Кіріспе

Холмогоры – Ресейдің Архангельск облысы Холмогоры ауданының тарихи ауылдық жері (село) және әкімшілік орталығы. Ол Солтүстік Двинаның сол жағалауында, Холмогоры тас жолы бойында, Архангельск қаласының оңтүстік-шығысында және Антониево-Сийский монастырының солтүстігінде орналасқан. Атауы фин тілінен келген, "өлгендер төбесі" ("құрым қабір") деген мағынаны білдіреді. Халық саны:

Холмогоры аймағында тарихи тұрғыда финно-угорлық "Заволочская чудь" (яғни "тау артында тұратын чудь") және Емдер деп аталатын ескі Новгород жылнамаларындағы карельдер мекен еткен. Калмамекиге алғаш рет 1220 жылдан кейін Вологда аймағынан келген поморлар қоныстанды. 14 ғасырдың басында ауыл (сол кезде Колмогорь деп жазылған) Ресейдің Солтүстігіндегі Новгород Республикасының маңызды сауда орталығы болды. 1554 жылы ағылшын "Мәскеу компаниясы" оны тері саудасының орталығы еткеннен кейін, оның саудалық маңызы одан әрі артты. Ауыр кезеңде (1613 жыл) Лисовчицилер деп аталатын поляк-литвалық жалдамалы әскерлер ағаш бекіністі қоршауға алды, бірақ сәтсіздікке ұшырап, шегінуге мәжбүр болды.

Шөгу және тұтқын лагерлері

17-18 ғасырларда бұл елді мекен жер аудару орыны ретінде де танымал болды, әсіресе бұрынғы регент Анна Леоподовна және оның балалары, соның ішінде Иван VI осы жерге жер аударылды. Михаил Кедров аймақтағы Чеканың толық өкілеттігіне тағайындалғаннан кейін саяси тұтқындарды ұстауды қайта жаңғыртты. Ол Холмогори түрмесін бұрынғы Ақ Армия офицерлерін және большевиктер режимінің қарсыластары саналғандарды жаппай атқылайтын өлім лагеріне айналдырды. Қайтыс болғандардың саны көп болғандықтан және Кедровтың қатыгездігі соншалықты болғандықтан, ол қызметтен алынып, психиатриялық емге жіберілді.

Собор

1682 жылы алты бағаналы Холмогори соборы қасиеттендірілді; ол аймақтағы ең ірі собор болды. 1930 жылдары коммунистер оны қиратты. Дегенмен, осы аймақта көптеген ежелгі ағаш шіркеулер мен диірмендер әлі күнге дейін сақталған. Жақын жердегі ауылдардың бірі – орыс ғалымы Михаил Ломоносовтың туған жері. Федот Шубин сияқты жергілікті шеберлер мамонт және морж сүйектерін кесу өнерімен атақты болды. Холмогориде 17 ғасырда Холмогори сүйек кесу өнері қалыптасты. Холмогори сүйек кестелері өте жоғары шеберлікпен және толықтырылған техникамен ерекшеленді. Холмогоридің ең талантты шеберлері Кремльдің қару-жарақ палатасына шақырылып, патша сарайының тапсырыстарын орындады. Бұл қолөнер Петр I тұсында өркендеді. Қазіргі таңда сүйек кесу Ломоносов атындағы сүйек кесу фабрикасында жалғастырылуда.