Кіріспе

Бангладештің ұлттық мерекесі

Қарсылық

1952 жылы 21 ақпанда таңертеңгі сағат тоғызда студенттер қылмыстық кодекстің 144-бабына қарсы Дакка университетінің аумағында жинала бастады. Университеттің вице-канцлері және басқа да лауазымды тұлғалар қарулы полиция кампусты қоршап алған кезде қатысты. Сағат он бірден кейін студенттер университет қақпасына жиналып, полиция шебін бұзуға тырысты. Полиция студенттерді ескерту үшін қақпаға көзден жас шығаратын газ таратты. Қаза болғандар туралы хабар тараған соң, қала бойынша тәртіпсіздіктер басталды. Дүкендер, кеңселер және қоғамдық көлік тоқтатылды, жалпы ереуіл жарияланды. Ассамблеяда Маноранжан Дхар, Бошонтокумар Дас, Шамсуддин Ахмед және Дхирендранатх Датта сияқты алты заң шығарушы бас министр Нұрул Әминнен ауруханада жатқан жараланған студенттерді аралап, аза тұту белгісі ретінде ассамблеяны жабуды сұрады. Бұл ұсынысты қазыналық жағынан кейбір депутаттар, оның ішінде Маулана Абдур Рашид Тарқабагиш, Шорфуддин Ахмед, Шамсуддин Ахмед Хондакар және Мосиуддин Ахмед қолдады.

Бангладеш тәуелсіздігі

1956 жылы мемлекеттік тілдер мәселесі шешілгенімен, Әюп ханның әскери режимі Батыс Пәкістанның мүддесін Шығыс Пәкістанның есебінен ілгерілетуге тырысты. Ұлттың көпшілігін құраса да, Шығыс Пәкістан халқы мемлекеттік және әскери қызметтерде жеткіліксіз өкілдік етілді, ал мемлекеттік қаржыландыру мен басқа да үкіметтік көмектің аз бөлігін ғана алды. Бұл, негізінен, жаңа мемлекетте сайланған үкіметтің болмауына байланысты болды. Аймақтық экономикалық теңсіздіктердің салдарынан аймақтық жікшілдік күшейді және бенгал ұлтшыл "Авами лигасына" қолдау артты, ол провинциялық автономияны кеңейту үшін 6 тармақтық қозғалысты көтерді. Олардың бірі – Шығыс Пәкістанды Бангладеш (Бенгал елі) деп атау талабы еді, бұл кейін Бангладеш азаттық соғысына әкеп соқты. Бұл күн Бангладеште мемлекеттік мереке ретінде тойланады, ал Батыс Бенгалияда – Шаһидтер күні ретінде белгілі бір дәрежеде еске алынады. ЮНЕСКО 21 ақпанды Халықаралық ана тілі күні ретінде атап өтуге шешім қабылдады. ЮНЕСКО Бас конференциясы 1999 жылдың 17 қарашасында Бангладеш ұсынған және 28 басқа ел қолдаған қарар жобасын бірауыздан қабылдады, ол күшіне енді.