Кіріспе

Астрономияда қолдану үшін әзірленген өлшем жүйесі. Астрономиялық бірліктер жүйесі, бұрын IAU (1976) Астрономиялық тұрақтылар жүйесі деп аталған, астрономияда қолдану үшін әзірленген өлшем жүйесі болып табылады. Ол 1976 жылы Халықаралық астрономиялық одақ (IAU) тарапынан №1 қарар арқылы қабылданды және 1994 және 2009 жылдары маңызды жаңартуларға ие болды (Астрономиялық тұрақтыға қараңыз). Бұл жүйе астрономиялық деректерді Халықаралық бірліктер жүйесінде (СИ бірліктері) өлшеу және көрсетудегі қиындықтарға байланысты жасалды. Атап айтқанда, Күн жүйесіндегі объектілердің орналасуына қатысты өте дәл деректердің көп мөлшері бар, оларды СИ бірліктерінде ыңғайлы түрде көрсету немесе өңдеу қиын. Бірқатар өзгерістер арқылы астрономиялық бірліктер жүйесі жалпы салыстырмалылықтың салдарларын нақты мойындайды, бұл астрономиялық деректерді дәл өңдеу үшін Халықаралық бірліктер жүйесіне қажетті қосымша болып табылады. Астрономиялық өлшем жүйесі үш өлшемді жүйе болып табылады, себебі ол ұзындық, масса және уақыт бірліктерін анықтайды. Қатысты астрономиялық тұрақтылар сонымен қатар бақылауларды тіркеу үшін қажетті әртүрлі координаттық жүйелерді белгілейді. Бұл жүйе конвенциялық жүйе, өйткені ұзындық және масса бірліктерінің екеуі де нақты физикалық тұрақтылар емес, және кем дегенде үш түрлі уақыт өлшемі бар.

Астрономиялық уақыт бірлігі

Уақыттың астрономиялық бірлігі – 86400 секундқа тең күн. 365,25 күн бір юлиан жылын құрайды.

Юпитер массасы

Юпитер массасы (немесе MJUP) – Юпитер планетасының жалпы массасына тең масса бірлігі, 1,898. Юпитер массасы газ гиганттарының, мысалы, сыртқы планеталардың және күннен тыс планеталардың массасын сипаттау үшін қолданылады. Ол сондай-ақ қоңыр ергежейлілердің және Нептун массалы планеталардың сипаттамасында да қолданылады.

Ұзындықтың астрономиялық бірлігі

Ұзындықтың астрономиялық бірлігі қазіргі таңда дәл 149 597 870 700 метр деп анықталады. Бұл шамамен Жер-Күн арақашықтығының орташа мәніне тең. Бұрын ол Гаусс гравитациялық тұрақтысының (k) 0,01720209895 мәнін қабылдайтын ұзындық ретінде анықталған, егер өлшем бірліктері ұзындықтың астрономиялық бірліктері, масса және уақыт болса. Халықаралық астрономиялық одақтағы (IAU) жарық жылдамдығы – SI бірліктерінде c0 = 299792458 деп анықталған шама. Осы жылдамдықпен есептегенде, ұзындықтың астрономиялық бірлігінің ескі анықтамасы келесі қабылданған мәнге ие болды: 1 ау = c0τA = (149597870700) м, мұнда τA – астрономиялық бірлік арқылы жарық өтетін уақыт. Ұзындықтың астрономиялық бірлігі, эфемеридадағы өлшенген деректердің бақылаулармен сәйкес келуі және осының нәтижесінде τA транзит уақытының анықталуы арқылы белгіленді.