Мулк Радж Ананд (1905-2004) – үнді жазушысы, кедей қабаттар өмірін бейнелеген көрнекті тұлға. «Қолданушысыз» романы, әдебиеттегі реализм мен әлеуметтік теңсіздік туралы жазулар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді жазушысы (1905-2004)
Indian writer in English (1905 2004)
Мулк Радж Ананд (12 желтоқсан 1905 – 28 қыркүйек 2004) – ағылшын тілінде жазған үнді жазушысы, дәстүрлі үнді қоғамындағы ең төменгі касталардың өмірін бейнелеуімен танылған. Индо-англиялық көркем әдебиетінің алғашқы қадамдарының бірін жасаған ол, Р. К. Нараян, Ахмад Али және Раджа Раопен бірге, ағылшын тілінде жазатын және халықаралық оқырмандарға танылған алғашқы үнді жазушыларының бірі болды. Ананд өзінің романдары мен әңгімелері үшін құрметке ие, олар қазіргі үнді ағылшын әдебиетінің классикасы деңгейіне көтерілді. Олар қысым көргендердің өміріне терең үңіліп, кедейлік, қанау және қайырсыздық мәселелерін талдағаны үшін әйгілі. Ол 1935 жылы жарық көрген "Тиісті емес" (Untouchable) атты наразылық романымен танымал болды, одан кейін "Жұмысшы" (Coolie, 1936) және "Екі жапырақ және бүршік" (Two Leaves and a Bud, 1937) сияқты үнді кедейлері туралы өзге де туындыларын жазды. Ол сонымен қатар панджаби және хиндустани тіліндегі тіркестерді ағылшын тіліне енгізген алғашқы жазушылардың бірі ретінде танымал, сондай-ақ "Падма-Бушан" азаматтық наградасымен марапатталды.
Mulk Raj Anand (12 December 1905 – 28 September 2004) was an Indian writer in English, recognised for his depiction of the lives of the poorer castes in traditional Indian society. One of the pioneers of Indo Anglian fiction, he, together with R. K. Narayan, Ahmad Ali and Raja Rao, was one of the first India based writers in English to gain an International readership. Anand is admired for his novels and short stories, which have acquired the status of classics of modern Indian English literature; they are noted for their perceptive insight into the lives of the oppressed and for their analysis of impoverishment, exploitation and misfortune. He became known for his protest novel Untouchable (1935), followed by other works on the Indian poor such as Coolie (1936) and Two Leaves and a Bud (1937). He is also noted for being among the first writers to incorporate Punjabi and Hindustani idioms into English, and was a recipient of the civilian honour of the Padma Bhushan.
Ерте өмір және білім
Мулк Радж Ананд Пешавар қаласында индус хатри отбасында дүниеге келген. Ананд 1924 жылы Амритсар қаласындағы Халса колледжін қызыл дипломмен бітірген. Осы кезеңде ол Блумсбери тобының мүшелерімен достық қарым-қатынас орнатқан. Сондай-ақ ол Женева қаласында Ұлттар Лигасының Зияткерлік ынтымақтастық жөніндегі халықаралық комитетінде лекциялар оқыған. Ананд 1938 жылы ағылшын актрисасы және коммунист Кэтлин Ван Гелдерге үйленді; олардың Сушила есімді қызы болды, бірақ 1948 жылы ажырасып кетті.
Mulk Raj Anand was born in a Hindu Khatri family in Peshawar. Anand studied at Khalsa College, Amritsar, graduating with honours in 1924 During this time he forged friendships with members of the Bloomsbury Group. He also spent time in Geneva, lecturing at the League of Nations' International Committee on Intellectual Cooperation. Anand married English actress and communist Kathleen Van Gelder in 1938; they had a daughter, Susheela, before divorcing in 1948.
