Кіріспе

Британдық саясаткер (1920–2005)

Энтони Перринот Лайсберг Барбер, Барон Барбер, (4 шілде 1920 – 16 желтоқсан 2005) – 1970 жылдан 1974 жылға дейін британдық консервативті саясаткер, Қаржы министрі қызметін атқарды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Территориялық армияда және Корольдік әуе күшінде қызмет еткеннен кейін Барбер Оксфордта оқыды және адвокат болды. 1951 жылы Донкастерден парламент депутаты болып сайланған Барбер, 1963 жылы Алек Дуглас Хоум тарапынан Денсаулық сақтау министрі болып тағайындалмас бұрын, Харольд Макмиллан үкіметінде Қаржы министрлігінің экономикалық хатшысы және Қаржы министрлігінің қаржы хатшысы болып қызмет етті. 1964 жылы мандатын жоғалтқаннан кейін, 1965 жылы Алтринчем және Саледе өткен қосымша сайлауда жеңіске жетіп, Парламентке оралды. Барбер 1970 жылы Эдвард Хит тарапынан Қаржы министрі болып тағайындалды және банк жүйесін кең ауқымда либерализациялауға, сатып алу салығын және таңдамалы жұмыспен қамту салығын Қосылған құн салығымен алмастырды, сондай-ақ валюталық бақылауды жеңілдетті. Оның қызмет ету кезеңінде экономика стагфляция мен өнеркәсіптік наразылықтарға ұшырады, оның ішінде үш күндік жұмыс аптасына әкелген шахтерлер ереуілі болды. 1972 жылы ол консервативтерді 1974 немесе 1975 жылдары өтетін деп күтілген сайлауда билікке қайтаруға бағытталған бюджет ұсынды. Бұл бюджет "Барбер гүлі" деп аталған қысқа мерзімді өсуге әкелді, одан кейін жалақы мен бағалардың өсу спиралі және жоғары инфляция болды, нәтижесінде 1976 жылғы фунт стерлинг дағдарысы туды. Ол инфляцияға қарсы шаралар енгізуге мәжбүр болды, сондай-ақ Баға комиссиясы мен Еңбекақы комиссиясын құрды. Консервативтер 1974 жылғы алғашқы жалпы сайлауда жеңілгеннен кейін, ол сол жылғы екінші сайлауға қатыспады.

Төменгі палата

Энтони Барбер 1950 жылғы жалпы сайлауда Донкастер округінен кандидат болды, бірақ 878 дауыспен жеңіліске ұшырады. Ол 1951 жылғы жалпы сайлауда да сол округке үміткер болып, 384 дауыспен еңбекші партиясының депутаты Реймонд Гунтерді жеңді. Ол бірнеше лауазымды атқарды: 1952 жылдан 1958 жылға дейін Джордж Уордтың (Әуе күштері жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары) парламенттік жеке хатшысы; 1955 жылдан 1958 жылға дейін кіші үкіметтік қамшы; және 1958 жылдан 1959 жылға дейін премьер-министр Гарольд Макмилланның парламенттік жеке хатшысы. Содан кейін ол төрт жыл бойы Қаржы министрлігінде кіші министр болып қызмет етті, 1959 жылдан 1962 жылға дейін Қаржы министрлігінің экономикалық хатшысы, ал 1962 жылдың 13 шілдесінде болған «Ұзын пышақтар түнінен» кейін 1962 жылдан 1963 жылға дейін Қаржы министрлігінің қаржы хатшысы (Дерик Хиткоут Амори, Селвин Ллойд және Реджинальд Модлингтің канцлерлік лауазымы кезінде) болды. 1963 жылы ол Денсаулық сақтау министрі болып тағайындалды, бірақ 1964 жылғы жалпы сайлауда Еңбек партиясының Гарольд Уокерге орынды жоғалтты. Парламенттен тыс қалғаны ұзаққа созылмады, төрт айдан кейін ол 1965 жылы Фредерик Эрроллдың пэрлік дәрежеге көтерілуіне байланысты Алтринчем және Сале округінде өткен қосымша сайлауда жеңіске жетті. Оппозицияда ол 1965 жылы Тед Хиттің Консервативтік партия төрағасы болуы үшін жүргізген науқанын басқарды және 1967 жылы партия төрағасы болды. Консерваторлар 1970 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жетті, ал Барбер 1974 жылдың қазан айындағы жалпы сайлауға дейін өзінің орынды сақтап тұрды, содан кейін ол Лордтар палатасына өтті.

