Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сыктывка́р (Сықтывка́р) – Ресейдегі Коми Республикасының астанасы және ең ірі қаласы. Бұл қала Сыктывкар қалалық округінің әкімшілік орталығы болып табылады. 1930 жылға дейін Сисола өзенінің құрлысымен байланысты Уст-Сысольск деп аталған.
City in the Komi Republic, Russia
Syktyvkar (/s//ɪ//k//t//ɪ//f/'/k//ɑːr/, Сыктывка́р, ; ) is the capital city of the Komi Republic in Russia, as well as its largest city. It is also the administrative center of the Syktyvkar Urban Okrug. Until 1930, it was known as Ust Sysolsk, after the Sysola River.
Этимология
Қаланың атауы Сиктывтан, яғни Сисола өзенінің коми тіліндегі атауынан, және "кар" сөзінен шыққан, коми тілінде ол "қала" деген мағынаны білдіреді.
The city's name comes from Syktyv, the Komi name for the Sysola River, and kar, meaning "city" in the Komi Language.
География
Сыктывкар Сюзола өзенінің жағасында орналасқан, осы өзеннің бастауында болғандықтан бұрынғы атауы Усть-Сюзольск болған. Қала Сысола өзенінің ірі Вичегда өзенімен қосылатын жерге жақын, ал Вичегда өзені Солтүстік Двинаның саласы болып табылады.
Syktyvkar is located on the Sysola River, which is the origin of its former name Ust Sysolsk. The city is located close to where the Sysola joins the larger Vychegda River, which is itself a branch of the Northern Dvina.
Тарих
Қала 1586 жылы Уст-Сысола поселкесі ретінде құрылған деп саналады. 1780 жылы Екатерина II қала мәртебесін берді, ал 1992 жылы Коми Республикасының астанасы болды. Ол сол кезден бері астана болып қала береді, бірақ 20 ғасырда орыс этносының көптеп келуі коми халқын азшылыққа айналдырды. Халықтың көп бөлігі саудагерлер мен шаруалар болды. Тұрғындардың негізгі қызметтері – егін шаруашылығы, мал өсіру, аң аулау, балық аулау және сауда. 20 ғасырдың басына қарай халық саны 6000 адамға жетті. Патша үкіметі Коми өңірін саяси жер аудару орны ретінде пайдаланды. 1921 жылы Уст-Сысольск жаңа құрылған Коми-Зырян автономиялық облысының әкімшілік орталығы мәртебесін алды. 1930 жылы қала мәртебесін алғанына 150 жыл толуына орай, «Сысола өзеніндегі қала» деген мағына беретін коми тіліндегі Сыктывкар деп аталды. 1936 жылы Сыктывкар Коми АССР-нің астанасы болды.
It is believed that the city was founded in 1586 as a settlement Ust Sysola. It was granted city status by Catherine the Great in 1780, and in 1992, it became the capital of the Komi Republic. It has remained the capital since then, although a large influx of ethnic Russians in the 20th century has actually left the Komi a minority there. The majority of the population were merchants and peasants. The main occupations of the inhabitants were agriculture, cattle breeding, hunting, fishing, and trade. By the beginning of the 20th century, the population had grown to 6,000 people. The Tsarist government made the Komi region a place of political exile. In 1921, Ust Sysolsk was given the status of administrative center of the newly formed Komi Zyryan Autonomous Oblast. It was renamed as Syktyvkar, which is Komi for "a town on the Sysola" in 1930, to mark the 150th anniversary of its receipt of city privileges. In 1936, Syktyvkar became the capital of the Komi ASSR.
Әкімшілік және муниципалдық мәртебе
Сыктывкар – республиканың астанасы. Әкімшілік-территориялық бөлініс шеңберінде, ол үш қала типтес поселкемен (Краснозатонский, Седкиркеш және Верхняя Максаковка) және үш ауылдық елді мекенмен бірге, Сыктывкар республикалық маңызы бар қаласы ретінде біріктірілген – аудандармен тең мәртебедегі әкімшілік бірлік.
Syktyvkar is the capital of the republic. Within the framework of administrative divisions, it is, together with three urban type settlements (Krasnozatonsky, Sedkyrkeshch, and Verkhnyaya Maksakovka) and three rural localities, incorporated as the city of republic significance of Syktyvkar—an administrative unit with the status equal to that of the districts.
Экономика
Сисола, Вычегда және Солтүстік Двина өзендері кеме жүзе алады және Сыктывкардан орман өнімдерін тасымалдаудың маңызды арнасы болып табылады. Ағаш өңдеу және ағаш бұйымдарын жасау қаланың ең ірі өнеркәсіптері. Бұрын Komiinteravia компаниясының бас кеңсесі Сыктывкарда орналасқан болатын.
The Sysola, the Vychegda, and the Northern Dvina are navigable and are a major transport route of forestry products from Syktyvkar. Lumber and woodcrafts are the city's largest industries. Previously Komiinteravia had its head office in Syktyvkar.
Көлік
Қала Сықтывкар әуежайымен және Сықтывкар Оңтүстік-Батыс аэродромымен қамтамасыз етілген. Қаланың теміржол станциясы да бар. Сықтывкар R176 (Вятка тас жолы) бағытының соңғы нүктесі есептеледі.