Мансап
Мулк Радж Анандтың әдеби жолы Үндістанның касталық жүйесінің қаталдығынан туған отбасылық трагедиямен басталды. Оның алғашқы эссесі – мұсылман әйелмен тамақтанғаны үшін отбасынан қуылған тәтесінің өзіне-өзі қол жұмсауына жауап ретінде жазылған. 1935 жылы жарық көрген "Тіріге қол сұқпау" атты тұңғыш романы сол кезде назарсызда қалған Үндістанның "тіріге қол сұқпау" кастасының өмірін жан түршігерлік бейнелейді. Роман дәретхана тазалаушы Баханың бір күнін көрсетеді. Баха сұмдыққа ұшырап, кездейсоқ жоғары касталы адамға соғылып кетеді. Баха туылған тағдырының қайғысына ем іздеп, христиан миссионерімен сөйлеседі, Махатма Гандидің "тіріге қол сұқпау" туралы сөзін тыңдайды және екі білімді үнді адамдарының әңгімесін естіп, бірақ кітап соңында Ананд технологияның, жаңадан орнатылған унитаздың оны құтқаруы мүмкін екенін айтады, себебі ол дәретхана тазалаушылар кастасының қажеттігін жояды. Ағылшын тіліндегі панджаби және хинди тілдерінің ерекшелігін көрсететін "Тіріге қол сұқпау" романы кеңінен мақталып, Анандқа Үндістанның Чарльз Диккенсі деген атақ әкелді. Романға алғы сөзді оның досы Э.М. Форстер жазды, ол Т.С. Элиоттың "Criterion" журналында жұмыс істеген кезде танысқан болатын. Форстер былай деп жазады: "Риторика мен айқай-шудан аулақтап, ол тақырыбының түбіне тікелей жетіп, оны тазартып берді". 1930-40 жылдары Лондон мен Үндістан арасында уақытын бөліскен Ананд, сонымен қатар әлемнің басқа жерлеріндегі солшыл идеяларды қолдады, Испанияға барып, Испания азамат соғысына ерікті болып қатысты, бірақ оның рөлі әскери емес, журналистік болды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лондонда BBC үшін сценарий жазып, Джордж Оруэллмен дос болды. Оруэллдің 1942 жылғы "Қылыш пен орақ" романына жазған рецензиясы оның маңыздылығын көрсетеді: "Егер Ананд мырзаның романы ағылшынның туындысы болғанда да қызықты болар еді, бірақ оны оқығанда әрбір бірнеше беттен кейін оның мәдени ерекшелігін еске алудан қашар жоқ. Ағылшын тіліндегі үнді әдебиетінің өсуі – ерекше құбылыс, ол соғыстан кейінгі әлемге әсер ететін болады". Ол Пикассомен дос болды және оның жеке өнер коллекциясында Пикассоның картиналары болды. 1947 жылы Үндістанға оралғаннан кейін Ананд өзінің мол әдеби шығармашылығын жалғастырды. Оның шығармаларына поэзия мен әртүрлі тақырыптардағы эсселер, сондай-ақ автобиографиялар, романдар мен әңгімелер кіреді. Оның романдарының ішінде "Ауыл" (1939), "Қара сулар арқылы" (1939), "Қылыш пен орақ" (1942) – барлығы Англияда жазылған; "Жұмысшы" (1936) және "Индиялық ханзаданың жеке өмірі" (1953) – Үндістанда жазылған ең маңызды туындылары болып саналады. Ол "Marg" атты әдеби журналға негіз салып, түрлі университеттерде сабақ берді. 1970 жылдары ол Халықаралық прогресс ұйымымен (IPO) халықтар арасындағы мәдени өзін-өзі тану мәселесі бойынша жұмыс істеді. 1974 жылы Инсбрукте (Австрия) өткен IPO конференциясына жасаған үлесі кейін "Цивилизациялар арасындағы диалог" деп аталған пікірталастарға үлкен әсер етті. Ананд сондай-ақ Махатма Ганди, Джавахарлал Неру және Рабиндранат Тагор сияқты көрнекті үндістер туралы бірқатар лекциялар оқыды, олардың жетістіктерін және маңыздылығын еске алып, олардың адамилық принциптеріне ерекше назар аударды. 1953 жылы жазған "Индиялық ханзаданың жеке өмірі" романы оның кейінгі шығармалары сияқты автобиографиялық сипатқа ие. 1950 жылы Ананд "Адамның жеті жасы" атты жеті бөлімді автобиографиялық роман жазу жобасын бастады, оның 1951 жылы "Жеті жаз" атты төрт бөлімін ғана аяқтады, содан кейін "Таңғы бет" (1968), "Сүйіктінің мойындауы" (1976) және "Көпіршік" (1984) жарық көрді. Оның кейінгі еңбектері сияқты, бұл шығармада да оның рухани ізденістерінің элементтері бар, ол өзін-өзі танудың жоғары деңгейіне жету үшін күреседі. 1964 жылы жазған "Батырдың өлімі" романы Мақбол Шеруанидің өміріне негізделген. Ол DD Kashir телеарнасында "Мақбол ки вапси" ретінде көрсетілді. Ананд 1940 жылдары BBC-дің Шығыс қызметі радиостанциясымен байланыста болды, онда кітап шолулары, авторлық өмірбаяндықтар және Инез Холден сияқты авторлармен сұхбаттасқан әдеби бағдарламалар берді. Ол жүргізген көп бөлімді бағдарламада поэзия және әдеби сын туралы талқылады, көбінесе көркем әдебиетте жұмысшы сыныбының тарихын жазуға шақырды. Ол "Прогрессивті жазушылар" қауымдастығының негізін қалаушы мүшесі болды және қауымдастықтың манифестін жасауға көмектесті.
