Кіріспе

Назареттік Исаның үйреткен астарлы әңгімесі, Христиандық Інжілдерге сәйкес, Октавия Э. Батлердің романы. "Таланттар туралы астарлы әңгіме" (сондай-ақ "Миналар туралы астарлы әңгіме") – Исаның астарлы әңгімелерінің бірі. Ол Жаңа Өсиеттің синоптикалық, каноникалық Інжілдерінің екеуінде кездеседі:

Бұл астарлы әңгімелердің негізгі тақырыбы шамамен бірдей болғанымен, Матай және Лұқа Інжілдеріндегі астарлы әңгімелердің арасындағы айырмашылықтар олардың бір көзден шықпағанын көрсетеді.

Баптаулары

Бұл мысалдардың әрқайсысының негізгі мазмұны бір болғанымен, оқиға орындары мүлдем өзгеше. Матай 25-тараптағы таланттар туралы мысал Зәйтүн тауындағы сөз кезінде айтылған. Матай 24–25 тарауларының жалпы тақырыбы – соңғы заман оқиғалары, ескертулер мен мысалдар. "Тікелей ескертулер мен сақтандырулар (, ;) шәкірттерге (оның тыңдаушыларына) арналған – Мәсіхтің келуіне дайын болу үшін сергек болуға шақыру". Лука 19-тараптағы миналар туралы мысал көпшілік арасында, ашық жерде айтылған. Зәкие сенімін білдіргеннен кейін, Раб оның құтқарылуын мойындады. Бірақ, халық Исадан өз патшалығын орнатуын күтіп отырды. Сенімсіз дереккөз: күні=мамыр 2018

Таланттың құндылығы

Талант (көне грекше τάλαντον, talanton "таразы" және "салмақ") шамамен 30 килограммдық салмақ бірлігі болды, ал ақша бірлігі ретінде қолданылғанда, сол салмақтағы күміспен теңестірілді. Бір талант шамамен 6000 динарға бағаланды. Иесінің жоқтығында инвестиция жасау немесе сауда-саттық жүргізу мақсаты, Құдайдың Патшалығының дереу орнатылуына деген үміттерді жоққа шығару болды. Миналар туралы парабола таланттар туралы параболаға ұқсас, бірақ айырмашылықтарына патшалыққа ие болатын патша мотивінің және әрқайсысына бір минадан берілген он қызметкердің болуы жатады, ал таланттардың саны (60 мина) емес. Тек үш қызметкердің саудасының нәтижелері мен одан туындаған сыйақылары ғана айтылды. Сонымен қатар, Лұқа кітабында азаматтардың билеушіге хабар жіберіп, оны билеуші етіп қаламастарын білдірген оқиғасы келтірілген. Лукандық материалдар (Лұқа Евангелиясы және Елшілердің істері кітабы) мен Иосиф Флавийдің жазбалары арасындағы параллелизм ұзақ жылдар бойы белгілі болды. Алыс елге сапар шегіп бара жатқан адамның патшалықпен байланысты болуының негізгі идеясы, Ирод Архелайдың патшалық алу үшін Римге сапар шегуімен шамалы ұқсастықтарға ие; бұл ұқсастық өзінен-өзі маңызды болмаса да, Иосиф Флавийдің есебінде Лукандық параболаның ерекшеліктерімен қайталасатын детальдар бар. Иосиф Флавийдің мәлімдемесіне сәйкес, яһудилер Архелай Римге бара жатқанда, Августқа елші жіберіп, оны билеуші етіп қаламастарын білдірген. Архелай қайтып келгенде, ол Иерусалимдегі ғибадатханаға 3000 жауын әкелуді ұйымдастырды, онда оларды өлтірді.

