on his behalf. In 1985, 45 years after the Soviet invasion of Lithuania, he was asked his reasons for issuing visas to the Jews. Sugihara explained that the refugees were human beings, and that they simply needed help. When asked by Moshe Zupnik, who received one of the visas from Sugihara in 1940, why he risked his career to save other people, he said simply: "I do it just because I have pity on the people. They want to get out so I let them have the visas." Chiune Sugihara died at a hospital in Kamakura, on 31 July 1986. Despite the publicity given him in Israel and other nations, he had remained virtually unknown in his home country. Only when a large Jewish delegation from around the world, including the Israeli ambassador to Japan, attended his funeral, did his neighbours find out what he had done.
Құрмет қалпына келтірілді
Оның өлімі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасаған гуманитарлық істерін жарыққа шығарды және өз елінде дипломат ретіндегі беделін қайта қарауға мүмкіндік тудырды. 1991 жылы Сыртқы істер министрлігінің Парламенттік вице-президенті Мунео Судзуки Чиуне отбасына Сыртқы істер министрлігінің ұзақ жылдар бойы жасаған әділетсіздігі үшін кешірім сұрады. Жапон үкіметінің ресми құрметке ие етуі 2000 жылдың 10 қазанында болды, сол кезде Сыртқы істер министрі Йохей Коно Сугихараға арналған салтанатта, Жапония Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық мұражайында мақтау плакетасын орнатып, құттықтау сөз сөйледі.
His death spotlighted his humanitarian acts during World War II and created the opportunity to revise his reputation as a diplomat in his own country. In 1991 Muneo Suzuki, Parliamentary Vice President of Foreign Affairs, apologized to Chiune's family for the long time unfair treatment by the Ministry of Foreign Affairs. Official honor restoration by Japanese Government was made on 10 October 2000, when Foreign Minister Yōhei Kōno set the award plaque and gave a commendation speech at the ceremony for Sugihara at the Diplomatic Archives of the Ministry of Foreign Affairs of Japan.
Отбасы
Юкико Сугихара (1913–2008) – әйелі. «6000 өмір үшін виза» атты кітаптың авторы, ақын. Ол Кагава префектурасындағы мектеп директорының үлкен қызы және Иватэ префектурасындағы будда дінінің священнигінің немересі болды. Неміс тілін жақсы білген, Канагава префектурасының поэзия комитетінің және «Асахи Шимбун» газетінің «Кадан» поэзия бөлімінің таңдау комитетінің мүшесі болды. «Поэзия антологиясы: Ақ түндер» және басқа да еңбектердің авторы. Сугихараға үйленгеннен кейін орыс православиесіне ауысты. 2008 жылдың 8 қазанында қайтыс болды. Хироки Сугихара (1936–2002) – үлкен ұлы. Жапонияның Канагава префектурасындағы Шонан орта мектебін бітіргеннен кейін Калифорнияда оқыды. Анасының «Өмір үшін визалар» кітабын ағылшын тіліне аударды. Чиаки Сугихара (1938–2010) – екінші ұлы. Хельсинкиде туған. Калифорнияда оқыған. Харуки Сугихара (1940–12 қараша 1947) – үшінші ұлы. Каунаста дүниеге келген. Алты немесе жеті жасында лейкемиядан қайтыс болды. Нобуки Сугихара (1948–) – төртінші ұлы. 1968 жылы Израиль Сыртқы істер министрлігі мен еврей қорының шақыруымен Израильдегі Еврей университетінде оқыды. Чиуне Сугихараның жалғыз аман қалған ұлы ретінде Сугихара отбасын өкілдік етеді. 1985 жылы Чиуне атынан Иерусалим маңындағы «Сугихараның адал орманы» сыйлық беру салтанатына қатысқаннан бері Нобуки Чиунеге қатысты әлемдегі шараларға отбасының өкілі ретінде белсенді қатысып келеді. Сондай-ақ, Нобуки Таяу Шығыста бейбітшілікті дамыту мақсатында Бельгияда тіркелген «NPO Sugihara» ұйымын басқарады. Немерелер мен шөберелер: Чиуне Сугихараның 9 немересі (8-і тірі) және 9 шөбересі бар.