Mulk Raj Anand's literary career was launched by a family tragedy arising from the rigidity of India's caste system. His first prose essay was a response to the suicide of an aunt excommunicated by her family for sharing a meal with a Muslim woman. His first novel, Untouchable, published in 1935, is a chilling exposé of the lives of India's untouchable caste which were neglected at that time. The novel follows a single day in the life of Bakha, a toilet cleaner, who accidentally bumps into a member of a higher caste, triggering a series of humiliations. Bakha searches for salve to the tragedy of the destiny into which he was born, talking with a Christian missionary, listening to a speech about untouchability by Mahatma Gandhi and a subsequent conversation between two educated Indians, but by the end of the book Anand suggests that it is technology, in the form of the newly introduced flush toilet, that may be his savior by eliminating the need for a caste of toilet cleaners. Untouchable, which captures the vernacular inventiveness of the Punjabi and Hindi idiom in English, was widely acclaimed, and won Anand his reputation as India's Charles Dickens. The novel's introduction was written by his friend E. M. Forster, whom he met while working on T. S. Eliot's magazine Criterion. Forster writes: "Avoiding rhetoric and circumlocution, it has gone straight to the heart of its subject and purified it." Dividing his time between London and India during the 1930s and 40s, At the same time, he supported Left causes elsewhere around the globe, traveling to Spain to volunteer in the Spanish Civil War, although his role in the conflict was more journalistic than military. He spent World War II working as a scriptwriter for the BBC in London, where he became a friend of George Orwell. Orwell's review of Anand's 1942 novel The Sword and the Sickle hints at the significance of its publication: "Although Mr. Anand's novel would still be interesting on its own merits if it had been written by an Englishman, it is impossible to read it without remembering every few pages that it is also a cultural curiosity. The growth of an English language Indian literature is a strange phenomenon, and it will have its effect on the post war world". He was also a friend of Picasso and had paintings by Picasso in his personal art collection. Anand returned to India in 1947 and continued his prodigious literary output here. His work includes poetry and essays on a wide range of subjects, as well as autobiographies, novels and short stories. Prominent among his novels are The Village (1939), Across the Black Waters (1939), The Sword and the Sickle (1942), all written in England; Coolie (1936) and The Private Life of an Indian Prince (1953) are perhaps the most important of his works written in India. He also founded a literary magazine, Marg, and taught in various universities. During the 1970s, he worked with the International Progress Organization (IPO) on the issue of cultural self awareness among nations. His contribution to the conference of the IPO in Innsbruck (Austria) in 1974 had a special influence on debates that later became known under the heading of the "Dialogue among Civilisations". Anand also delivered a series of lectures on eminent Indians, including Mahatma Gandhi, Jawaharlal Nehru and Rabindranath Tagore, commemorating their achievements and significance and paying special attention to their distinct brands of humanism. His 1953 novel The Private Life of an Indian Prince is autobiographical in the manner of the rest of his subsequent oeuvre. In 1950 Anand embarked on a project to write a seven part autobiographical novel titled Seven Ages of Man, of which he was only able to complete four parts beginning in 1951 with Seven Summers, followed by Morning Face (1968), Confession of a Lover (1976) and The Bubble (1984). Like much of his later work, it contains elements of his spiritual journey as he struggles to attain a higher degree of self awareness. His 1964 novel Death of a Hero was based on the life of Maqbool Sherwani. It was adapted as Maqbool Ki Vaapsi on DD Kashir. Anand was associated with the BBC's Eastern Service radio station in the 1940s where he broadcast literary programs including book reviews, author biographies, and interviews with authors like Inez Holden. In a multi part broadcast program that he hosted, he discussed poetry and literary criticism, often calling for working class narratives in fiction. He was a founding member of the Progressive Writers’ Association and also he helped in drafting the manifesto of the association.