Кіріспе

Хорват-швейцар химигі (1906–1998)

Centenary Prize (1949)
ForMemRS (1962) (1906 жылғы 23 шілде – 1998 жылғы 7 қаңтар) – хорват-швейцар органикалық химия ғылымының маманы, 1975 жылы органикалық молекулалар мен реакциялардың стереохимиясы саласындағы зерттеулері үшін Нобель сыйлығының иегері. Прелог Сараево қаласында туып өскен. Өмірі бойы Прага, Загреб және Цюрих қалаларында тұрып жұмыс істеген.

Ерте өмір

Прелог Босния және Герцеговина кондоминиумында, сол кезде Австрия-Мажарстан құрамындағы Сараево қаласында хорват ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Милан, Загреб қаласының түпкілікті тұрғыны, Сараеводағы гимназияда, ал кейін Загреб университетінде тарих профессоры болды.

Цюрих

1941 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Прелогты Ричард Кун Германияға лекция оқуға шақырды. Ұзақ өтпей, Прелог көмек сұраған Лавослав Ружичка оны Германияға жолға шығар алдында кездесуге шақырды. Ол әйелімен бірге осы шақыруларды Швейцариядағы Цюрих қаласына қашып кетуге пайдаланды. Ружичканың көмегімен ол CIBA Ltd. компаниясынан қолдау алып, Швейцария Федералдық Технологиялық Институтының (ETH немесе Eidgenössische Technische Hochschule) Органикалық химия зертханасында жұмыс істей бастады. 1944 жылы Прелог оптикалық белсенді субстратта хроматография арқылы Трогердің базасының хиральды энантиомерлерін бөліп шығара алды. Осы хиральды ажырату арқасында ол молекуладағы хиральды орталықтың көміртектен ғана емес, азот атомдарынан да болуы мүмкін екенін дәлелдеді, бұл бірнеше жыл бойы болжамдалып келген болатын. Ружичкамен арадағы қарым-қатынасы оған академиялық сатыда жоғары көтерілуге көмектесті. Ол ассистент ретінде бастап, Privat Dozent, Titularprofessor, доцент, ал 1952 жылы толық профессор атанды. 1957 жылы ол Ружичканың орнын басып, зертхана басшысы болды. Прелог әкімшілік жұмыстарды ұнатпағандықтан, ETH-да кезекті төрағалық жүйесін енгізді. және 1961 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1962 жылы ол заманауи стереохимияның дамуына қосқан үлесі үшін Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі (ForMemRS) болып сайланды, бұл жүлде органикалық молекулалар мен реакциялардың стереохимиясы жөніндегі зерттеулері үшін австралиялық/британдық зерттеуші химик Джон Корнфортпен бөлісілді. 1986 жылы ол Югославия ғылым және өнер академиясының құрметті мүшесі атанды. Прелог сонымен қатар Сербия ғылым және өнер академиясының мүшесі болды.

Жеке өмір

1933 жылы Прелог Камила Витекке үйленді.