Кіріспе

Қытайдағы патшалық неке одақтарының тарихи практикасы

Хэкин, сондай-ақ неке одағы деп те аталады, – бұл қытай монархтарының ханшайымдарды – әдетте, билеуші ​​отбасының кішігірім тармақтарының мүшелерін – көрші мемлекеттердің билеушілеріне үйлендіру арқылы қолданылған тарихи практика. Бұл көбінесе жеңіске жеткізуге тым күшті болған жау мемлекетті бағындыру үшін жасалған бағыныш стратегиясы ретінде қолданылды. Бұл саясат әрқашан тиімді болған жоқ. Ол екі монарх арасындағы тең дипломатиялық мәртебеге ие болды. Осының салдарынан, ол даулы болды және көптеген сынға ұшырады. Лу Цзинь (кейін императорлық Лиу 劉 тегі берілді), осы саясатты ұсынған адам, Хан императоры Гаодзудың үлкен қызын Хьонну Чаньюы Модуға беруді ұсынды. Оның ұсынысы қабылданды және Байден шайқасынан екі жыл өткен соң, б.з.д. 198 жылы жасалған келісім арқылы іске асырылды. Хан әулетінің Ван Чжаоцзюнь және Тан әулетінің Вэньчжэн ханшайымы – ең танымал хэкин ханшайымдары. 20 ғасырдың ғалымы Ван Тонглин Қытайдағы "ұлттардың қосылуына" ықпал еткені үшін хэкинге жоғары баға берді.

Хан әулеті

Хан әулеті кезінде барлығы он бес рет хэцин некелері болды. 200 ж.б.д.: Хан императоры Гаозу Хань “принцессасын” Сюнну тайпасының қолбасшысы Моду Чаньюға үйлендірді. Бұл – Қытай тарихындағы хэциннің алғаш рет тіркелген жағдайы. 192 ж.б.д.: Хан императоры Хуэй тағы бір Хань “принцессасын” Сюнну тайпасының қолбасшысы Моду Чаньюға үйлендірді. 176 ж.б.д.: Хан императоры Вэнь үшінші Хань “принцессасын” Сюнну тайпасының қолбасшысы Моду Чаньюға үйлендірді. 174 ж.б.д.: Хан императоры Вэнь Хань “принцессасын” Сюнну тайпасының қолбасшысы Лаошанг Чаньюға үйлендірді. Ол өзімен бірге Янь евнухы Зонгханг Юеді ұстаз ретінде алып келді. 162 ж.б.д.: Хан императоры Вэнь тағы бір Хань “принцессасын” Сюнну тайпасының қолбасшысы Лаошанг Чаньюға үйлендірді. 160 ж.б.д.: Хан императоры Вэнь Хань “принцессасын” Сюнну тайпасының қолбасшысы Гунчен Чаньюға үйлендірді. 156 ж.б.д.: Хан императоры Цзин Хань “принцессасын” Сюнну тайпасының қолбасшысы Гунчен Чаньюға үйлендірді. 155 ж.б.д.: Хан императоры Цзин үшінші Хань “принцессасын” Сюнну тайпасының қолбасшысы Гунчен Чаньюға үйлендірді. 152 ж.б.д.: Хан императоры Цзин төртінші Хань “принцессасын” Сюнну тайпасының қолбасшысы Гунчен Чаньюға үйлендірді. 140 ж.б.д.: Хан императоры У Хань “принцессасын” Сюнну тайпасының қолбасшысы Гунчен Чаньюға үйлендірді. 108 ж.б.д.: Хан императоры У Цзянду патшасы Лю Цзяньнің қызы Лю Сызюнды (130–101 ж.б.д.), Цзянду патшасы Идің немересі, Усун патшасы Лиецзяомиге үйлендірді. 103 ж.б.д.: Хан императоры У Лю Цзеюды (121–49 ж.б.д.) Усун патшасы Цзюньсумиге (Лиецзяомидің немересі) үйлендірді. 93 ж.б.д. Цзюньсуми қайтыс болғаннан кейін, принцесса Цзею Усун дәстүріне сәйкес, оның мұрагері (және кіші інісі) Уэнггуми патшасына үйленді. 60 ж.б.д. Уэнггуми қайтыс болғаннан кейін, принцесса Цзею оның мұрагері Ними патшаға (Цзюньсуми мен Сюнну ханшайымының ұлы) қайтадан үйленді. 33 ж.б.д.: Хан императоры Юань императорлық харемнің қызы Ван Чжаоцзюньді (52 ж.б.д. – 15 ж.) Сюнну тайпасының қолбасшысы Хуханьеге үйлендірді. Хуханье 31 ж.б.д. қайтыс болғаннан кейін, ол Хуханьенің мұрагеріне (оның бірінші әйелінен туған ұлы, яғни оның өгей ұлы) Фучжулейруди Чаньюға қайтадан үйленді.

