Кіріспе
1993 жылғы анимациялық сериал
"Жауапкершіліктен шетін капитан Тайлор" (無責任艦長タイラー) – Хитоси Йосиоканың "Ғарыштағы ең жауапкершіліктен шетін адам" (宇宙一の無責任男) жеңіл романдық сериясы негізінде құрылған анимациялық сериал, атауы алғашқы томынан алынған. Оны Жапонияның ірі студияларының бірі – Big West, Tatsunoko Productions, King Records және VAP шығарды. "Тайлор" – Коичи Машимо режиссерлік еткен 26 эпизодтан тұратын телесериал және Машимо мен Наоюки Йошинага режиссерлік еткен 10 эпизодтан тұратын OVA сериалдан тұрады. Телешоу Жапонияда 1993 жылдың 25 қаңтарынан 19 шілдесіне дейін TV Tokyo арнасында көрсетілді, ал екі сериалды да Magic Kids телеарнасы Латын Америкасында көрсетті. Екі сериал да АҚШ-та AZN Television арнасымен таратылды. Солтүстік Америкада "Тайлорды" The Right Stuf International компаниясы таратады. Enterbrain 2001 және 2002 жылдары 3 томдық манга мини-сериалын жариялады. Жеңіл романдар мен мангалар аударылмаған. Seven компаниясы шығарған "Жауапкершіліктен шетін галактика☆Тайлор" (無責任ギャラクシー☆タイラー) атты қысқа анимациялық сериал 2017 жылдың 11 шілдесінен 26 қыркүйегіне дейін көрсетілді.
Сюжет
Алыстағы, жоғары технологиялық болашақта Тайлор, басты кейіпкер, өмірде нақты мақсаты жоқ, санасы анықтауға өте қиын, және өлімге жақын жағдайлардан балалық абайсыздықпен кездейсоқ шығуға бейім жас жігіт. Кейде ол қауіпті сезбейді, бірақ бұл оған көбінесе көмектеседі. Тайлор Біріккен планеталар ғарыш күштеріне қосылып, кешірілген келісімшартты шешіп, зейнеткер адмиралды құтқарып, эсмингерге қолбасшылық етеді. Ескірген және нашар қуатты кеме болғанына қарамастан ("Сойоказе"), Тайлор керемет сәттіліктерінің арқасында патрульдік топты жояды. Бұған Тейлор кәсіби сарбаз рөлін сомдағанда тағы бір патрульдік топқа жасаған жасырын шабуыл тікелей жалғасады. Адмиралтейство Тайлорды өлтіруге тырысып, Раалгон флотын алдау үшін құрылғысы бар медаль табыстайды, осы медаль "Сойоказе" кемесінің бүкіл флот екенін көрсетуге арналған. Тайлор UPSF штабында медальді жоғалтып алады, ал Раалгон әскерлері адмиралтействоның супер қаруын жояды. "Сойоказе" кемесі, экипажының үмітіне қарамастан, нашарлау секторына жіберіледі. Сол жерде Тайлор мен Ямамото Тайлордың мінез-құлқынан депрессияға түсіп, жоғалып кеткен бұрынғы капитанның көрінісімен кездеседі. Флот адмиралы, бұрынғы капитанды өзіне-өзі қол жұмсауға итермелеген, Тайлордың бұрынғы капитанның құбырын көргеннен кейін оның төмендеуін тоқтатып, енді адмиралдың қылмысын білгенін ойлайды. Тайлор Раалгон флоты тарапынан тұтқынға алынып, оның моралін көтеру үшін оны өлімге кесуді жоспарлайды. Қашқаннан кейін Тайлор Раалгон императрицасы Азалинмен, қарапайым киімде кездеседі, және күнін оны көңіл көтерумен өткізеді. Ол оның өлім жазасын тоқтатады, бірақ түрме күзетшілері оны басқару үшін миына микрочип орнатады. Темірқасықта "Сойоказе" экипажы тұтқынға алынады. Олар бостандыққа шығып, Тайлорды қайтару үшін Раалгонның басты кемесі "Мелваға" шабуыл жасайды. Ұрыс кезінде Тайлор Азалинды өзінің опасыз премьер-министрі Ванның билік үшін жарылған бомбасынан құтқарады. Тайлор ауыр жарақат алады, ал