Жатек Дукай: Польша ғылыми-фантастика жазушысының өмірі мен шығармалары
Jacek Dukaj
Жатек Йозеф Дукай – польшалық ғылыми-фантастика жазушысы (1974 ж.т.). Альтернативті тарих, трансгуманизм, жасанды интеллект тақырыптарында шығармалар жазады. Марапаттардың иегері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшаның ғылыми фантастика жазушысы (туған 1974) Яцек Юзеф Дукай (айтылуы: ; туған 30 шілде 1974) – поляк ғылыми фантастика және фэнтези жазушысы. Оның туындылары балама тарих, балама физика және логика, адамның табиғаты, дін, ғылым мен билік арасындағы қарым-қатынас, технологиялық сингулярлық, жасанды интеллект және трансгуманизм сияқты тақырыптарды зерттейді. Ол қазіргі Польшаның ең танымал ғылыми фантастика авторларының бірі саналады. Ол көптеген ұлттық және халықаралық әдеби сыйлықтарға ие, соның ішінде Еуропалық Одақтың әдебиет сыйлығы, Януш А. Зайдель сыйлығы және Еуропалық ғылыми фантастика сыйлығы.
Polish science fiction writer (born 1974)
Jacek Józef Dukaj (pronounced: ; born 30 July 1974) is a Polish science fiction and fantasy writer. His fiction explores such themes as alternate history, alternative physics and logic, human nature, religion, the relationship between science and power, technological singularity, artificial intelligence, and transhumanism. He is regarded among the most popular Polish contemporary science fiction authors. He is the recipient of numerous national and international literary prizes including the European Union Prize for Literature, Janusz A. Zajdel Award and European Science Fiction Award.
Мансап
1974 жылы 30 шілдеде Тарнув қаласында дүниеге келген. Тарнув қаласындағы №3 мектепті бітірген. Содан кейін Краковтағы Ягеллон университетінде философияны оқыды. 16 жасында "Фантастика" ғылыми-фантастикалық айлығында "Золотая галера" ("Алтын галера") атты әңгімесі жарияланғанда әдебиеттегі дебютін жасады. 1997 жылы алғашқы романы "Xavras Wyżryn" жарық көрді. Оның мәтіндері мен әңгімелері "Nowa Fantastyka", "Sfinks", "Framzet", "Fantom", "Fenix", "Science Fiction" және "Czas Fantastyki" сияқты ғылыми-фантастика және фантастика журналдарында жарияланды. Оның әңгімелері ағылшын, неміс, орыс, чех, словак, македон, итальян, болгар, венгр, украин және босния тілдеріне аударылған. Оның алғашқы "Алтын галера" әңгімесін Висик Повага ағылшын тіліне аударған және "The Dedalus Book of Polish Fantasy" жинағында жариялаған. Майкл Кандельдің "Темір генерал" аудармасы "A Polish Book of Monsters" кітабында, ал "Кафедраль" романының үзінділерінің ағылшын тіліне аудармасы онлайн қолжетімді. "Кафедраль" 2002 жылы "Оскар" сыйлығына ұсынылған, Томаш Багинский режиссерлік еткен, сол аттас қысқаметражды ғылыми-фантастикалық фильмнің негізі болды. 2007 жылы ол ең табысты романдарының бірі – "Ice" ("Мұз") романын жариялады, осы туындысы үшін Януш А. Зайдель сыйлығына, Еуропалық Одақ әдебиет сыйлығына және Косьчельский сыйлығына ие болды. 2009 жылы "Вронец" романын шығарды, оның оқиғасы Польшадағы 1981 жылғы әскери жағдай фондық құрылымында өтеді. Лемнің дәстүрінде жазылған, Лемнің "Жақсы вакуум" еңбегінің қайта басылымына қосымша ретінде жазылған пародиалық шолу – "Лемнің апокрифтері" "Lemistry" журналында Данута Сток аудармасында жарияланды. "Ескі аксолотл" Дукайдың ағылшын тілінде жарық көрген алғашқы кітабы (2015 жыл). Роман 2020 жылы Netflix-тегі бельгиялық "Into the Night" сериалының түпкілікті себебі болды. 2017 жылы "Ice" романына ағылшын тіліндегі құқықтарды Лондондық "Head of Zeus" баспасы сатып алды. Роман аудармасы аяқталғаннан кейін жарияланым күні хабарланады. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, Жачек Дукай бизнес саласында да белсенді, өзінің әңгімелері мен түпнұсқалық идеялары негізінде бейне ойындар өндіру үшін құрылған "Nolensum" компаниясының негізгі акционері және бас директоры, сондай-ақ gamedev индустриясы, токендеу, NFT, крипто және т.б. салаларына бағытталған инвестициялық қор – "Bellwether Rocks" компаниясының акционері және директорлар кеңесінің мүшесі. 2023 жылы ол Еуропалық ғылыми-фантастика қоғамы (ESFS) ұсынған Еуропалық ғылыми-фантастика сыйлығын "Үздік автор" номинациясында жеңіп алды.
