Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейдің бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлінісі
First level administrative division of Russia
Тарих
Новгород республикасының мұрағаттарында коми халқы алғаш рет 12 ғасырда тіркелген, осы кезде Новгородтан шығыс славян саудагерлері Пермь аймағына жүні мен жануар терісі іздеп сапар шеккен. Коми жерлері орта ғасырдың соңында (15 ғасырдың соңы – 16 ғасырдың басы) Мәскеудің ықпалына көшкен. Сиктывкардың орналасқан жері 16 ғасырдан бері Сысольское (Сысольскoe) деп белгілі болған. 1780 жылы Екатерина II тұсында ол Усть-Сысольск деп аталып, жазалау орындасы ретінде пайдаланылды. Орыс зерттеушілері коми жерін 19 және 20 ғасырдың басында, 1843 жылы Александр фон Кейзерлинг басқарған экспедициядан бастап жан-жақты зерттеді. Олар түрлі минералдардың, сондай-ақ пайдалануға болатын ағаштардың мол қорын тапты. 1922 жылы КСРО құрылғаннан кейін, 1921 жылғы 22 тамызда Коми-Зырян автономиялық облысы құрылды, ал 1936 жылғы 5 желтоқсанда ол Сиктывкар қаласындағы әкімшілік орталығымен Коми Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасына қайта ұйымдастырылды. 20 ғасырдың басында келген "қоныс аударушылардың" көп бөлігі ГУЛАГ тұтқындары болды – КСРО-ның Арктикалық аймақтарында мәжбүрлеу еңбектерін орындау үшін жүз мыңдаған адам жіберілді. Еңбек лагерьлерінің орналасқан жерлерінде қалалар бой көтерді, оларды тұтқындардың топтары алғашқыда тиын-тебін жерлерден қазып шығарды. Алғашқы шахта, "Рудник №1", Воркута қаласына айналды, ал аймақтың басқа қалалары да осыған ұқсас тарихқа ие: "Тұтқындар республиканың барлық ірі қалаларын жоспарлап, салды, олардың ішінде Ухта ғана емес, сонымен қатар Сыктывкар, Печора, Воркута және Инта да бар. Тұтқындар Комидің теміржолдары мен жолдарын, сондай-ақ оның алғашқы өнеркәсіптік инфрақұрылымын салды". 1996 жылғы 21 наурызда Коми Республикасы Ресей үкіметімен билікті бөлісу туралы келісімге қол қойып, автономия мәртебесіне ие болды. Аталған келісім 2002 жылғы 20 мамырда күшін жойды.
The Komi people first feature in the records of the Novgorod Republic in the 12th century, when East Slavic traders from Novgorod traveled to the Perm region in search of furs and animal hides. The Komi territories came under the influence of Muscovy in the late Middle Ages (late 15th to early 16th centuries). The site of Syktyvkar, settled from the 16th century, was known as Sysolskoye (Сысольскoe). In 1780, under Catherine the Great, it was renamed to Ust Sysolsk (Усть Сысольск) and used as a penal colony. Russians explored the Komi territory most extensively in the 19th and early 20th centuries, starting with the expedition led by Alexander von Keyserling in 1843. They found ample reservoirs of various minerals, as well as timber, to exploit. After the founding of the Soviet Union in 1922, the Komi Zyryan Autonomous Oblast was established on August 22, 1921, and on December 5, 1936, it was reorganized into the Komi Autonomous Soviet Socialist Republic with its administrative center located at the town of Syktyvkar. Many of the "settlers" who arrived in the early 20th century were prisoners of the Gulag – sent by the hundreds of thousands to perform forced labor in the Arctic regions of the USSR. Towns sprang up around labor camp sites, which gangs of prisoners initially carved out of the untouched tundra and taiga. The first mine, "Rudnik No. 1", became the city of Vorkuta, and other towns of the region have similar origins: "Prisoners planned and built all of the republic's major cities, not just Ukhta but also Syktyvkar, Pechora, Vorkuta, and Inta. Prisoners built Komi's railways and roads, as well as its original industrial infrastructure." On 21 March 1996, the Komi Republic signed a power sharing agreement with the government of Russia, granting it autonomy. The agreement was abolished on 20 May 2002.