Азалин Раалгонға Тайлормен бірге "Сойоказеге" баратынын айтады, оның жағдайы жақсы екеніне көз жеткізу үшін. Дәрігер Тайлорды құтқарып алғаннан кейін, Азалин өз халқына оралады. Тайлор негізгі флотқа қайта оралады, онда ол Азалинды қайтарғаны үшін сатқын деп айыпталады. Оған ату жазасы беріледі. Бірақ Тайлор басшыларды Раалгонды жеңе алатынына көндіріп, олар оған толық басқару құқығын береді. Доммен кездескеннен кейін Тайлор қан төкпей, соғысты уақытша тоқтатады. Тайлордың құрмет тұтқан және әңгімелескен адмирал Ханнердің өлімінен кейін Тайлор мұңайып, әскерден кететінін жариялайды. Лейтенант Ямамотоға жаңа кеме, "Асо" беріледі. Соңғы эпизодта "Сойоказе" экипажы, "Асода" болуға тиіс болған, Тайлормен бірге "Сойоказеде" ғарышқа ұшып кетеді. Осы оқиғаның екі басты күші - UPSF (Біріккен планеталар ғарыш күші) және Раалгон империясы (адамдарға ұқсас, бірақ тік құлақтары мен ерекше шаш түсі бар ғарыштан келген жандар). Оқиғадағы ең маңызды дау-дамай Тайлордың қабілеті. Кейіпкерлердің бірі Тайлор туралы: "Ол ақымақ па, әлде гений ме, шеше алмаймын" дейді. Оның гений ме, әлде ақымақ па екені көрермендердің шешіміне байланысты.
Өндіріс
Джонатан Клементс пен Хелен Маккартидің "Аниме энциклопедиясында" былай делінген: "Тайлор кейіпкері – 1962 жылғы «Жапонияның жауапсыз дәуірі» фильміндегі Хитоси Тайраның бейнесіндей, осы фильмдегі жалқау басты рөлді комик Хитоси Уэки сомдаған. Бұл жапондық жалақышы мәдениетінің танымал сатирасы, кейіпкер әрқашан жоғары орынға шығып, жоғары лауазымдағыларға оқыс жағдай орын алғанда мансап баспалдағын көтеріп, немесе жұмыстан жалқаулық танытып, бекерлік істеу арқылы маңызды бизнес ақпаратына қол жеткізеді. Сериал және оның кинотеатрлық спин-оффтары 1990 жылы қайта жаңғыртылды, бұл «Хомбирдс» авторы Хитоси Йошиока осы аниме нұсқасымен жұмыс іле бастаған кезге үлкен ұқсастық танытады."
Кейіпкерлер
Майор Жасти Уэки Тайлор (ジャスティ・ウエキ・タイラー少佐) – сырлы, жауапсыз адам. Тайлор 20 жасында Біріккен планеталар ғарыш күштеріне оңай өмір сүруді үміттене кірді. Ол зейнетақы бөліміне тағайындалған еді, бірақ ол бейкүнінен UPSF-тің зейнеткер адмиралын өлтіру үшін жасалған террористік жоспарды жолынан қайырды. Соғыс батырының өмірін сақтағаны үшін Тайлор майор шеніне көтеріліп, «Сойоказе» эсминцінің (UPSF-тің қиын жағдайға түскендер мен керек емес адамдарды жинақтайтын орны) басшылығына тағайындалды. Тайлордың, жоғары лауазымдағылардың айтуынша, «шайтанның өзінің сәті» бар және әдетте кез келген жағдайдан аз-кем зардап шегіп шығып, көптеген қастандықтардан қашып, сандық жағынан әлдеқайда басым жау топтарын жеңе алады. Ол өте бос және ережелерді ұнатпайды, капитандық өкілеттігін пайдаланып, өзіне тым қатаң көрінетін регламенттерді өзгертеді. Сондай-ақ, оның экипажы оны оңай жетелеуге болады, олар оны күзет кезінде ыңғайлы киім киюге, бикіни жарысын өткізуге және хирургқа қызмет кезінде ішімдік ішуге көндіре алады. UPSF және Раалгон империясы Тайлордың ең дамыған әскери ойға ие ме, әлде ол тек сәтті ақымақ па деген мәселеде үнемі пікір таластырып тұрады. Майор Юрико Стар (ユリコ・スター少佐) – қатаң тәртіпті, ережеге