Сионгу

Сюньну хан әулетінің офицерлері мен лауазымды тұлғаларымен некелік одақтар жасады. Лаошанг Чаньюдың қызы (Чанчжэн Чанью мен Ижикси Чаньюдың үлкен әпкесі) Хань әулетіне қызмет ететін Си округінің графы Цзяо Синьге, сюньну генералына үйленді. Чэдихоу Чаньюдың қызы, Хань генералы Ли Лингке оның қарсы жаққа өткеннен кейін күйеуге шықты. Енисей қырғыздары Ли Лингтен тараған деп санайды. Тағы бір Хань генералы, Ли Гуанли де сюньнуға өткен болатын және Хулугу Чаньюдың қызына үйленді. Хань дипломаты Су Ву, Ли Линг тұтқындалғанда берген сюньну әйелін алды. Хань саяхатшысы Чжан Цянь сюньну әйеліне үйленді және олар тұтқында болғанда балалары болды. Хань императоры У Чжан Цяньды Батыс аймақтарын зерттеуге және Сюньнуға қарсы күресу үшін Юэчжи халқымен одақ құруға жіберді. Осы кезде Чжан сюньну әйеліне үйленді, ол оған ұл тауып, сюньну көшбасшысының сенімін жеңіп алды. Енисей қырғыз хағандары атақты генерал Ли Гуанның немересі, Хань генералы Ли Лингтен тарағанын мәлімдеді. Ли Линг б.з.б. бірінші ғасырда сюньнуға түсіп, олардың жағына өтті. Тан императорлық Ли әулеті де Ли Гуаннан тарағанын жариялағандықтан, қырғыз хағаны Тан императорлық әулетінің мүшесі ретінде мойындалды. Бұл қарым-қатынас, қырғыз хағаны Аре (阿熱) ұйғыр қағандығына шабуыл жасап, Қасар қағанды өлтірген кезде жағдайды жақсартты. Бұл жаңалықты қырғыз елшісі Чжуу Хесу (註吾合素) Чанъанға жеткізді.

Хотан патшалығы

Хан тайлы тегінен шыққан және Гуйй аймағын билеген Цао әулеті Хотанның Сака патшалығымен әлеуметтік байланыс орнатты, Цао билеушілері Хотан ханшайымдарына үйленді, ал Цао ханшайымдары Хотан билеушілеріне үйленді. Хотан патшасының қызы – Хотан ханшайымы Цао Янлуға үйленді.

