Кіріспе
Әдеби техника
Көркем әдебиеттегі әдіс
the literary device
Foreshadowing is a narrative device in which a storyteller gives an advance hint of what is to come later in the story. Foreshadowing often appears at the beginning of a story, and it helps develop or subvert the audience's expectations about upcoming events. The writer may implement foreshadowing in many different ways such as character dialogues, plot events, and changes in setting. Even the title of a work or a chapter can act as a clue that suggests what is going to happen. Foreshadowing in fiction creates an atmosphere of suspense in a story so that the readers are interested and want to know more. The literary device is generally used to build anticipation in the minds of readers about what might happen next to add dramatic tension to a story. Moreover, foreshadowing can make extraordinary and bizarre events appear credible, and some events are predicted so that the audience feel that it anticipated them. Hints may be about future events, character revelations, and plot twists to create mood, convey theme, and build suspense, usually to hint the good events that will likely cross paths or happen to the main character later on. Plot can be delayed by situations or events to give the impression that something momentous will occur to build anticipation and emphasize importance to them, which gives the audience a series of questions, particularly after cliffhangers. The literary device is frequently adapted for use by composers of theatrical music, in the composition of operas, musicals, radio, films, television, gaming, podcasts, and internet scores and underscores, and incidental music for spoken theatrical productions.
Алдын ала болжау – бұл оқиғаны баяндаушының оқиғада кейін болатын жайттар туралы алдын ала сездіретін көркем әдебиеттегі тәсіл. Алдын ала болжау көбінесе оқиғаның басында кездеседі және көрерменнің алдағы оқиғаларға қатысты күтулерін дамытуға немесе күлдіреуге көмектеседі. Жазушы кейіпкерлердің әңгімелері, сюжеттік оқиғалар және оқиға ортасының өзгеруі сияқты түрлі жолдармен алдын ала болжауды іске асыра алады. Тіпті туындының немесе тараудың атауы болатын жайтты меңзеп тұратын белгі ретінде танылуы мүмкін. Көркем әдебиетте алдын ала болжау оқырманның қызығуын оятып, оқиғаға күмәндік атмосфера сыйлайды, осылайша олар одан әрі білуге құштар болады. Бұл көркем әдебиеттегі әдіс көбінесе оқырманның ойында болатын жайттарға қатысты күтуді күшейту үшін қолданылады, соның арқасында оқиғаға драмалық шиеленіс қосылады. Сонымен қатар, алдын ала болжау ерекше және таңғажайып оқиғаларды сенімді етуге мүмкіндік береді, ал кейбір оқиғалар оқырманның оларды болжағанын сезінуі үшін алдын ала айтылады. Алдын ала берілетін мәліметтер болашақ оқиғалар, кейіпкерлердің сырлары мен сюжеттік бұрылыстар туралы болуы мүмкін, бұл оқиғаның көңіл-күйін, идеясын жеткізуге және күдік тудыруға, әсіресе басты кейіпкерге болатын жақсы жайттарды меңзеуге көмектеседі. Сюжетті кейінгі оқиғалардың маңыздылығын арттырып, күтуді күшейту үшін жағдайлар немесе оқиғалар арқылы тоқтата тұруға болады, бұл көрерменге көптеген сұрақтар тудырады, әсіресе сюжеттік аяқтама болған жағдайларда. Бұл көркем әдебиеттегі әдіс театрлық музыканың композиторлары, опера, мюзикл, радио, фильмдер, теледидар, ойындар, подкасттар, интернеттегі музыкалық қосымшалар мен астыңғы сызықтарды, сондай-ақ сөздік қойылымдарға арналған қосымша музыканы жасау үшін жиі бейімделеді.