сүйенетін офицер. Юрико өміріне рет келтіру үшін UPSF-ке қосылды және барлық жағдайда ережелерді сақтауға тырысады. Алайда, Ямамотодан айырмашылығы, Тайлордың қате жасағанын айтудан тартынбайды, тіпті ол тым шарықтап кеткенде оны сапалап та соғады. Юрико да өзінің әйел екенін жасыруға тырысады, алдымен әскери, содан кейін әйел болып көзге көрінеді. Біреу Тайлордың оның сыртқы келбетіне қызығуын айтқанда, ол өзінің сыртқы түрін пайдаланып жоғарылауға ешқашан тырыспағанын атап көрсеткендіктен, бұл оған өте жақын мәселе. Ол үшін тағы бір жақын мәселе – оның оған құштарлығының тууы. Юрико – «Сойоказе» кемесіндегі ең салмақты және логикалық офицерлердің бірі. Ямамотодан жоғары лауазымда болса да, оның барлау офицері ретіндегі маманы оны басшылық тізбесінен тысқары қояды. Лейтенант Макото Ямамото (マコト・ヤマモト大尉) – кітапқа сүйенетін тағы бір қатаң тәртіпті әскери адам. Ямамото – «Сойоказе» кемесінің бірінші офицері және кемеге кәсібилік рухын сіңіруге тырысты. Тайлордың тәртіпсіздігі мен әскерге еркін басшылық етуіне үнемі ашуланып, Ямамото бос уақытының көп бөлігін дәрігердің кабинетінде транквилизаторлар ішіп, нейро тазартқыштарды қолданумен өткізеді. Ямамото Тайлордың кім екенін біледі, ол – ақымақ, бірақ ол жоғары офицерін қолдау және оған бағыну туралы жазылмаған солдат кодексі мен UPSF басшылығына шындықты айту арасында қысылып қалады. Ол әрқашан өз кемесін алу мүмкіндігіне үміттенеді, бір күні өзіне жеке кеме ие болуды армандайды. Азалин (アザリン) – 16 жасар киелі Раалгон империясының император қызы. Азалин – ата-анасы өлтірілгеннен кейін империяның билігін өз мойнына алуға мәжбүр болған бала. Кеңесшілерінің ықпалымен ол UPSF-ке шабуыл жасауға бұйрық береді (олар осы қастандыққа қатысқан деп есептейді). Балалық шағын өткізе алмаған Азалин енді бүкіл империя үшін күшті болуға тиіс, бұл оның қорқатын міндеті, бірақ одан да қорқатыны – сәтсіздікке ұшырау. Капитан Ру Бараба Дом (ル・バラバ・ドム) – Раалгон флотының бірінің командирі. Ол императормен ашық сөйлейді, бұл оның сарайындағы қалғандарының иіліп, жалтақтауынан және жалған сөйлеуінен мүлдем өзгеше. Дом Азалиннің сенімін жеңіп алып, оның ең бағалы кеңесшілерінің біріне айналады. Дом Тайлорға да қызығушылық танытады, Тайлордың лайықты қарсылас ғана емес, сонымен қатар оны түсіну және жеңу кез келген адам үшін қиындық екенін сезінеді. Харумиді «Сойоказе» кемесінің құпия капитанын бақылауға Дом жіберді, бірақ оның бағалы тыңшысынан үнемі мәліметтер түсіп тұрса да, Дом Тайлордың не істеп жатқанын шынымен білетінін немесе ол жай ғана ақымақ екенін анықтай алмайды.
Жеңіл романдар
"Жоқсыз капитан Тайлор" Хитоси Йосиоканың "Ғарыштағы ең жауапсыз адам" атты жеңіл романдар сериясынан бейімделген және Фудзими Шобоның "Фудзими Фантазия Бунко" таңбасымен жарық көрген. Аниме адаптациясы басталған кезде, серия үш трилогиядан және бірнеше қосымша оқиғалардан тұрды, олардың бір бөлігі анимеге бейімделді. Содан кейін қосымша романдар сериясы жарық көрді, ал "Нағыз жоқсыз капитан Тайлор" бастапқы серияның үш томдық жаңа мазмұнымен қайта басылымы болды. Сериядағы ешбір жеңіл роман аударылмаған.