Он алты патшалық

Он алты патшалық кезеңінде барлығы алты рет хэцин некесі тіркелді. Он алты патшалық кезеңіндегі хэцин одалары Хань әулеті кезіндегілерден екі негізгі тұрғыда ерекшеленді. Біріншіден, олар "нағыз" ханшайымдарды (яғни императорлардың немесе билеушілердің қыздарын) қамтыды. Екіншіден, Хань әулеті кезінде көптеген хэцин некелері шетелдік мемлекеттермен бейбітшілік орнатуға бағытталған болса, он алты патшалық кезеңіндегі хэцин некелері негізінен бәсекелестікті реттеу және сол кездегі Қытайдағы түрлі мемлекеттер арасындағы күш тепе-теңдігін сақтау үшін жасалды. Фу Цзянь (337–385), Бұрынғы Цинь императоры Сюаньчжао, өзінің бір қызын Чжоучи мемлекетінің билеушісі Ян Динге үйлендірді. Фу Денг, Бұрынғы Цинь императоры Гао, өзінің кіші қарындасы, Донгпин ханшайымын (东平公主) Батыс Ци ханзадасы Цифу Гангуиге үйлендірді. 441: Фэн Ба, Солтүстік Ян императоры Вэньчжэнь, өзінің қызы Лэланг ханшайымын (乐浪公主) Руран ханы Айдугай Юдзиулу Хулуға үйлендірді. 415: Яо Син, Кейінгі Цинь императоры Вэньхуан, өзінің қызы Сипин ханшайымын (西平公主) Солтүстік Вэй императоры Миньюаньға үйлендірді. Ол өз қолымен алтын мүсін жасата алмағандықтан, ресми түрде император болмаса да, император Миньюаньның әйелі, Консорт Яо ретінде танылды және құрметке ие болды. Батыс Цинь ханзадасы Вэньчжоу Цифу Чипан өзінің қызы Синьпин ханшайымын (兴平公主) Солтүстік Лян ханзадасы Мэньцзунның ұлы Цюку Синьгуоға үйлендірді. 433: Солтүстік Лян ханзадасы Жуку Мэньцзун өзінің қызы Синьпин ханшайымын Солтүстік Вэй императоры Тайвуға үйлендірді. Ол Тайву императорының кәнизагы болды.

Солтүстік және Оңтүстік династиялар

Солтүстік және Оңтүстік династиялар дәуірінде Қытай көптеген бәсекелес мемлекеттерге бөлінді. Бәсекелестік пен вассалдықтың күрделі жүйесі қалыптасты. Хекин некесі билік тепе-теңдігін сақтау немесе мемлекеттер арасындағы одақтарды нығайту үшін қолданылды. Солтүстік және Оңтүстік династиялар кезінде бес хекин некесі болды. 428 жыл: Солтүстік Вэй императоры Миньюань өзінің қызы Шипин ханшайымын (始平公主) Ся императоры Хельян Чанға үйлендірді. 437 жыл: Солтүстік Вэй императоры Миньюань өзінің қызы, Вувей ханшайымын (武威公主) Солтүстік Лян мемлекетінің соңғы билеушісі, Хекси ханзадасы Ай Жукю Муцзяньге үйлендірді, сол себепті ол Туоба ханшайымы ретінде танылды. Ланлинг ханшайымы (兰陵公主), Солтүстік Вэй императорлық отбасының мүшесі, Роран қағандығының қағаны Юдзиулу Анагуиге үйленді. Солтүстік Чжоу императорлық отбасының мүшесі, Ювен Чжаоның қызы, Чжоу ханшайымы, Шығыс Түрік қағандығының қағаны Ишбарамен үйленді. 582 жыл: Батыс Лян императоры Мин өзінің қызы Сяо ханшайымын Цзинь ханзадасы Ян Гуанға, император Миннің екінші ұлы, Суй императоры Вэнге үйлендірді. Ол Суй императоры Ян таққа отырғаннан кейін Суй императоршасы Сяо ретінде танылды.