Yukiko Sugihara (1913–2008) – wife. Poet and author of Visas for 6,000 Lives. She was the eldest daughter of a high school principal in Kagawa Prefecture, and the granddaughter of a Buddhist priest in Iwate Prefecture. She was also well versed in German, and a member of Kanagawa Prefecture Poetry Committee and Selection Committee for Asahi Shimbun's Kadan poetry section. She was the author of Poetry Anthology: White Nights and other works. She also converted to Russian Orthodoxy upon her marriage to Sugihara. Died on 8 October 2008. Hiroki Sugihara (1936–2002) – eldest son. Studied in California upon graduating from Shonan High School in Kanagawa Prefecture in Japan. Translated his mother's book Visas for Life into English. Chiaki Sugihara (1938–2010) – second son. Born in Helsinki. Studied in California. Haruki Sugihara (1940–12 November 1947) – third son. He was born in Kaunas. Died in Japan aged between six and seven of leukemia. Nobuki Sugihara (1948–) – fourth son. Attended Hebrew University in Israel in 1968 at the invitation of the Israeli Foreign Ministry and the Jewish Fund. Represents the Sugihara family as the only surviving son of Chiune. Since his attendance at the award ceremony of the Sugihara Righteous Forest in the outskirt of Jerusalem on behalf of Chiune in 1985, Nobuki has been actively attending Chiune related events around the world as the family's spokesperson. Nobuki also heads NPO Sugihara, registered in Belgium, in order to promote peace in the Middle East. Grandchildren: Chiune Sugihara had 9 grandchildren (8 still alive) and 9 great grandchildren.
Мұра мен құрмет
Литваның Вильнюс қаласындағы Сугихара көшесі, Израильдің Яффа қаласындағы Чиуне (Семпо) Сугихара көшесі және 25893 Сугихара астероиды оның құрметіне аталған. 1992 жылы Яотсу қаласында қаланың үстінен көрінетін төбеде Адамзат паркі ашылды. 2000 жылы Чиуне Сугихара еске алу залы жұртшылыққа ұсынылды. Ашылғалы бері 600 000-нан астам жапон және шетел азаматтары Сугихара және оның ізгілігі туралы білім алды. Жапонияға көптеген еврей босқындары келген Цуруга портының жанындағы Цуруга Адамзат порты мұражайында Сугихара Чиунеге арналған бөлме бар, ол Фукуи префектурасының Цуруга қаласында орналасқан. Сугихара үйі мұражайы Литваның Каунас қаласында орналасқан. АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Честнат-Хилл қаласындағы Temple Emeth консервативті синагогы "Сугихара еске алу бағын" салған және жыл сайын Сугихара еске алу концертін өткізеді. 1998 жылы Сугихараның әйелі Юкико Иерусалимге барғанда, оның күйеуі қол қойған сары түсті визаларын көрсетіп, көздерінен жас тамған аман қалғандармен кездесті. Иерусалимдегі бір саябаққа оның есімі берілген. Сугихара 1998 жылғы Израиль пошта маркасында бейнеленген. Жапон үкіметі 2000 жылы оның туғанына 100 жыл толуына орай оны құрметпен еске алды. 2002 жылы Рамон Г. Веласко салған "Холокост батыры – Чиуне Сугихара" ескерткіші АҚШ-тың Калифорния штатындағы Лос-Анджелес қаласының Кіші Токио ауданында орнатылды. Қоладан құйылған мүсінде Сугихара орындықта отырған күйде, қолында қолмен жазылған виза ұстап тұр. Мүсінге жақын жерде арнау тақташалары бар гранит тас және Талмудтан алынған: "Бір жанды құтқарған – бүкіл әлемді құтқарған" деген цитата орналасқан. Салтанатты ашылу рәсіміне Жапония, Израиль және Литва консулдары, Лос-Анджелес қаласының шенеуніктері және Сугихараның ұлы Чиаки Сугихара қатысты. 2007 жылы ол Польша Республикасының президентімен Польша Республикасының "Полония Реститута" орденінің Командирлік крестімен және 1996 жылы Польша Республикасының Еңбегі үшін орденімен марапатталды. Сондай-ақ, 1993 жылы Литваның "Өмірді сақтау" кресімен марапатталды. 