Кіріспе

Бойнтон Вирджинияға қарсы, 364 U.S. 454 (1960), АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі болды. Бұл іс афроамерикалық құқық студентінің "ақтар ғана" деп белгіленген автобус терминалындағы ресторанға кіргені үшін кінәлі деп табылған үкімді күштен шығарды. Ол қоғамдық көліктегі нәсілдік сегрегацияның заңсыз екенін, себебі мұндай сегрегация мемлекетаралық сауда туралы заңға қайшы келеді, ол мемлекетаралық жолаушылар тасымалында дискриминацияға тыйым салады деп шешті. Бұған қоса, автобус тасымалының мемлекетаралық саудамен тығыз байланысты екенін, сондықтан АҚШ федералдық үкіметіне оны реттеуге және осы саладағы нәсілдік дискриминацияға тыйым салуға құқық беретінін айтты. Тергуд Маршалл Бойнтон ісі бойынша адвокаттық қызметін атқарды. Көпшілік пікірді судья Хьюго Блэк жазды. Бойнтон ісінің маңыздылығы оның шешімінде болған жоқ, себебі ол конституциялық мәселелерді қараудан жалтарды, ал мемлекетаралық саудаға қатысты федералдық биліктерді кеңінен түсіндіру осы шешімге дейін қалыптасқан еді. Оның маңызы – қоғамдық көліктегі нәсілдік сегрегацияны заңсыз деп тану тікелей "Азаттық саяхаттары" қозғалысына әкелді, онда афроамерикалықтар мен ақтар бірлесіп Оңтүстіктегі қоғамдық көліктің түрлі түрінде сегрегацияны күшпен жүзеге асыратын жергілікті заңдар мен әдет-ғұрыптарға қарсы тұрды. "Азаттық саяхаттары" және оларға жасалған зорлық-зомбылық реакциялары Бас прокурор Роберт Ф. Кеннедиді 1955 жылы шығарылған автобус десегрегациясы туралы шешімді орындамағаны үшін Мемлекетаралық сауда комиссиясына (ICC) шағымдануға мәжбүр етті, аталған шешім – Сара Киз Каролина Коч Компаниясына қарсы, 64 MCC 769 (1955), сондай-ақ NAACP Санта-Луис Санта-Фе Теміржол Компаниясына қарсы, 297 ICC 335 (1955). 1961 жылғы 29 мамырда Кеннеди комиссияға оның бұрынғы шешімдерін ұсынып, 1955 жылы берілген уәдесін орындауға итермеледі, Бойнтон ісі бойынша шешім шығарылғанға дейін бес жыл бұрын және "Азаттық саяхаттары" Оңтүстіктің тереңдігінде Бойнтонды сынау үшін аттанғанға дейін алты жыл бұрын. 1961 жылғы 22 қыркүйекте ICC 1955 жылғы Сара Киз және NAACP шешімдерін, сондай-ақ Бойнтон ісі бойынша Жоғарғы Соттың шешімін іске асыратын ережелерді қабылдады, ал 1 қарашада бұл ережелер күшіне енді, нәтижесінде қоғамдық көліктегі Джим Кроу жүйесі тоқтатылды.

Бойнтонның сапары мен тұтқындалуы

1958 жылдың қысында Брюс Бойнтон Вашингтондағы Говард университетінің құқық мектебінде оқыды. Ал Сельмадағы (Алабама штаты) үйіне демалыс сапарымен бара жатқанда, оның автобусы Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Шығыс Броуд көшесіндегі Trailways станциясына келді. Жолаушылар 40 минуттық тоқтау жасады. Басқа қара нәсілді жолаушылардан өзгеше, Бойнтон "ақтарға арналған" мейрамханаға кіріп, бір бургер мен ыстық шайқа тапсырыс берді. Ол бұрын Солтүстік штаттарда мұндай мәселеге тап болған емес, бірақ Сельмада өскендіктен мейрамханалар мен кинотеатрлардағы сегрегацияны жақсы білген. Сол түні Оңтүстіктегі заңдарды сынап көру ниеті болмаған. Оны "қараларға арналған" бөлімге көшуге мәжбүрлегеннен кейін және тұтқындалуы мүмкін екенін білген Бойнтон билік өкілдеріне өзінің АҚШ азаматы екенін, федералдық құқықтары бар екенін және осылайша бургер мен шайға құқылы екенін айтты. Ол ұсақ құқық бұзушылық қылмысы бойынша қолға ұсталды, бір түнді түрмеде өткізді және Ричмонд қалалық сотында 10 доллар айып төледі.

Бойнтон Вирджиния соттарында

Ричмонд полиция сотында Бойнтон мемлекеттік заңды бұзғаны үшін кінәлі деп танылды, ол заң бойынша өкілеттігі жоқ кез келген адамның, ескертілгеннен кейін басқа біреудің жеріне кіруіне тыйым салатын құқық бұзушылық есебінде қарастырылады. Оның үкімі Ричмондтың Хастингс сотында сақталды. Апелляцияда ол, оның кінәлі деп танылуы, Штаттар аралық сауда туралы заңға және Федералды Конституцияның Тең қорғау, Әділетті сот процесі және Сауда ережелерін бұзады деп мәлімдеді, бірақ Вирджиния Жоғарғы Соты оның үкімін күшінде қалдырды.

