Кіріспе
Brockhaus Enzyklopädie) – 2009 жылға дейін Ф. А. Брокхаус баспасында шығарылған неміс тіліндегі энциклопедия. Алғашқы басылымы 1796–1808 жылдары Лейпцигте Ренатус Готтельф Лёбель мен Франке жариялаған «Әңгімелер лексиконынан» пайда болды. 1928 жылы «Der Große Brockhaus» деп, ал 1966 жылдан бастап «Brockhaus Enzyklopädie» деп аталатын қазіргі 21-ші, отыз томдық басылымда шамамен 24 000 бетке шамамен 300 000 мақала, сондай-ақ шамамен 40 000 карта, графика және кестелер бар. Бұл 21-шы ғасырдағы неміс тіліндегі ең ірі баспа энциклопедиясы. 2008 жылдың ақпан айында Ф. А. Брокхаус онлайн энциклопедияға көшу және баспа басылымдарын тоқтату туралы хабарлады. «Brockhaus» тауар таңбасының құқықтары Bertelsmann медиа тобының еншілес компаниясы Arvato services компаниясымен сатып алынды. 200 жылдан астам тарихы бар «Брокхаус» энциклопедиясының таралымы 2014 жылы толығымен тоқтатылды.
The Brockhaus Enzyklopädie (German for Brockhaus Encyclopedia) is a German language encyclopedia which until 2009 was published by the F. A. Brockhaus printing house. The first edition originated in the Conversations Lexikon published by Renatus Gotthelf Löbel and Franke in Leipzig 1796–1808. Renamed Der Große Brockhaus in 1928 and Brockhaus Enzyklopädie from 1966, the current 21st thirty volume edition contains about 300,000 entries on about 24,000 pages, with about 40,000 maps, graphics and tables. It is the largest German language printed encyclopedia in the 21st century. In February 2008, F. A. Brockhaus announced the changeover to an online encyclopedia and the discontinuation of the printed editions. The rights to the Brockhaus trademark were purchased by Arvato services, a subsidiary of the Bertelsmann media group. After more than 200 years, the distribution of the Brockhaus encyclopedia ceased completely in 2014.
Тарих
18 ғасырдағы басқа энциклопедиялармен салыстырғанда, бастапқы «Әңгімелер лексиконының» ауқымы бұрынғы басылымдардан кеңейтілді, мазмұны толық болуы үшін. 1796 жылдан бастап Липциг ғалымдары Ренатус Готтельф Лёбель (1767–1799) және Кристиан Вильгельм Франке (1765–1831) оны жариялады, оған география, тарих, және ішінара биография, сондай-ақ мифология, философия, табиғат тарихы сияқты дәстүрлі тақырыптар енді. 1799 жылы Лёбель қайтыс болғаннан кейін Франке басылым құқығын Фридрих Арнольд Брокгаузға (1772–1823) сатты. Келісім 1808 жылғы 25 қазанда Лейпциг кітап жәрмеңкесінде 1800 талерге жасалды. 1984 жылы Ф. А. Брокгауз «Bibliographisches Institut» (Маннхайм) институтымен бірікті. Бірігуден кейін, «Meyers Konversations Lexikon» сияқты бұрынғы BIM сериялық анықтамалық еңбектері енді «Brockhaus» деген атпен сатылатын болады деп шешілді.