2014 жылдың қараша айында Торонтодағы Жапон-Канада мәдени орталығы (JCCC) оған Сакура сыйлығын табыс етті. 2016 жылдың маусым айында Израильдің Нетания қаласында Сугихараның атымен көше ашылды, онда оның ұлы Нобуки қатысты, себебі Нетанияның көптеген тұрғындары Үшінші рейхтен қашуға көмектескен литвалық еврейлердің ұрпақтары еді. Бразилияның Лондонрина қаласында Rua Cônsul Chiune Sugihara деп аталатын көше де бар. Литва үкіметі 2020 жылды "Чиуне Сугихара жылы" деп жариялап, оның құрметіне ескерткіш орнатуға және пошта маркаларын шығаруға уәде берді. 2020 жылдың қазан айында Каунаста Сугихараға арналған ескерткіш ашылды. 2021 жылдың қазан айынан бастап Иерусалимде Чиуне Сугихара алаңы және қаланың Кириат Хайовел ауданында оның есімімен аталған бақ бар.
Sugihara Street in Vilnius, Lithuania, Chiune (Sempo) Sugihara Street in Jaffa, Israel, and the asteroid 25893 Sugihara are named after him. In 1992, the town of Yaotsu opened the Park of Humanity, on a hill overlooking the town. In 2000, the Chiune Sugihara Memorial Hall was opened to the public. Since its establishment, more than 600,000 visitors, Japanese and foreign, visited and studied about Sugihara and his virtue. A corner for Sugihara Chiune is set up in the Port of Humanity Tsuruga Museum near Tsuruga Port, the place where many Jewish refugees arrived in Japan, in the city of Tsuruga, Fukui, Japan. The Sugihara House Museum is in Kaunas, Lithuania. The Conservative synagogue Temple Emeth, in Chestnut Hill, Massachusetts, US, built a "Sugihara Memorial Garden" and holds an Annual Sugihara Memorial Concert. When Sugihara's widow Yukiko traveled to Jerusalem in 1998, she was met by tearful survivors who showed her the yellowing visas that her husband had signed. A park in Jerusalem is named after him. Sugihara appeared on a 1998 Israeli postage stamp. The Japanese government honored him on the centennial of his birth in 2000. In 2002, a memorial statue of Chiune Sugihara by Ramon G. Velazco titled "Chiune Sugihara Memorial, Hero of the Holocaust" was installed in the Little Tokyo neighborhood of Los Angeles, California, US. The life size bronze statue depicts Sugihara seated on a bench and holding a hand written visa. Adjacent to the statue is a granite boulder with dedication plaques and a quotation from the Talmud: "He who saves one life, saves the entire world." Its dedication was attended by consuls from Japan, Israel and Lithuania, Los Angeles city officials and Sugihara's son, Chiaki Sugihara. In 2007 he was posthumously awarded the Commander's Cross with the Star of the Order of Polonia Restituta, and the Commander's Cross Order of Merit of the Republic of Poland by the President of Poland in 1996. Also, in 1993, he was awarded the Life Saving Cross of Lithuania. He was posthumously awarded the Sakura Award by the Japanese Canadian Cultural Centre (JCCC) in Toronto in November 2014. In June 2016, a street in Netanya, Israel, was named for Sugihara in the presence of his son Nobuki, as a number of Netanya's current residents are descendants of the Lithuanian Jews who had been given a means of escaping the Third Reich. There is also a street named Rua Cônsul Chiune Sugihara in Londrina, Brazil. The Lithuanian government declared 2020 "The Year of Chiune Sugihara", promising to erect a monument to him and issue postage stamps in his honor. A monument to Sugihara, featuring origami cranes, was unveiled in Kaunas in October 2020. Since October 2021, there is a Chiune Sugihara Square in Jerusalem as well as a Garden named for him in the Kiryat Hayovel neighborhood of the city.