Ғарыш туралы әңгімелердің ең жауапты емес адамы
1. Жауапсыздықтың Галактикалық Ғасыры (Гинга Мусекинин Джидай)
2. Ғарыштағы Самурай (Озора но Самурай)
3. Қызыл Арыстан (Акаки Шиши)
4. Хорошири мұзды планетасындағы көтеріліс! (Гентоу Вакусей Хорошири но Ханран)
5. Хатори кун Уақыты (Хатори кун Тайму)
6. Менің атым Ямамото (Вага мей ва Ямамото)
2. The Samurai of Space (O zora no Samurai)
3. The Scarlet Lion (Akaki Shishi)
4. Rebellion on Ice Planet Horoshiri! (Gentou Wakusei Horoshiri no Hanran)
5. Hatori kun Time (Hatori kun Taimu)
6. My name is Yamamoto (Waga mei wa Yamamoto)
Жауапсыз балалар
1. Қара Күн Әдемі (Анкоку Тайю Комачи)
2. "Неге?" Дауылы (Why? no Arashi)
3. Жалындаған КИСАРА (Moete KISARA)
4. Уақыт Жолбасшысы (Жисен Аннай джин)
5. Галактикалық Неке Оқиғасы (Гинга Йометори Моногатари)
2. The Storm of "Why?" (Why? no Arashi)
3. Burning KISARA (Moete KISARA)
4. Time Guide (Jisen Annai jin)
5. Galactic Marriage Story (Ginga Yometori Monogatari)
" Жауапсыз тоғыздық "
1. Сіздің атыңыз Мачико (Киминонаха Мачико)
2. Періште / Құлықсыз (Тенши / Шиккаку)
3. Культты жою (Якио Сенметсу)
4. Шешуші шайқас! Роза тұмандығы (Кессен! Барайро Сеюн)
5. Галактикалық жақтас (Гинга Саншо)
2. Angel / Disqualified (Tenshi / Shikkaku)
3. Cult Annihilation (Jakyō Senmetsu)
4. Decisive Battle! Rose Nebula (Kessen! Barairo Seiun)
5. Galactic Advocate (Ginga Sansho)
Үш патшалық
1. Сюжеттік үшбұрыш (Боряку Торайангуру)
2. Суық тригонометриялық функция (Цуметай Санкакукансу)
3. Жалынды үш түс (Хноно но Торикорору)
4. Ғажайып үштік (Кисеки но Торинити)
5. Үш жануардың шабуылы (Сан бики Кайсингэкио)
6. Үш қарға пайда болды! (Санбагарасу тожо!)
7. Үш тәж (Мицу но окан (Кураун))
8. Үшінші сынақ! (Ширен но санбаншобу!)
9. Үшінші Ұлы жарылыс (Садо Биггубан)
10. Шағылыс! Тристар (Кагаяк! Торайсута)
2. Cold Trigonometric Function (Tsumetai Sankakukansu)
3. Flame Tricolor (Honō no Torikorōru)
4. Miracle Trinity (Kiseki no Torinitī)
5. Three Animals Advance (San biki Kaishingekio)
6. Three Crows Appear! (Sanbagarasu tōjō!) 7. Three Crowns (Mittsu no ōkan (Kuraun))
8. The Third Challenge! (Shiren no sanbanshōbu!) 9. Third Big Bang (Sādo Bigguban)
10. Shine! Tristar (Kagayake! Toraisutā)
Жауапсыз Апакалипсис
1. Қаржылық Шаңбаз (Finanansu Denkōsekka)
2. Ауыртыңыз (To~uhāto)
3. Екі Жүзді Ханзада (Daburu Purinsu)
4. Жеңіске Еріспе (Katte wa Ikenai)
5. Инабаттың Шегінен Ары (Onshūnokanatani)
2. To Hurt (To~uhāto)
3. Double Prince (Daburu Purinsu)
4. Don't Win (Katte wa Ikenai)
5. Beyond the Grace (Onshūnokanatani)
Нағыз жауапкершіліктен айырылған капитан Тайлор
1. Әскери қызметке шақыру (Нютай)
2. Күрес (Фунто)
3. Кездесу (Кайго)
4. Соғыс тұтқыны (Рёшу)
5. Жаңару (Фуккацу)
6. Жеңіс (Гейзен)
7. Соғыс және махаббат – 1-бөлім (Гайден Раву мен У~о жо)
8. Соғыс және махаббат – 2-бөлім (Гайден Раву мен У~о ка)
9. Арыстан мен бүркітке арналған сергіту (Lullaby Remix) (Шиши то Ваши но Рарабай)
2. Struggle (Funtō)
3. Encounter (Kaigō)
4. Prisoner of War (Ryoshū)