Толық баспа басылымдары
XIX ғасырда он үш басылым шығарылды. Мақалалардың көпшілігі өте қысқа болғанымен, олар өте жақсы және сенімді деп есептелді, әсіресе неміс тақырыптары бойынша, ең жақсы кітаптарға сілтемелер берді және замандас адамдардың өмірбаяндарын қамтыды. Бастапқыда энциклопедияның атауы Konversationslexikon немесе Allgemeine deutsche Real Encyklopädie für die gebildeten Stände ("Білімді топтарға арналған жалпы неміс энциклопедиясы") болып сақталды; тек 13-ші басылымда ғана атауында Брокхаус сөзі пайда болды, ал қазіргі басылымы Брокхаус Энциклопедиясы деп аталады. Кристиан Вильгельм Франке Лейпциг басылымының 6-шы томын 1808 жылдың желтоқсанына дейін, ал жоспарланған 2 томдық қосымшасын 1811 жылға дейін аяқтауға тиіс болды. Брокхаус өзі 2-ші басылымды (1812–1819, 10 том) редакциялады, ал 4-ші том жарыққа шыққанда 3-ші басылымды (1814–1819) дайындады. Людвиг Хам 1820 жылдың сәуір айында Лейпцигтен кеткенге дейін 4-ші және 5-ші басылымдарды редакциялауға көмектесті, оның орнын профессор Ф. К. Хассе басты. Брокхаус 1823 жылы қайтыс болды, ал оның үлкен ұлдары Фридрих және Генрих Хассенің көмегімен 1823 жылдың қыркүйегінде 6-шы басылымды редакциялады. Хассе 7-ші басылымды редакциялады. Карл Август Эспе 8-ші және 9-шы басылымдарды редакциялады. Август Курцель Оскар Пилцтің көмегімен 10-шы басылымды редакциялады, сондай-ақ Эдуард Брокхаус және Генрих Рудольф Брокхаус та көмектесті. Курцель 1871 жылдың 24 сәуірінде қайтыс болды, ал Пилц 1872 жылдың наурызына дейін жалғыз редактор болды, содан кейін Густав Стокман қосылды, ол сәуірден қазан айына дейін жалғыз жұмыс істеді, одан кейін Карл Випперман қосылды. 1894 жылы жарық көрген 14-ші басылымда 18 842 беттен тұратын 16 том мен бір қосымша том болды. 15-ші басылымға дайындық Бірінші дүниежүзілік соғыс салдарынан тоқтап, 1925 жылы қайта басталды. Оның 20 томы (15 800 бет) 1928–1934 жылдары Веймар Республикасы кезеңін қамтыды, сондықтан бұл басылым кейде «Веймар Брокхаусы» деп аталады. 1935 жылы қосымша том жарық көрді. 1952–1957 жылдары жарық көрген 16-шы басылым 12 томдық негізгі, екі қосымша том мен бір атлас томнан тұрды. Брокхаус Энциклопедиясының соңғы (2005–2006) толық басылым нұсқасы – 21-ші басылым, ол 30 томдық және шамамен 24 500 беттен тұрады. Бағасы 2820 евродан басталады.
Цифрлық басылымдарға көшу
Брокгауз энциклопедиясына негізделген цифрлық мультимедиалық энциклопедия «Брокгауз Мультимедиалық Премиум» деген атпен қолжетімді, ол Microsoft Encarta-ға ұқсас. 2008 жылдың 13 ақпанында Брокгауз, көңіл көншілік сату көрсеткіштеріне байланысты, энциклопедия мазмұнын интернет жарнамасынан түскен кірістермен онлайн режимінде қолжетімді ететінін және қағаз басылымдарының тоқтатылуы мүмкін екенін хабарлады. Бұл жаңалық қағаз басылымдарының сатылымын қысқа мерзімге қайта жандандырды және тек онлайн нұсқаға өту жоспарлары күштен шығарылды. Дегенмен, 2009 жылы Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG (Bifab) «Брокгауз» тауарлық белгісін Bertelsmann компаниясына сатты, өзін Bibliographisches Institut AG деп атады және Лейпцигтегі редакциялық алқасының 50 қызметкерін жұмыстан босатты. Бұл жұмыс ғылыми мақсатта емес, зерттеулер мен жаңалықтардың нәтижелерін қарапайым және түсінікті түрде, егжей-тегжейсіз түсіндірмей, жалпы білімді арттыруға бағытталған. Бұл формат, «Британ энциклопедиясынан» өзгешелігі, 19 ғасырдағы көптеген елдердегі энциклопедиялардың кеңінен қолданылған үлгісі болды. «Әңгімелер сөздігінің» жетінші басылымы алғашқы маңызды американдық энциклопедия «Америка энциклопедиясының» (1829–1833) негізін құрады. Брокгауз үлгісінде жасалған басқа энциклопедиялар: голландтық Winkler Prins Geïllustreerde Encyclopaedie (1870–1882) және орыс Брокгауз және Эфрон энциклопедиялық сөздігі (1890–1906). 2009 жылы Германияда «Брокгауз» брендінің танылу деңгейі 93% құрады.