Солтүстік Вэй

Сианьбей тайпасының Түнгі Вэй әулетін басқарған Туоба императорлық отбасы 480 жылдары этникалық хань элитасының императорлық отбасының қыздарына үйленуін ұйымдастыра бастады. Солтүстік Вэйдің Туоба Сяньбэй ханшайымдарының жартысынан астамы оңтүстік Қытайдан келген императорлық отбасылар мен аристократтардың, оңтүстік династиялардан қоныс аударып келген ханзадаларға үйленді. Хан тегінен шыққан кейбір қуғынға ұшыраған патшалар оңтүстік Қытайдан қашып, Солтүстік Вэйге көшті. Солтүстік Вэйдің Сяньбэй императоры Сяовэньнің бірнеше қызы этникалық хань элитасына тұрмысқа шықты, Лю Сун әулетінің патшасы Лю Хуэй 刘辉 Солтүстік Вэйдің Ланьлин ханшайымы 蘭陵公主, Цзинь әулетінің (266–420) ұрпағы Сима Фэй 司馬ға Хуаян ханшайымы 華陽公主, Лу Даоцянь 盧道虔ға Цзинань ханшайымы 濟南公主, Оңтүстік Ци әулетінің мүшесі Сяо Баоинь 萧宝夤ға Наньян ханшайымы үйленді. Солтүстік Вэй императоры Сяоцзуанның әпкесі, Шуян ханшайымы Лян әулетінің билеушісі Лян императоры Вудың ұлы Сяо Цзун 蕭綜қа үйленді. «Жоу кітабында» айтылғандай, Солтүстік Вэй императоры Сяовудың әпкесі этникалық хань Чжан Хуанға үйленді. «Солтүстік Ци кітабында» және «Солтүстік династиялар тарихында» оның есімі Чжан Синь деп берілген, онда оның Вэйдің Сяньбэй ханшайымына үйленгені айтылады. Императордың атын атауға тыйым салынғандықтан, оның жеке аты өзгертілді. Ол Чжан Цюннің ұлы еді. Шығыс Цзинь әулеті құлағаннан кейін Солтүстік Вэй Цзинь ханзадасы Сима Чучжиді (司馬楚之) босқын ретінде қабылдады. Солтүстік Вэй ханшайымы Сима Чучжиге үйленіп, Сима Цзиньлунды дүниеге әкелді. Солтүстік Лян Сюнну королі Джуку Муцзяньнің қызы Сима Цзиньлонгқа үйленді.

Роран

Руран қағандығы каган Юдзиулу Анагуидің қызы, Руру ханшайымды (蠕蠕公主), Шығыс Вэйдің этникалық хань регенті Гао Хуанға берді.

Гаочанг

Гаочан патшалығы этникалық ханьдық колонистерден құрылған және Ганьсудан шыққан хань халқы Ку әулетімен басқарылды. Жыньчэн округі (Ланьчжоудағы 金城), Ючжун ауданы (榆中) Ку Цзяның туған жері болды. Ку әулеті неке арқылы түріктермен байланыста болды, Кю Боя патшасының әжесі түрік болған.

Суй әулеті

581 жылы Суй әулеті құрылғаннан кейін Қытайдың көп бөлігі қайтадан бір әулет астына біріктірілді. Сондықтан Суй әулеті кезінде Хекин некесі бастапқы мақсатына – Суйді қоршаған көшпенді тайпаларды ынталандыруға қайта оралды. Суй дәуірінде барлығы жеті Хекин некесі болды. 597: Суй императоры Вэнь Шығыс Түрік қағанатының қағаны Ями Қағанға Суй «ханшайымы» Аньи (安义公主) ханшайымын үйлендірді. 599 жылы Юн Юлу оны өлтірді. 599: Суй императоры Вэнь Суй императорлық руының қызы, басқа Суй ханшайымы Иченг (义成公主) ханшайымын Шығыс Түрік қағанатының қағаны Ямиге үйлендірді. 609 жылы оның қайтысынан кейін ханшайым Иченг, гөктүріктердің дәстүрі бойынша, Ями Қағанның мұрагері және баласы (басқа әйелінен туған), Шиби Қағанға қайта үйленді. 619 жылы Шиби Қаған қайтыс болғаннан кейін ханшайым Иченг Шиби Қағанның мұрагері және кіші інісі Чулуоға қайта үйленді. 621 жылы қаған қайтыс болғаннан кейін ханшайым Иченг төртінші және соңғы рет оның мұрагері және кіші інісі Ильиг Қағанға үйленді, ол Тан Қытайына қарсы көтеріліс жасап, 630 жылы тұтқындалып, өлтірілді. Суй императоры Ян Батыс Түрік қағанатының қағаны Хешана ханға Суй «ханшайымы» Синьи (信义公主) ханшайымын үйлендірді. Суй императоры Ян өзінің кіші қызы Хуанань (淮南公主) ханшайымын Шибидің үлкен ұлы Тулиге үйлендірді. 596: Суй императоры Вэнь Туйухун қағаны Муронг Шифуға Суй «ханшайымы» Гуанхуа (光化公主) ханшайымын үйлендірді. 597 жылы Муронг Шифу өлтірілгеннен кейін Гуанхуа ханшайымы Муронг Шифудың мұрагері және кіші інісі Муронг Фуюнға қайта үйленді. Суй императоры Ян Таклакан шөліндегі Гаочанг оазисінің билеушісі Ку Бояға Суй «ханшайымын» үйлендірді.