the literary device
Foreshadowing is a narrative device in which a storyteller gives an advance hint of what is to come later in the story. Foreshadowing often appears at the beginning of a story, and it helps develop or subvert the audience's expectations about upcoming events. The writer may implement foreshadowing in many different ways such as character dialogues, plot events, and changes in setting. Even the title of a work or a chapter can act as a clue that suggests what is going to happen. Foreshadowing in fiction creates an atmosphere of suspense in a story so that the readers are interested and want to know more. The literary device is generally used to build anticipation in the minds of readers about what might happen next to add dramatic tension to a story. Moreover, foreshadowing can make extraordinary and bizarre events appear credible, and some events are predicted so that the audience feel that it anticipated them. Hints may be about future events, character revelations, and plot twists to create mood, convey theme, and build suspense, usually to hint the good events that will likely cross paths or happen to the main character later on. Plot can be delayed by situations or events to give the impression that something momentous will occur to build anticipation and emphasize importance to them, which gives the audience a series of questions, particularly after cliffhangers. The literary device is frequently adapted for use by composers of theatrical music, in the composition of operas, musicals, radio, films, television, gaming, podcasts, and internet scores and underscores, and incidental music for spoken theatrical productions.
Әдістер
Көрерменнің қызығуын ояту үшін, сюжетті дамытуға, мысалы, басты кейіпкерге, сондай-ақ белгісіз және қазіргі кейіпкерлерге қатысты эмоционалды байланыс тудыруға мүмкіндік беретін оқиғалар немесе ойдан шығарылған жағдайлар қолданылуы мүмкін. Флешбек – бұл сюжеттік желінің үздіксіз ағымын бұзып, өткенде болған маңызды оқиғаларды көрсету арқылы кейіпкерлердің мінез-қалпы, оқиғалар немесе тақырыптар сияқты сюжеттік бұрылыстарды түсіндіруге көмектеседі, оларды баяндау қиын болған жағдайларда. Флешфорвард сюжетті уақыт бойынша алға жылжытады, бұрын ашылған немесе жаңа кейіпкерлердің мінез-қалпы, оқиғалар немесе тақырыптарды оқиғаға енгізеді. Олар өткен немесе қазіргі оқиғаларды толықтыруы мүмкін. Антон Чехов бірде: «Егер сіз бірінші актіде қабырғаға тапанша іліп қойсаңыз, келесі актіде оны атуыңыз керек. Әйтпесе, оны іліп қоймаңыз» деген сөзді айтқан. Антон хатта: «Егер ешкім атуды ойламай тұрса, сахнаға оқталған мылтықты қоюдың қажеті жоқ» деп жазған. Бұл – «Чеховтың мылтығы» деп аталатын қағида, онда бір затты немесе кейіпкерді бірнеше рет көрсету керек, себебі ол оқиға үшін маңызды болады. Бұл жерде назарды аудару үшін арнайы шатастыру да қолданылуы мүмкін.
Қарым-қатынас ұғымдары
Алдын ала болжау жиі басқа әдеби тәсілдермен шатастырылады. Қызыл ишарат – көрерменді жаңылыстыруға арналған меңзеу. Алдын ала болжау тек оқиғаның мүмкін болатын нәтижесіне ишарат жасайды және оқырмандарды дұрыс бағытта жетелейді. Флешфорвард – әдебиетте, кинода, теледидарда немесе басқа да медиада оқиғаның қазіргі сәтінен уақыт бойынша баяндауды алға жылжытатын көрініс. Кейде кейіпкерлердің болашақты тікелей болжауы арқылы алдын ала болжау қолданылады. Флешфорвардта көріністер сызықты емес баяндамада хронологиялық ретсіз көрсетіледі, хронология анахронизмдік тәртіппен ұйымдастырылады, мысалы, оқырманды немесе көрерменді кульминация немесе ашылу туралы ойландыру үшін. Чеховтың қағидасы бойынша, артық нәрсенің бәрін жою керек. Алдын ала болжауға қатысты әдеби сыншы Гэри Морсон оның керісінше – жақтан болжауды сипаттайды. Лев Толстой мен Федор Достоевскийдің эпикалық романдарынан көрініп, жақтан болжау – сюжетке қатысы жоқ көріністерді қосу тәсілі. Морсонның пікірінше, бұл көркем шығарманың реализмін арттырады, себебі көрермендер нақты өмірде, романдардан айырмашылығы, көптеген оқиғалар маңызсыз екенін біледі. "Құрылымсыздық сезімі" көрерменді "шын мәнінде болатын оқиғаларды түсіндіруге және сұрақ қоюға" шақырады.