Өмірбаяндары
Юкико Сугихара, "Өмірге арналған визалар", Хироки Сугихара аударған, Сан-Франциско, Edu Comm, 1995. Юкико Сугихара, VISAs pour 6000 vies, Карин Чесно аударған, Ed. Филипп Пиккье, 1995 жыл. Жапонияның бір телеарнасы Сугихара Чиун туралы деректі фильм түсірді. Бұл фильм Каунаста, Жапонияның бұрынғы елшілігі орналасқан жерде түсірілді. PBS телеарнасынан шыққан "Сугихара: Мейірімділіктің құпиясы" (2000) Сугихара мен оның отбасы туралы, сондай-ақ 1930 және 1940 жылдардағы еврейлер мен жапондықтардың арасындағы қызықты қарым-қатынас туралы мәліметтерді бөліседі. Элисон Лесли Голдтың "Арнайы тағдыр: Чиуне Сугихара: Холокост батыры" (2000) кітабы жас оқырмандарға (5-10 сыныптар) арналған. Кітап Сугихараның әйелімен және басқа куәгерлермен жасалған сұхбаттарға негізделген, сонымен қатар екі еврей қашқын отбасының оқиғаларын қамтиды. Эпилогта Сугихараның өз елінде және Израильде қалай құрметке ие болғаны сипатталады. 2005 жылдың 11 қазанында Yomiuri TV (Осака) Сугихара туралы, оның әйелінің кітабы негізінде түсірілген "Өмірге арналған визалар" атты екі сағаттық драмалық бағдарламасын көрсетті. Крис Тасима мен Крис Донахью 1997 жылы Сугихара туралы "Виза және ізгілік" фильмін жасады, ол "Үздік қысқаметражды фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. 2002 жылы Кен Мочизукидің "Азаттыққа жол: Сугихараның тарихы" атты балаларға арналған сурет кітабы шықты, ол Сугихараның кіші ұлдарының және Хироки Сугихараның (сол кезде 5 жаста) көзқарасынан жазылған. Кітап Хироки Сугихара жазған соңғы сөзді де қамтиды. 2015 жылы жапондық "Persona Non Grata" (杉原千畝 スギハラチウネ) көркем драмалық фильмі түсірілді, онда Тошиаки Карасава Сугихара рөлін сомдады.
Yukiko Sugihara, Visas for Life, translated by Hiroki Sugihara, San Francisco, Edu Comm, 1995. Yukiko Sugihara, Visas pour 6000 vies, traduit par Karine Chesneau, Ed. Philippe Picquier, 1995. A Japanese TV station in Japan made a documentary film about Chiune Sugihara. This film was shot in Kaunas, at the place of the former embassy of Japan. Sugihara: Conspiracy of Kindness (2000) from PBS shares details of Sugihara and his family and the fascinating relationship between the Jews and the Japanese in the 1930s and 1940s. A Special Fate: Chiune Sugihara: Hero of the Holocaust (2000), by Alison Leslie Gold, is a book for young readers (grades 5 10). The book draws on interviews with Sugihara's wife and other witnesses and weaves in the stories of two Jewish refugee families. The epilogue describes how Sugihara was finally honored in his own country and in Israel. On 11 October 2005, Yomiuri TV (Osaka) aired a two hour long drama entitled Visas for Life about Sugihara, based on his wife's book. Chris Tashima and Chris Donahue made a film about Sugihara in 1997, Visas and Virtue, which won the Academy Award for Live Action Short Film. A 2002 children's picture book, Passage to Freedom: The Sugihara Story, by Ken Mochizuki and illustrated by Dom Lee, is written from the perspective of Sugihara's young sons and in the voice of Hiroki Sugihara (age 5, at the time). The book also includes an afterword written by Hiroki Sugihara. In 2015, Japanese fictional drama film Persona Non Grata (杉原千畝 スギハラチウネ) was produced, Toshiaki Karasawa played Sugihara.