Сун әулеті

Хитандықтар Ляо әулетінің билеушілері Чанюань шарттарын талқылау кезінде Ляо императорына үйлену үшін Сун ханшайымын сұрады, бірақ Сун әулеті ханшайым беруден бас тартты. Кейін Журчендер Жин әулетін құрып, Ляо әулетіне қарсы көтеріліс жасады, Ляоның жоғары астанасын тонап, қиратты және Ляо императорларының ата-бабаларының қабірлерін өртеді. Ляо императоры Тяньцзуо журчендердің қолынан поло матчы барысында қаза тапты. Елю және Сяо тайпаларының Ляо императорлық ханшайымдары Жин ханзадаларына күңдер ретінде таратылды. Ванян Лянг хитан әйелдері Сяо ханымға (蕭氏), Чэнь ханшайымына (宸妃), Елю ханымға (耶律氏), Ли ханшайымына (麗妃), Елю ханымға (耶律氏), Роу ханшайымына (柔妃) және Жаоюань ханымға (昭媛) үйленді. Содан кейін Жин әулеті Цзиньканг оқиғасы кезінде Солтүстік Сун әулетіне шабуыл жасап, Сун императорлық отбасының көп бөлігін тұтқынға алды. Сун ханшайымдары, мысалы Жин императоры Сидзоң сияқты Жин ханзадаларына берілді. Тұтқынға алынған Сун әйелдеріне Жин әулеті Ляо сарайынан хитан әйелдерін берді, өйткені олар Ляоны жеңіп алған еді. Сун ханшайымдарының бұрынғы хандары тәркіленіп, олардың орнына хитан әйелдері берілді. Сун императоры Хуйцзунның ұлдарының біріне Ляо сарайынан хитандық келіншек берілді, ал екінші ұлына Жиннің жоғарғы астанасында Жин ханшайымы хитандық ханшайым ретінде берілді. Журчендер тұтқынға алынған Сун патшалық отбасының немерелері мен ұлдарына жаңа әйелдер беруді жалғастырды, олардың бұрынғы хандарынан айырылғаннан кейін. Жин патшалары Сун патшаларына олардың бақытты екенін айтты, өйткені Жин Ляо патшаларына қарағанда Сун патшаларына жақсы қарады. Жин әскерлері Ляо императоры Тяньцзуоның балаларын сыйлық ретінде алды, ал Сун императоры тұтқында болған кезде балаларын өзінде ұстауға рұқсат етілді.

Ляо әулеті

Ляо әулеті Xiao кланынан шыққан әйелдерді этникалық хандардың 韓 кланымен үйлендіруді ұйымдастырды. Бұл 韓 кланы бастапқыда Джичжоу 冀州 аймағынан шыққан, бірақ кейін Ляолар тарапынан ұрланып, Ляоның хан элитасының бір бөлігіне айналды. Хан тегінен шыққан Гэн әулеті хитандықтармен араласты, ал 韓 кланы Гэн Яньиге екі әйел берді, олардың екіншісі Гэн Цзисиннің анасы болды. Императрица Рендедің әпкесі, Xiao кланының мүшесі, хан қытай генералы Гэн Яньидің анасы еді. Хан Деранг (Yelü Longyun) – Чэнь мемлекетінің анасы, генерал Гэн Яньидің әйелі және оның Ляонин провинциясының Жаоян қаласындағы мазарында бірге жерленген. Оның әйелі сондай-ақ "Хан ханым" деп те аталды. Гэннің мазары Ляонин провинциясының Чаоин қаласындағы Гүйенцзиде орналасқан.

