Кіріспе

Бейсбол добы: "Бөлген саусақтың жылдам добы" немесе "сплиттер" - бейсболдағы жылдамдықтан төмен добы, ол соққышыға жылдам добы сияқты көрінеді, бірақ кенеттен құлайды. "Форкболдан" туындаған, себебі лақтырушы баспай және ортаңғы саусақтарын доптың екі жағына орналастырады.

Тарих

Сплиттер 1920 жылдардан бері үлкен лигаларда қолданылатын форкболлдан пайда болды. Қазіргі заманғы сплиттерді көбінесе бейсбол жаттықтырушысы Фред Мартин ойлап тапқан дейді, ол кіші лигаларда оны бір түрі өзгерту ретінде тастаған. Жас Брюс Саттер операциядан кейін оралғанда, оның жылдам доптың жылдамдығы төмендегенін байқады, сонда Мартин оған осы тастауды үйретті. Саттердің жақындатушы ретінде жеткен жетістігі осы тастауды танымал етуге көмектесті. Сплиттерді ерте қабылдағандардың бірі – 1980 жылдары ойыншы болғаннан кейін менеджер болған Роджер Крейг еді. Ол өзі баптаған «Детройт Тайгерс» және «Сан-Франциско Джайентс» командаларының бірнеше тастаушыларына осы тастауды үйретті. Бірнеше үлкен лига командалары жас тастаушыларды осы тастауды үйренуден немесе қолданудан қанағаттандырмайды, себебі ол жарақат алу қаупін арттырады. 2020 жылдары сплиттерді қолдану қайта жандана бастады, себебі зерттеулер жарақат алу қаупінің жоғары екенін көрсатпады, сонымен қатар NPB-ден келген жапондық сплиттер тастаушыларының МЛБ-дегі табысы да маңызды рөл атқарды, себебі сплиттер бұл лигада көптен бері негізгі тастау болып табылады. Жастарға бұрылыс тастаулардың орнына бөлінген саусақ тастауын ұсыну жиі кездеседі, себебі ол оңай және жарақат алу қаупі төмен. Жылдамдықтан кем тасталатын сплиттер, әдетте, тастаушының жылдам допынан баяу болады. PITCHf/x мәліметтері бойынша, 2010 жылы оң жақтағы тастаушының орташа төрт тігісті жылдам допы 92 миль/сағат болса, орташа сплиттер 85 миль/сағат, ал орташа өзгерту 83 миль/сағат құрады. Бөлінген саусақпен тастаудың қозғалысы заңсыз спитболына ұқсас, ал бір кезде бұл тастау «құрғақ спиттер» деп аталған. Тастаған кезде, тастаушы қозғалысының соңында тастауды төмен қарай баса тартуы керек. Қол мен білезін төмен қарай итеру жылдам допқа қарағанда артқа айналуды азайтады, соның салдарынан тастау «үстелден құлап түскендей» көрінеді. Бөлінген саусақпен тастау – базада ойыншылар болғанда өте тиімді тастау. Көбінесе қолданылатын тактика – сплиттерді пайдаланып, соққышыны қос ойынға түсіру. Дұрыс тасталғанда, сплиттердің соңғы секундтағы құлауы соққышылардың бейсболдың жоғарғы жағына соққы беруіне және жерге соққы беруіне себеп болады.

Белгілі бөлікші құмыралар

Брюс Саттер, Даңқ залына енген, 1970-ші және 80-ші жылдарда үстемдік құрған және екі саусақты ұстап лақтыруды жиі қолданған. Ол 1979 жылы «Cy Young» жүлдесін жеңіп алды және лиганы 5 рет сақтап қалған жалғыз Ұлттық лига ойыншысы болды. Екі саусақты ұстап лақтыру 1986 жылғы әлем чемпионы «Нью-Йорк Метс» командасында Рон Дарлинг үшін шешуші қару болды. Дэвид Коун карьерасының ортасы мен соңында жиі қолданған сплиттерімен танымал болды. Ол үшін маңызды соққы болған Коун, қарсыластарды жаңылыстыру үшін жылдам лақтыру сияқты қатты лақтыратын. Ол сонымен қатар оны баяу лақтыруда да тиімді пайдаланды, соққышылардың уақытын бұзу үшін өзгерту ретінде қолданды. Джек Моррис 1980 жылы Роджер Крейгтен бұл лақтыруды үйренді және ол «Тигрлер» командасының шабуылшысы үшін тиімді «құтқару» лақтыруына айналды. Майк Скотт 1984 жылғы маусымнан кейін Роджер Крейгтен бұл лақтыруды үйренді, бұл оның мансабын өзгертті. Ол 1986 жылы NL «Cy Young» жүлдесін жеңіп алды және лигада 306 соққы жасады. Рэнди Джонсон карьерасының кейінгі кезеңінде жылдамдығын жоғалтқаннан кейін сплиттерді дамытты. Роджер Клеменс де карьерасының соңында сплиттерді дамытты, оны жиі соққы жасау үшін пайдаланды. Джон Смолц және Курт Шиллинг 1990-шы және 2000-шы жылдардың басында сплиттерді өздерінің қаруларындағы маңызды лақтыру ретінде қолданған шабуылшылар болды. Шохеи Охтани қазіргі уақытта сплиттерін соққы жасау үшін пайдаланады. «Детройт Тайгерс» командасының шабуылшысы Кейси Миз өте жақсы бақылаумен қатты сплиттерді соққы жасау үшін пайдаланады. «Техас Рейнджерс» командасының жабушысы Арольдис Чапман да 32 жасқа келгенде маусымның соңына қарай сплиттерді қолданды. 2021 жылдың сәуір айында ол лақтырудың шамамен 12 пайызын осы лақтырумен жасады, 85,7 пайыз соққы жасау көрсеткішін және 100-ге 6,7 ұпайдық үлкен пайданы қамтамасыз етті – бұл оның қаруларындағы және жалпы үлкен лигадағы ең тиімді лақтырулардың бірі.