Кіріспе
Айтия – суға батып жүзуге бейімделген қаздар туысы. Оның сипатталған он екі түрі бар. Айтия атауы ежелгі грек тіліндегі αυθυια сөзінен шыққан, ол теңізде мекендейтін қаз немесе гагара сияқты құсқа қатысты болуы мүмкін. Айтия шихуибасы Қытайдың соңғы миоцен дәуірінде сипатталған. Зеленков (2016) Венгрияның соңғы миоцен дәуірінен белгілі Анас денеси Кесслер (2013) түрін Айтия туысына көшірді. Бұрын сипатталмаған тарихи алдындағы түр Түркияның Дурсунлуынан табылған ерте плейстоцен қазба қалдықтарынан ғана белгілі; алайда, оның жасын ескере отырып, бұл қазіргі кездегі түрдің палеосубтүрі болуы мүмкін (сонымен қатар, Үлкен шашақ қараңыз). Миоцендік "Айтия" арверненсисі қазір Мионетта туысына жатқызылған, ал "Айтия" шаувирае кем дегенде біреуі суға батып жүзуге бейімделмеген екі түрдің қалдықтарын қамтитын сияқты. Айтия туысын 1822 жылы неміс зоологы Фридрих Бойе енгізген. Типтік түрі – үлкен шашақ.
Aythya is a genus of diving ducks. It has twelve described species. The name Aythya comes from the Ancient Greek word αυθυια , which may have referred to a sea dwelling duck or an auklet. Aythya shihuibas was described from the Late Miocene of China. Zelenkov (2016) transferred the species Anas denesi Kessler (2013), known from the late Miocene of Hungary, to the genus Aythya. An undescribed prehistoric species is known only from Early Pleistocene fossil remains found at Dursunlu, Turkey; it might however be referrable to a paleosubspecies of an extant species considering its age (see also Greater scaup). The Miocene "Aythya" arvernensis is now placed in Mionetta, while "Aythya" chauvirae seems to contain the remains of two species, at least one of which does not seem to be a diving duck. The genus Aythya was introduced in 1822 by the German zoologist Friedrich Boie. The type species is the greater scaup.
Айтия түрі
Бұл туыс 12 түрді қамтиды. Еркек Әйел Ғылыми атауы Жалпылама атауы Таралуы Қорғау статусы A. valisineria Canvasback Солтүстік Америка қауіп төндірмейді A. ferina Common pochard Солтүстік Еуропадан Азияға дейін осал A. americana Redhead Солтүстік Америка, солтүстік Канададан АҚШ-тың оңтүстігіне дейін қауіп төндірмейді A. collaris Ring-necked duck Солтүстік АҚШ және Канада қауіп төндірмейді A. australis Hardhead Австралия, Жаңа Гвинея, Жаңа Зеландия және Тынық мұхиты аралдары қауіп төндірмейді A. baeri Baer's pochard Оңтүстік-Шығыс Ресей және Солтүстік-Шығыс Қытай, қыста Оңтүстік Қытай, Вьетнам, Жапония және Үндістанға көшіп барады сындығай жағдайда A. nyroca Ferruginous duck Иберия және Магребтен батыс Моңғолияға дейін, оңтүстікке Арабияға дейін қауіпке жақын A. innotata Madagascar pochard Мадагаскар сындығай жағдайда A. novaeseelandiae New Zealand scaup Жаңа Зеландия қауіп төндірмейді A. fuligula Tufted duck Еуразияның қоңыржай және солтүстік бөліктерінде; кейде АҚШ және Канадаға қонақтап келеді қауіп төндірмейді A. marila Greater scaup Аляска, Солтүстік Канада, Сібір және Еуропаның солтүстік шектері қауіп төндірмейді A. affinis Lesser scaup Аляска арқылы Батыс Канададан Батыс Монтанаға дейін, Орталық Америка қауіп төндірмейді
Филогения
Джон Бойдтың сайтындағы "Taxonomy in Flux" негізінде.