Ганчжоу ұйғыр патшалығы

Хан тегінен шыққан Цао әулеті, Гуйй аймағын басқарды және Ганчжоу патшалығының ұйғырларымен некелік байланыс орнатты. Цао билеушілері ұйғыр ханшайымдарына үйленді, ал Цао ханшайымдары ұйғыр билеушілеріне үйленді. 916 жылы Ганчжоу ұйғыр қағанының қызы Цао Иджинге тұрмысқа шықты.

Юань әулеті

Цзинь императоры Ваньян Ёндзидің қызы, принцесса Цзигу, Цзинь әулетіне жасалған моңғол шапқындығы кезінде Чжунду (Пекин) қамалын жеңілдету үшін Шыңғыс ханға үйленді. Сун императоры Гун 1276 жылы Юань әулетіне бағынып, Юань әулетінің императорлық Борджигин әулетінен шыққан моңғол ханшайымына үйленді. Жао Сянь Борджигин әйелінен Жао Ванпу атты бір ұл өмірге келтірді. Жао Сяньнің ұлы Жао Ванпу, Юань императоры Инцзуң Жао Сяньді өлтіруге бұйрық бергеніне қарамастан, анасының Борджигин әулетінен шыққандығына байланысты Юань мемлекеті оны тірі қалдырды. Оның орнына Жао Ванпу тек жер аударылды. 1352 жылы Хэнаньда Сун әулетіне адал Қызыл бас киімді көтеріліс басталуына байланысты, императорлық цензор Жао Ванпуны басқа жерге ауыстыруды ұсынды. Юань мемлекеті этникалық ханьлық көтерілісшілердің Жао Ванпуға қол жеткізуін қаламады, сондықтан ешкімге онымен және оның отбасымен кездесуге рұқсат етілмеді. Жао Ванпу мен оның отбасы Юань императорының бұйрығымен шекараға жақын Шачжоуға жер аударылды. Поль Пеллио және Джон Эндрю Бойл Рашид ад-Дин Хамаданидің "Жәми әл-таварих" еңбегіндегі "Шыңғыс ханның мұрагерлері" тарауында Рашид ад-Диннің Жао Сянь туралы айтқан сөздерін анықтады. Онда ол моңғолдар тақтан түсіргеннен кейін "эмир" және қағанның (ханның) күйеу баласы болған қытай билеушісін атап өтті. Кітапта ол "Сун монархы" немесе "Суджу" (宋主; Songzhu) деп те аталады. Дали патшасы Дуан Гун Юань әулетінің Лян ханзадасы Басалавармидің қызы, Борджигин ханшайымы Агайға үйленді. Олардың Дуан Сенгну атты ұл мен қызы болды, ал олардың балалары Дуан Цянна мен Дуан Бао деп аталды. Дуан Сенгну Дуан Баоны Басалавармиден Дуан Гунның өлімі үшін кек алу үшін тәрбиеледі. Осы оқиғалар негізінде пьеса жазылды. Юань құжаттарына сәйкес, Дуань әулеті бастапқыда Гансу провинциясының Увэй округінен шыққан ханьлықтар болған. Басқа Дуань әулеттері де Увэйден шыққан.