Бойнтонның федералды шағымдауы

Болашақта АҚШ Жоғарғы сотының төрешісі Тургуд Маршалл Бойнтонның ісін Федералдық соттарда жоғары инстанцияға шағымдану кезінде қорғады. Ол Жоғарғы сотқа кассациялық өтініш берген кезде тек конституциялық мәселелерді ғана көтерді.

Жоғарғы соттың шешімі

Сертификат беру туралы өтініш конституциялық мәселелерді ғана қарастырғанына қарамастан, бұл Сот заңдық мәселені де қарастырады, ол негізінен бірдей мәселені қамтиды – мемлекетаралық саудадағы нәсілдік дискриминация. P. 364 U. S. 457. 2. Мемлекетаралық сауда туралы заңның 216(d) бабына сәйкес, кез келген мемлекетаралық автокөлік тасымалдаушысы кез келген адамды әділетсіз дискриминацияға ұшыратпауы тиіс, өтініш беруші мейрамхананың ақтарға арналған бөлігінде қалуға федералдық құқығы болды, ол «заңмен бекітілген» еді және оның айыбын растау қателік болды. Pp. 364 U. S. 457–463. (a) Автобус тасымалдаушысы жолаушыларына терминал және мейрамхана қызметтерін тасымалдаудың тұрақты бөлігі ретінде ұсынуға ерікті түрде келіскенде және терминал мен мейрамхана осы міндеттемеге келісіп, ынтымақтасқанда, терминал мен мейрамхана осы қызметтерді Заңмен тыйым салынған дискриминациясыз орындауы тиіс. Pp. 364 U. S. 457–461. (b) Төменгі соттар фактілерді анықтамаса да, осы іс бойыншағы дәлелдер осындай жағдайды көрсетеді. Pp. 364 U. S. 461–463. Шешім күштен шығарылды. Page 364 U. S. 455

Төраға Блэк соттың пікірін білдірді. Бұл істегі негізгі мәселе – егер автобус терминалындағы мейрамхана, тасымалдаушының маршрутында пайдаланатын, жолаушыға оның тері түсіне байланысты тамақ беруде дискриминация жасаса, онда мемлекетаралық автобус жолаушысының федералдық заңмен немесе конституциялық құқығы бұзылса, осы мәселені қарастыру қажет. Өтініш беруші, қара нәсілді заңгер студенті, Вашингтоннан Монтгомериге (Алабама штаты) бағытталған «Трейлвейс» автобусына билет сатып алды. Ол кешкі сағат 8-де Ричмондқа (Вирджиния) сағат 10:40-та келген автобусқа отырды. Автобус Ричмондтағы «Трейлвейс автобус терминалына» тоқтаған кезде, автобус жүргізушісі сонда қырық минуттық тоқтау болатынын хабарлады. Өтініш беруші автобустан түсіп, тамақ алуға барды. Станцияда ол бір бөлігі ақтарға, екіншісі қараларға арналған мейрамхананы тапты. Бұл бөліністі ескермей, өтініш беруші ақтарға арналған бөлімдегі орындыққа отырды. Официантка оған қараларға арналған бөлімге, онда «мүмкіндіктер» бар, көшуді сұрады. Өтініш беруші өзінің мемлекетаралық автобус жолаушысы екенін айтып, көшуден бас тарды және сэндвич пен шайқа тапсырыс берді. Официантка кейін менеджердің көмекшісін алып келді, ол өтініш берушіге «мейрамхананың ақ бөлігін тастап кетуді және оған қара бөлігінде қызмет көрсетілетінін» айтты. Өтініш берушінің кетуден бас тартуынан кейін полиция шақырылды және өтініш беруші тұтқындалды, кейін Ричмонд полиция сотында сотталды, айыпталды және он доллар айыппұл салынды, себебі ол «Ричмондтың автобус терминалы мейрамханасының ғимаратында көмекші менеджердің тыйым салғаннан кейін заңсыз болды». (Көрсетілген мәтінге назар аударыңыз.) Бұл айып 1958 жылғы Вирджиния кодексінің 18 225-бабына негізделген: «Егер кез келген адам заңмен бекітілмеген жерге немесе үй-жайға басқа адамның иесінің, жалға алушының, күзетшісінің немесе осындай жерді заңды түрде басқаратын басқа адамның тыйым салғаннан кейін барса немесе онда қалып қойса, ол қылмыскер деп есептеледі және сотталған жағдайда жүз доллардан аспайтын айыппұл салынады немесе отыз күндік мерзімге бас бостандығынан айырылады немесе айыппұл мен бас бостандығынан айыру жазасы бірге тағайындалады».