He was born on 30 July 1974 in Tarnów. He graduated from High School No. 3 in Tarnów and subsequently studied philosophy at the Jagiellonian University in Kraków. He made his literary debut at the age of 16 when he published his short story "Złota galera" ("The Golden Galley") in the Fantastyka science fiction monthly. In 1997, he published his first novel Xavras Wyżryn. His texts and short stories were featured in such science fiction and fantasy magazines as Nowa Fantastyka, Sfinks, Framzet, Fantom, Fenix, Science Fiction and Czas Fantastyki. His short stories have been translated into English, German, Russian, Czech, Slovak, Macedonian, Italian, Bulgarian, Hungarian, Ukrainian and Bosnian. His first story, "The Golden Galley", was translated into English by Wiesiek Powaga and published in The Dedalus Book of Polish Fantasy. Michael Kandel's translation of "The Iron General" has been published in A Polish Book of Monsters and his translation of fragments of The Cathedral into English is available online. The Cathedral served as the basis for the 2002 Academy Award nominated science fiction short film of the same name directed by Tomasz Bagiński. In 2007, he published one of the most successful of his novels entitled Ice for which he won the Janusz A. Zajdel Award, European Union Prize for Literature and Kościelski Award. In 2009, he published Wroniec whose action takes place in the background of the 1981 martial law in Poland. The Apocrypha of Lem, a mock review in Lem's tradition, written as an afterword for reedition of Lem's A Perfect Vacuum, was published in "Lemistry", translated by Danuta Stok. The Old Axolotl is the first book of Dukaj published in English (in 2015). The novel inspired a 2020 Netflix original Belgian TV series Into the Night. In 2017, English language rights to Ice were acquired by London based publisher Head of Zeus. The publication date will be announced once the novel is translated. As of 2021, Jacek Dukaj is also involved in business, being main shareholder and CEO of Nolensum company, founded to produce video games based on his stories and original ideas, as well as shareholder and member of Board of Directors of Bellwether Rocks, an investment fund with focus on gamedev industry and tokenization, NFTs, crypto etc. In 2023, he was awarded the European Science Fiction Award conferred by the European Science Fiction Society (ESFS) in the Best Author category.
Стиль және тақырыптар
Оның шығармаларында киберпанк, балама тарих және қорқыныш әңгімелерінің элементтері жиі кездеседі. Діни тақырыптарды пайдалану Дукаж романдарының ең ерекше белгісі болып табылады. Олар оның әдеби дебюті – "Алтын галерея" кітабында-ақ көрініс берген. Автор сонымен қатар әдеби тәжірибелер жасауымен де белгілі, ол фантастика элементтерін ғылыми фантастикамен үйлестіреді, мысалы, "Темір генерал" (2015) романында. Дукаж бір шығармадағы әлемнің тұтас көрінісін құру – кез келген жақсы фантастикалық немесе ғылыми-фантастикалық кітаптың негізі екенін айтты. Сондықтан оның кітаптарында осы әлемді басқаратын ғылыми аспектілер мұқият сипатталады және күрделі ғылыми терминология қолданылады. Адам танымының шектерін реалистік бейнелеуде Станислав Лемнің шығармалары шабыттандырған болуы мүмкін, олар болашақ өнертабыстардың тозу тақырыбын көтеріп, оны енгізеді. Ғылым мен билік арасындағы құпия байланыс Дукаж шығармаларында да зерттеледі, ең әйгілісі – Лемнің "Оның иесінің дауысы" (1968) туындысын еске түсіретін "Қара мұхиттар" (2001) кітабы.
His works frequently feature elements of cyberpunk, alternative history, and horror stories. The use of religious themes is one of the most distinctive features of Dukaj's novels. They were already present in The Golden Galley, his literary debut. The author is also known for undertaking literary experiments manifesting themselves in the combination of elements of fantasy with science fiction as is the case with The Iron General (2015). Dukaj has stated that creating a cohesive vision of the universe in a particular work is the basis of any good fantasy or science fiction book. Hence his books scrupulously describe the scientific aspects governing this universe and make use of elaborate scientific terminology. The realism in presenting the boundaries of human understanding might be inspired by the works of Stanisław Lem, which introduce the theme of the wear and tear of future inventions. The secret relationship between science and power is also explored in Dukaj's works, most notably in Black Oceans (2001), which is reminiscent of Lem's His Master's Voice (1968).