Қаржы министрі

1970 жылы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Эдвард Хит Барберді Ланкастер герцогтігінің канцлері етіп тағайындады және оған Ұлыбританияның Еуропалық экономикалық қауымдастыққа кіруін келіссөздер арқылы жүзеге асыру жауапкершілігін жүктеді. Алайда, 20 шілдеде Иэн Маклеодтың күтпеген өлімінен кейін, сайлаудан кейін небәрі төрт апта өткен соң Барбер қазынашылық канцлері болды. Оның тағайындалуы Харольд Уилсонды Хиттің юмористик қабілеті бар екенін алғаш рет сезінуіне себеп болды. 1970 жылғы Хит үкіметінің бастапқы либералдық ұстанымдарына сәйкес, ол «Бәсеке және несие бақылауы» деген атаумен банктік жүйені кең ауқымда либерализациялауды жүзеге асырды, бұл несие берудің жоғары деңгейіне, оның көп бөлігі спекулятивтік жылжымайтын мүлікке бағытталды. 1971 жылғы наурыздағы алғашқы бюджетінде ол сатып алу салығы мен таңдамалы жұмыспен қамту салығын қосылған құн салығымен алмастыруды ұсынды, сондай-ақ валюталық бақылауды жеңілдетті; екеуі де ЕЭҚ-ға мүше болудың қажетті шарты болды. ҚҚС 1973 жылы стандартты 10% мөлшерлемемен қолданысқа енді. Бір жылдан кейін мөлшерлеме 8%-ға дейін төмендетілді. Барбер тікелей салықтарды да азайтты. Осыдан кейін экономикалық өсімнің жоғары деңгейі байқалды, бірақ Ұлыбритания экономикасының дәстүрлі шектеулері, әсіресе валюта және тауар айналымы мәселелері, экономикалық өрбуді тез тоқтатты. Банктік жүйе, көпіршік жарылғаннан кейін дағдарысқа ұшырады. Оның өкілеттігі кезінде экономика стагфляция мен өнеркәсіптік наразылықтардан зардап шекті. 1972 жылы ол 1974 немесе 1975 жылдары өтетін деп күтілген сайлауда Консервативтік партияны билікке қайтаруға бағытталған бюджет ұсынды. Бұл бюджет «Барбер гүлі» деп аталатын кезеңге әкелді. Бюджеттегі шаралар инфляцияның өсуіне және мемлекеттік сектор қызметкерлерінің жалақы талаптарына себеп болды. Ол 6 қарашада инфляцияға қарсы шаралар енгізуге мәжбүр болды, сонымен қатар баға комиссиясы мен жалақы комиссиясын құрды. Капитал активтерінің құнының инфляциясына 1973 жылғы мұнай дағдарысы да ілесіп, экономикадағы инфляциялық қысымды күшейтті және өнеркәсіптік күресшілікті (1971 жылғы Өндірістік қатынастар туралы заңға байланысты бұрыннан жоғары деңгейде болған) қоздырды. 1972 жылы, бір апта бұрын Парламентте фунттың құны жоғары бағаланбағанына сенетінін айтқаннан кейін, ол оны «уақытша шара ретінде» айналдырды (сол кезде әлемнің көптеген валюталары айналымға жіберілді). Фунт бірден нарықта құлдырады, және ол канцлер болған кезінде жаңа баға белгілеу мүмкін болмады. Одан бері ол айналымда қалып отыр. Кеншілердің ереуілінен және үш күндік жұмыс аптасынан кейін Хит 1974 жылғы 28 ақпанда «Британияны кім басқарады?» деген ұранмен жалпы сайлауға шақырды. Сайлау нәтижесінде Лейбористер азшылық үкімет құрып, Гарольд Уилсон Премьер-министр болды.

Кейінгі жылдар

Барбер 1974 жылғы қазан айында өткен жалпы сайлауда қайта сайлануға түспеді және бірінші қатардағы саясаттан қол үзді. 1975 жылдың 6 қаңтарында ол Батыс Йоркширдегі Уентбридж бароны Барбер деп өмір бойына теңдестірілді және 1974 жылдан 1987 жылға дейін Standard Chartered Bank төрағасы қызметін атқарды, онда болашақ премьер-министр Джон Мейджор оның жеке хатшысы болды. 1987 жылы ол Батыс Йоркшир графтығының лейтенант орынбасары болып тағайындалды. Барбер 1979 жылдан 1988 жылға дейін BP компаниясының директоры болды. Ол Нельсон Манделаны түрмеде кездестірді және Фолкленд соғысын зерттеген Франк комиссиясының мүшесі болды. 1991 жылы ол Ұлыбритания шайқасының 50 жылдығына арналған RAF қайырымдылық қорының төрағасы болды, ол 26 миллион фунт стерлинг жинады. Кейінгі жылдары Паркинсон ауруына шалдықты және 2005 жылы Саффолк графтығында қайтыс болды. Ол екі рет үйленді, алғашқы некесінен екі қызы бар.