Мин әулеті

Ойрат басшысы Эсен Тайши Мин әулетінің Чжэнтонг императорын тұтқынға алды. Эсен Тайши Чжэнтонг императорын өзінің қарындасына хекциндік некеге тұрмысқа беруге мәжбүрлеуге тырысты, содан кейін оны жаңа әйелімен бірге Пекинге қайтаруды жоспарлады. Император бұл неке ұсынысын қабылдамады. Алтан Тобчидегі моңғол дерегінде Чжэнтонг императорының тұтқында болғанда моңғол әйелінен ұлы болғаны айтылады. Моңғол Ордос көшбасшысы Ринонг (Джинонг) Датонг армиясының хань офицері Ван Дуоның (王鐸) ұлы Ван Санға (王三) моңғол қызын күйеуге берді, себебі Ринонг Ван Санды өзінде ұстап, оны моңғолдармен бірге қалдыруды қалады. 1544 жылы Мин Ван Санды тұтқындап, өлім жазасын берді, өйткені моңғол әскерлерін Ван Сан басқарып отырды. Салынушылар, ағаш шеберлері, офицерлер және Мин Чжэнтонг императоры сияқты маңызды тұтқындар көбінесе моңғол әйелдерін алған.

Цин әулеті

Цинь әулетінің барлық тарихында Цинь ханшайымдарының этникалық моңғол күйеулерінің саны ең көп болды. Императорлық күйеулердің 58 пайызынан астамы моңғолдар еді. Барлығы 32 ханшайым моңғолдарға үйленген, бірақ олардың көпшілігі Цинь империясының алғашқы кезеңінде болды, мысалы, император Хун Тайцзи 12 қызын этникалық моңғол элитасына үйлендірген, осы кезде Циньге әскери қолдау қажет болған. Циньдің алғашқы кезеңінде екі топ арасында көптеген аралас некелер болды, және Цинь билеушілері осы байланысты моңғол тайпаларынан әскери қолдау алу үшін пайдаланды. Бұл неке Цинь әулетінің өзінің империясын Моңғол таулы аймақтарына және одан әрі батысқа қарай Ішкі Азияға кеңейтуіне де пайдасын тигізді. Маньчжур ханшайымдары мен этникалық моңғол ханзадалары арасындағы неке Цинь әулетінің соңына дейін жалғасты, бірақ 18 ғасырдан кейін моңғолдардың империядағы саяси және әскери ықпалының төмендеуіне байланысты бұл құбылыс азайып кетті. 1770 жылдан кейін Цинь Солтүстік және Батыс моңғолдарына ханшайымдарын үйлендіруді тоқтатты, тек Оңтүстік моңғол ханзадаларына үйлендірді, олар Цинь құрылғанға дейін ерікті түрде бағынып берген. Олардың саны 7 тайпа мен 13 тудан тұрды, себебі олардың қоныстанған жерлері Цинь қауіпсіздігі үшін маңызды болды, ал Солтүстік және Батыс моңғолдарының далалары Зунгарлар мен Халхалар арасындағы соғыстар аяқталғаннан кейін маңызды болмай қалды. 1751 жылы Цяньлун және 1801 жылы Цзяцин биліктері кезінде Цинь императорлары Цинь ханшайымдарының болашақ күйеулерінен моңғолдарды алып тастау туралы жарлықтар шығарды және оларды басым түріде маньчжур күйеулерімен алмастыра бастады. Осы кезде Цинь моңғолдардың қолдауына мұқтаж болмай, қыздарын моңғолдарға емес, маньчжур күйеулеріне үйлендіре бастады. Ли Шияоның (李侍堯) ата-тегі. Ли 1618 жылы Ляониндегі Фушунды маньчжурларға тапсырғаннан кейін «Үшінші дәрежелі виконт» атағын алды. 1632 жылы ханзада Юото (Кэцин ханзадасы) мен Хун Тайцзи екі этнос арасындағы келісімді нығайту мақсатында 1000 жұп хан чиновниктері мен лауазымды тұлғаларын маньчжур әйелдеріне үйлендіруді ұйымдастырды. Айсин Гиоро әйелдері хан генералдары Сун Сыкэ (孫思克), Гэн Цзимао, Шан Кэси және Ву Сангуидің ұлдарына үйленді. Цинь ханшайымдарының күйеулеріне «Доло эфу» 和碩額駙 атағы берілді. Хан туынан шыққан Гэн Чжунмин хан Жиннанның әміршісі атағын алды, ал оның ұлы Гэн Цзинмао ұлдары Гэн Цзинжун мен Гэн Чжаочжунның 耿昭忠-ын Шунчжи императорының сарайындағы қызметшілер етіп тағайындады және оларды Айсин Гиоро әйелдеріне үйлендірді. Маньчжу Айсин Гиоро ханзадасы Юоло Юэльдің (Ан ханзадасы) қызы 和硕柔嘉公主 Ген Жючжунға үйленді, ол Ген Цзинмаоның тағы бір ұлы еді. Кансидің төртінші қызы хан ұлы Сун Сыкэге үйленді. Мемлекеттік істерге көмектесетін императорлық әмірші (宗室輔國公) Айсин Гиоро Суянның (蘇燕) қызы Хан туынан шыққан генерал Ниан Гэньяоға үйленді. Ол Маньчжу ханзадасы Ажигедің шөбересі еді. Маньчжур ханзадасы Айсин Гиоро Юнтанның төртінші қызы 1721 жылы Хан туынан шыққан Чжао Шиянға (趙世揚) үйленді. Маньчжур ханзадасы Айсин Гиоро Юнсидің тұңғыш қызы 1724 жылдың шілде-тамыз айларында Хан туынан шыққан Сунь Вуфуға (孫五福) үйленді. Маньчжур ханзадасы Айсин Гиоро Юнцзи, Цзи ханзадасының екінші қызы 1707 жылдың қыркүйек-қазан айларында Хан туынан шыққан Ли Шуаоға (李淑鰲) үйленді, ал оның төртінші қызы 1710 жылдың ақпан-наурыз айларында Хан туынан шыққан Сунь Ченгенге (孫承恩) үйленді.

