Гүлді өсімдіктер туысы Ламиум (өлі қызыл гүл) – Еуропа, Азия, Африкада өсетін 30 түрден астам шөптесін өсімдік. Егістіктерде кездесетін, тез таралатын, әдемі гүлді өсімдік.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер туысы
Genus of flowering plants
Lamium (өлді қызылша) – Lamiaceae тұқымдасына жататын, шамамен 30 түрді қамтитын гүлді өсімдіктер туысы, және осы тұқымдастың типтік туысы болып табылады. Олардың барлығы – Еуропа, Азия және Солтүстік Африкада өсетін шөптесін өсімдіктер. Бірақ, олардың бірқатары егістік далаларындағы қарқынды арамшөптерге айналып, қазір ылғалды және қоңыржай аймақтардың көп бөлігінде кеңінен таралған.
Lamium (dead nettles) is a genus of about 30 species of flowering plants in the family Lamiaceae, of which it is the type genus. They are all herbaceous plants native to Europe, Asia, and northern Africa, but several have become very successful weeds of crop fields and are now widely naturalised across much of the temperate world.
Сипаттама
Бұл туысқа бір жылдық және көп жылдық түрлер кіреді; олар тұқымдармен де, жер бетімен өскен сабақтарының тамырлануы арқылы да таралады. Олардың сабақтары төрт қырлы, жапырақтары жұп болып келеді және көбінесе көзге түсетін өрнектерге немесе түрлі-түстілікке ие. Олар кең ауқымды түстерде екі ерінді гүлдер шығарады. "Өлі қызылша" деген жалпы атау неміс тіліндегі Taubnessel ("соқпақ қызылша" немесе "дәнді қызылшасыз қызылша") сөзінен шыққан, ол Lamium album-ның өте алыс туысқандығы бар қырылдақ қызылшаға (жалаңаяқ қызылшаға) ұқсастығын көрсетеді, бірақ олардан айырмашылығы, оларда қырылдақ түктер болмайды, сондықтан олар зиянсыз немесе сырттай "өлі" көрінеді.
The genus includes both annual and perennial species; they spread by both seeds and stems rooting as they grow along the ground. They have square stems and coarsely textured pairs of leaves, often with striking patterns or variegation. They produce double lipped flowers in a wide range of colours. The common name "dead nettle" has been derived from the German Taubnessel ("deaf nettle", or "nettle without a kernel"), and refers to the resemblance of Lamium album to the very distantly related stinging nettles, but unlike those, they do not have stinging hairs and so are harmless or apparently "dead".
Өсіру
Ламиум түрлері кеңінен жер жамылғысы ретінде өсіріледі, және көптеген сорттары бағбанда қолдану үшін таңдалған. Олар қысқа төзімді және көптеген топырақтарда жақсы өседі. Гүлдің түсі отырғызу маусымын және жарық талаптарын анықтайды: ақ және күлгін гүлді түрлер көктемде отырғызылады және толық күнге жақсы көнеді. Сары гүлді түрлер күзде отырғызылады және көлеңкелі жерді ұнатады. Олар көбінесе жайлап өседі, сондықтан оларға кеңірек орын керек.
Lamium species are widely cultivated as groundcover, and numerous cultivars have been selected for garden use. They are frost hardy and grow well in most soils. Flower colour determines planting season and light requirement: white and purple coloured flowered species are planted in spring and prefer full sun. The yellow flowered ones are planted in fall (autumn) and prefer shade. They often have invasive habits and need plenty of room.
Экология
Ламиум түрлері кейбір көбелектердің (Lepidoptera) деріқанатты жәндіктерінің күйісқұрттарының тамақтануына қолданылады, оның ішінде бұрышты көлеңке, жіңішке еврей әрпі және Coleophora қоршауыштары C. ballotella, C. lineolea және C. ochripennella түрлері бар.
Lamium species are used as food plants by the larvae of some Lepidoptera species including angle shades, setaceous Hebrew character and the Coleophora case bearers C. ballotella, C. lineolea and C. ochripennella.