Табиғи ресурстар
Республиканың табиғи ресурстарына көмір, мұнай, табиғи газ, алтын, алмаз және ағаш кіреді. Жергілікті бұғылар көптеп кездеседі және жергілікті халық оларды пайдалану үшін арнайы өсіріп көбейтеді. Республиканың Солтүстік Урал тауларындағы 32,800 км² көбінесе тайғақ орман (сондай-ақ альпілік тундра және шалғындықтар) 1995 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы ретінде танылды, ол Комидің табиғи ормандары деп аталады. Бұл Ресейдегі ЮНЕСКО-ның алғашқы табиғи мұрасы және Еуропадағы ең ірі табиғи орман. Аталған аумаққа екі бұрыннан бар қорғаулы аймақ кіреді: Печора-Илыч табиғи қорығы (1930 жылы құрылған) және Югид Ва ұлттық паркі (1994 жылы құрылған).
The republic's natural resources include coal, oil, natural gas, gold, diamonds, and timber. Native reindeer are in abundance and have been intentionally bred for human usage by the indigenous population. Around 32,800 km2 of mostly boreal forest (as well as some alpine tundra and meadows) in the Republic's Northern Ural Mountains have been recognized in 1995 as a UNESCO World Heritage Site, Virgin Komi Forests. It is the first natural UNESCO World Heritage Site in Russia and the largest expanse of virgin forests in Europe. The site includes two pre existing protected areas: Pechora Ilych Nature Reserve (created in 1930) and Yugyd Va National Park (created in 1994).
Манпупунер және 7 мықты еркек тау жыныстары
Ресейдің жеті кереметінің бірі саналатын Коми Республикасында Манпупунер (Ман Пупу Ньер) орналасқан. Бұл солтүстік Урал тауларындағы, Троицко-Печорск ауданындағы "7 батыр" деп аталатын жазық үстірттен көтерілген жеті тас мұнарасынан тұратын құпиялы орын. Манпупунер Ресейде кеңінен танымал, бірақ әлемдік деңгейде отандық туристер арасында ғана белгілі. Оның пайда болуы туралы мәліметтер аз. Дегенмен, олардың биіктігі мен ерекше пішінінің салдарынан, тіпті тәжірибелі альпинистерге де осы тас алыптардың басына шабу қиын.
Deemed one of the Seven Wonders of Russia, the Komi Republic is home to Manpupuner (Man Pupu Nyer), a mysterious site in the northern Ural mountains, in the Troitsko Pechorsky District, made out of seven rock towers bursting out of the flat plateau known as the "7 Strong Men". Manpupuner is a very popular attraction in Russia, but not on an international level. Information regarding its origin is scarce. However, it is known that their height and abnormal shapes make the top of these rock giants inaccessible even to experienced rock climbers.
Дін
2012 жылғы сауалнама бойынша, 2016 жылы билік республикада бандиді дамытуға арналған бес жылдық жоспарды ұсынды. 2021 жылғы Банди әлем чемпионатын қабылдауға өтінім берілген, бірақ COVID-19 пандемиясы салдарынан оның өткізілуі кейінге шегерілді, ал 2022 жылы Украинаға басып кіргеннен кейін көптеген қатысушылар бас тартқан соң жарыс тоқтатылды.
According to a 2012 survey, In 2016 the authorities presented a five year plan to develop bandy in the republic. There was an application in place to host the 2021 Bandy World Championship, but it was postponed due to the COVID 19 pandemic and then cancelled after many participants pulled out after the 2022 invasion of Ukraine.