Вьетнам

Ли, Трэн, Хо әулеттері Даи Вьет (Вьетнам) мемлекетін бірден кейін бірі хэцин одақтары арқылы биледі.

Ли, Трэн, Хо әулеттері

Ли әулеті өз ханшайымдарын солтүстік таулардағы жергілікті рулардың басшыларына және аймақтық қарсыластарына, олармен одақ құру үшін ұзатты. Ли әулетінің ханшайымы (Лы Чио Хуан) Чен (Тран) руының өкілі Тран Тай Тонға үйленді. Бұл Тран әулетіне Ли әулетін құлатып, өздерінің Тран әулетін құруға мүмкіндік берді. Тран әулеті де осыған ұқсас тәжірибе қолданды, Тран ханшайымдарын аймақтық одақтастарына үйлендірді. Кейіннен, қытай тегінен шыққан Хо әулеті, Тран ханшайымы Хо Кю Лиге үйленгеннен кейін билікті басып алды. Ли ханшайымы да Хо әулетіне үйленді.

Нгуен иелері

Камбоджа королі Чей Четта II 1618 жылы Вьетнамның Нгуен әулетінен Нгуен Фук Нгуеннің қызы Нгуен Тхи Нгок Ваньға үйленді. Бұл оқиғаға жауап ретінде король вьетнамдықтарға Мо Хоай (қазіргі Ба Рия) аймағында, олар бұл жерді көбінесе Сайгон деп атаған, ал кейін Хо Ши Мин қаласы болған Прей Нокор аймағында қоныс салуға рұқсат берді.

Жосон

Цин Жосонды жаулап алғаннан кейін, Жосон Кореясы этникалық маньчжу Доргон регентіне бірнеше патшалық ханшайымдарын оның қатындары ретінде беруге мәжбүр болды. 1650 жылы Доргон кореялық ханшайым Ыйсунға (義順) үйленді. Ол корейлік патшалық отбасының тармақтарынан тегі шыққан, И Гэ Юнның (李愷胤) қызы еді. Доргон Лианшанда екі корей ханшайымына үйленді.