5. Revival (Fukkatsu)
6. Triumph (Gaisen)
7. Sidestory Love and War Part 1 (Gaiden Ravu ando U~ō jō)
8. Sidestory Love and War Part 2 (Gaiden Ravu ando U~ō ka)
9. ReMix Lullaby to the Lion and the Eagle (Shishi to Washi e no Rarabai)
Жауапсыз адмирал Тайлор
1. Жарық (Кашоку)
2. Жоғалған (Шитцуи)
3. Көтеріліс (Хангяку)
4. Қайту (Кикан)
2. Lost (Shittsui)
3. Rebellion (Hangyaku)
4. Return (Kikan)
Аниме
Аниме адаптациясы 26 бөлімдік телесериал ретінде басталды және 1993 жылдың 25 қаңтарынан 19 шілдесіне дейін TV Tokyo арнасында көрсетілді. Барлық эпизодтарды Коичи Машимо режиссерлік етті, ал оларды Tatsunoko Production өндірді. OVA 1994 жылдың 1 қазаны мен 1996 жылдың 1 тамызы аралығында шығарылған 10 бөлімдік серия болды. Барлық эпизодтарды Машимо мен Кодзи Савай бірлесіп режиссерлік етті, ал Studio Deen өндіріске жауапты болды. Оқиға Юсти Уэки Тайлордың мансабын баяндайды, ол оңай өмір сүруге болатындай сеніп, Бірлік планеталар ғарыш күштеріне қосылуға шешім қабылдаған жас жігіт. Кейін ол өзінің «Сойоказе» ғарыш кемесінің капитаны болады, онда ол әскери жауы Раалгон империясымен және өзінің бейжай мінезіне байланысты экипажымен келіспеушіліктерге тап болады. Телесериалдың ашылу және жабылу титрлерін Мари Сасаки орындады: «Just Think Of Tomorrow» және «Downtown Dance». Олар, сондай-ақ телесериал мен OVA-ның қалған саундтректері 2001 жылдың 5 маусымында AnimeTrax арқылы жарық көрді. Телесериал АҚШ-та Right Stuf компаниясы арқылы алғаш рет 1997 жылдың 21 қазаны мен 1998 жылдың 21 шілдесі аралығында VHS форматында, ал кейін 2001 жылдың 30 қаңтарында DVD форматында шығарылды. OVA 2001 жылдың 31 шілдесі мен 25 қыркүйегі аралығында VHS және DVD форматында жарық көрді. Сериал Right Stuf компаниясының Nozomi Entertainment бөлімшесімен цифрлық түрде жаңартылып, телесериал 2009 жылдың 26 мамырында, ал OVA 2009 жылдың 28 тамызында шығарылды. Сериал 2021 жылдың 5 қазанында Blu-ray форматында жарық көрді. Seven компаниясы өндірген «The Irresponsible Galaxy☆Tylor» (無責任ギャラクシー☆タイラー) атты қысқа аниме сериалы 2017 жылдың 11 шілдесінен 26 қыркүйегіне дейін көрсетілді. Ол Crunchyroll арқылы ағылшын тілінде трансляцияланды.
Саундтрек
Телесериалдың және OVA-ның саундтректері 2001 жылдың 5 маусымында ADV Films және Right Stuf компаниялары тарапынан CD форматында шығарылды.
Манга
ОВА-дан бірнеше жыл өткен соң, Хитоси Ёсиоканың әңгімесімен және Котаро Моридің суреттерімен жарық көрген "Love & War" мангасы Enterbrain баспасынан 2001 және 2002 жылдары үш томдық сериямен шықты. Онда Тайлор енді вице-адмирал және "Оми" соғыс кемесінің капитаны. Бұл жолы ол келісіміне келген және саяси офицері, лейтенант-командир Юрико Стармен, сондай-ақ штаб офицері және адъютанты, командир Макото Ямамотомен бірге XV Гоза билік құрған Раалгонның өткеніне уақыт саяхаты жасап кетеді. Манга аяқталмаған, бірақ Ёсиока 2003 және 2004 жылдары осы әңгімені "Нағыз жауапты капитан Тайлор" сериясының бірінші екі қосымша томы ретінде бейімдеп аяқтады, ал суреттерін қайтадан Мори салған.