The city is served by Syktyvkar Airport and Syktyvkar Southwest airfield. The city has a railway station as well. Syktyvkar is the end point of route R176 (Vyatka Highway).
Мәдениет және білім беру
Сыктывкар – республикадағы мәдени өмірдің орталығы. Коми Республикасының ең көне мұражайы – Ұлттық мұражай 1911 жылы құрылған. Бүгінде Ұлттық мұражай Иван Куратовтың әдебиеттік еске алу мұражайы және Виктор Савиннің мұражайын қамтиды. Ұлттық галерея 1943 жылы Сыктывкарда ашылды. Онда елдің әртүрлі мұражайларынан келген көрмелер ұйымдастырылады. Опера және балет театры 1958 жылы өз тарихын бастады. Ұлттық кітапханада 2,5 миллион том кітап бар, оның ішінде орыс, шетел тілдері мен коми тіліндегі кітаптар бар. Сыктывкар мемлекеттік университеті 1972 жылы құрылды және 3500-ден астам күндізгі оқушысы мен 250 оқытушысы бар. Қаланың халықтық ансамблі "Асия Кья" Коми Республикасын ұлттық және халықаралық фестивальдерде таныстырады. 2001 жылы Сыктывкарда ең көне ресейлік прогрессивті рок тобының бірі – "Гуришанкар" құрылды.
Syktyvkar is the center of the cultural life in the republic. The oldest museum of the Republic of Komi, the National Museum, was founded in 1911. Nowadays, the National Museum is the Literature Memorial Museum of Ivan Kuratov and the museum of Viktor Savin. The National Gallery was founded in Syktyvkar in 1943. It welcomes exhibitions from different museums of the country. The Theater of Opera and Ballet began its history in 1958. The National Library numbers 2.5 million volumes, including books in the Russian language, foreign languages and in the Komi language. Syktyvkar State University was founded in 1972 and has over 3,500 full time students and 250 faculty members. The city's folk ensemble "Asya Kya" has been representing Komi Republic on national and international festivals. One of the oldest Russian progressive rock bands The Gourishankar was founded in Syktyvkar in 2001.
Спорт
Көптеген маусымдар бойы ресейлік бандидің жоғарғы дивизионында, қазіргі Ресей банди суперлигасы деп аталатынында ойнаған "Строитель" командасы, содан кейін бірнеше маусымды екінші дивизионда, яғни Ресей банди жоғары лигасынде өткізді. 2016–17 маусымының қорытынды турнирінде Сыктывкарда өткен екі Суперлигаға билеттер сарынында "Строитель" жеңіске жетіп, жоғары дивизионға өтуге лайық болды. Қатысуға қатысты талқылардан кейін, команда жауабын "иә" деп берді және 2017–18 маусымында қайтадан Суперлигада ойнайтын болды. Команданың үй стадионы – "Республикалық стадион". 2016/17 маусымында клуб банди ойыны ойнап жатқан ақ аю бейнеленген ескі логотипінің орнына жаңа логотип қабылдады. Сондай-ақ, "KDYuSSh 1" деген жастар командасы да бар.
Stroitel which has played many seasons in the highest division of Russian bandy, nowadays called the Russian Bandy Super League, has then played several seasons in the second division, called Russian Bandy Supreme League. At the final tournament of the 2016–17 season, with two Super League tickets held in Syktyvkar, Stroitel won and was thus eligible for promotion. After discussions whether or not to accept, the answer was a yes and the team will play Super League bandy again in the season of 2017–18. Its home venue is Respublikanskiy Stadion. In the 2016/17 season, the club adopted a new logotype instead of an old one which had a white bear playing bandy. There is also a youth team called KDYuSSh 1.
Оқиғалар
2017 жылдың қаңтар айында Сыктывкар қаласында Банди Y 19 әлем чемпионаты ұйымдастырылды. Сыктывкар 2021 жылғы Банди әлем чемпионатының қабылдаушы қаласы болуға тиіс еді, осы мақсатта жабық арена салыну жоспарланған. Бірақ, COVID-19 пандемиясы салдарынан турнир бірнеше рет кейінге жылдырылды және 2022 жылы Украинаға жасалған Ресейдің басып кіруінен кейін Сыктывкардан толығымен алынып тасталды.
In January 2017 the Bandy Y 19 World Championship was organized in Syktyvkar. Syktyvkar was to host the 2021 Bandy World Championship, for which an indoor arena was to be erected. However, the tournament was repeatedly postponed due to the COVID 19 pandemic, and ultimately pulled from Syktyvkar altogether as a consequence of the 2022 Russian invasion of Ukraine.
Климат
Сықтывкар субарктикалық климатқа (Кёппен климаттық жіктелімі Dfc) ие, онда ұзақ, суық қыстар мен қысқа, жылы жаздар болады. Сібірдегі ұқсас ендіктегі аймақтармен салыстырғанда қыстар азырақ қарқынды, бірақ жаздан әлдеқайда ұзақ және еуропалық өлшемдермен қатты суық.
Syktyvkar experiences a subarctic climate (Köppen climate classification Dfc) with long, cold winters and short, warm summers. Compared with areas at a similar latitude in Siberia, winters are less extreme, but still much longer than summer and bitterly cold by European standards.