Банктерде ақша салу

Матайдың нұсқасындағы үшінші қызметші зұлым және жалқау деп айыпталды, өйткені ол талантын банкирлерге (трапезитай, сөзбе-сөз, үстел немесе есептеу тіреуінің күзетушілері, себебі банкирлер бастапқыда өздерінің банкумдарында, яғни орындықтарында отырып жұмыс істеген) сақтауға бере алатын еді. Кембридж Библиясы мектептер мен колледждер үшін бұл "құлдың істей алатын ең аз нәрсе" екенін атап көрсетеді, [өйткені] осылайша ақша табуға ешқандай жеке күш-жігер немесе интеллект қажет болмайды. Иоганн Бенгель талантты қазу үшін жұмсаған еңбектің, банкирлерге баруға жұмсаған еңбектен артық екенін айтқан.

Сүйіспеншілік пен мейірімділік

Католик епископы Роберт Баррон бұл мысалдағы таланттарды жеке қабілеттер немесе байлық емес, "Құдайдың мейіріміне қатысу, илаһи махаббаттың салмағына ие болу" деп түсіндіреді. Ол Ескі өсиет профессоры Роберт Шенштейннің түсіндірмесін пайдаланады, ол ежелгі еврейлер заманында талант өте ауыр болған, сондықтан бес талантты көтеру өте қиын болған деседі. Мұндай ауырлықтың өзі, Иерусалим ғибадатханасындағы Құдайдың "кабод" (яғни, салмағы) еске түсіреді, демек, ең ауыр нәрсе – Құдайдың мейірімі. Кармелиттердің сайтындағы бір ойда таланттар "махаббат, қызмет, бөлісу" – "жай атаның ақшасы" деп сипатталады. Басқаша айтқанда, Эразмо Леива Мерикакис былай дейді: "Біздің ең үлкен талантымыз бен қазынамыз – сүйе білу қабілетіміз, ал осы істе чемпион – ең көп тәуекелге баратын адам, яғни, мүмкіндіктердің ең аз болатын жеріне өзін салғанға дайын адам."

Құдай берген сыйлық

Корнелий Лапид өзінің зор түсіндірмесінде былай деп жазады: "Таланттар арқылы Құдайдың барлық сыйларын түсініңіздер, оларсыз ештеңе істей алмаймыз. Бұл сыйлар, мен айтамын, біріншіден – құдайдың рақымы, оның ішінде алғырлық тудыратын сыйлар, яғни сенім, үміт, махаббат, тазалық және басқа да барлық ізгіліктер, сондай-ақ тегін берілген рақым сыйлары – кереметтер жасау қабілеті, елшілік, дін қызметкерлігі, тілдер сыйы, болжам жасау және т.б. Екіншіден – табиғи қабілеттер, мысалы, өткір зия, салмақты ойлау, денсаулық, сақтық, еңбекқорлық, білім, шешендік. Үшіншіден – сыртқы игіліктер мен сыйлар, яғни құрмет, байлық, дәреже және т.б. Осылай деді Әулие Хризостом. Себебі Құдай бұлардың бәрін Өзінің қалауынша әркімге тең емес үлестіреді. Осы мақсатта, әрбір адам оларды Құдайдың даңқы үшін, өзінің және басқалардың игілігі үшін қолдансын."

Діни басшыларды сынға алу

Жоахим Иеремиас бұл параболаның бастапқы мағынасы әрбір адам туралы этикалық емес деп есептеді. Оның орнына, ол оны "Құдайдың сыйынан өзгендерге тиіс үлесін бермеген" кітапханашыларға бағытталған деп қарады. Оның пікірінше, Иса осы кітапханашыларға сеніп тапсырылған Құдай Сөзін қалай қолданғандары үшін жақын арада жауап беруге шақырылатынын айтқан. Сондықтан үшінші құл пайда табуға тырыспағаны үшін емес, шындықты айтқаны үшін жазаланады. Азаттық теологиясының сын тұрғысынан қарағанда, "Таланттар туралы параболаның" мәні – адамның әлеуметтік, саяси және экономикалық теңсіздіктерге қарсы тұрғанда басқа адамдармен бірігіп әрекет етуі керек екендігінде.