Кіріспе

Фиджи класындағы крейсер HMS Jamaica, Корольдік теңіз күштерінің кемесі, 1930 жылдардың соңында салынған кезде Британдық тәждік колония болған Ямайка аралының атымен аталған. Жеңіл крейсер соғыс жылдарының басым бөлігін Арктика конвойлерін сүйемелдеумен өткізді, тек 1942 жылдың қарашасында Солтүстік Африкаға қону операциясы үшін оңтүстікке жөнелтілді. 1942 жылы Баренц теңізіндегі шайқасқа және 1943 жылы Солтүстік Кейп шайқасына қатысты. 1944 жылы Ямайка бірнеше әуе кемесін сүйемелдеді, олар Норвегияның солтүстігіндегі неміс «Тирпиц» соғыс кемесіне қарсы әуе шабуылын жүзеге асырды. Жыл соңында ол Британдық Тынық мұхиты флотында қызмет етуге дайындалу үшін кең ауқымды жөндеуден өтті, бірақ соғыс оның Тынық мұхитына жеткенге дейін аяқталды. Ямайка 1940 жылдардың соңында Қиыр Шығыста және Солтүстік Америка мен Вест-Индия станциясында болды. 1950 жылы Корея соғысы басталғанда, АҚШ теңіз күштерімен бірлесіп, шығыс жағалау бойымен шабуылдаған Солтүстік Корея әскерлерін бомбалауға бұйрық берілді. Кеме сол жылы Инчхонға түскен кезде де оттық қолдау көрсетті. «Ямайка» жыл соңында қайта жабдықталды және 1951 жылдың басында Ұлыбританияға оралды, онда ол резервке қойылды. 1954 жылы ол Жерорта теңіз флотында қызмет ету үшін қайтадан қолданысқа енгізілді. 1955 жылы «Ямайка» «Плато өзенінің шайқасы» фильмінде крейсер рөлін ойнады. 1956 жылы кеме «Мускеттер» операциясына, Суэц каналын басып алу мақсатымен Египетке жасалған ағылшын-француздық шабуылға қатысты. «Ямайка» 1958 жылы қызметтен босатылды және 1960 жылы металл тескілеріне сатылды.

Сипаттама

Фиджи класының кемелерінің жалпы ұзындығы 555 фут (169 м), ені 68 фут (21 м) және суға бату тереңдігі 19 фут (6 м) болды. Ямайка стандартты жүктемеде суырылды. Кемелер төрт Parsons тісті бу турбиналық қондырғылармен жабдықталған, олардың әрқайсысы бір шпиндельді қозғалтады, ал бу төрт Admiralty 3 барабанды қазандықтармен қамтамасыз етілді. Турбиналар жалпы қуатын дамытты және максималды жылдамдыққа жеткізді. Фиджи класы жанармай майының максималды мөлшерін алып жүрді, бұл оларға жылдамдығында қашықтыққа мүмкіндік берді. Кемелердің экипажы бейбіт уақытта 733 офицер мен матростан, ал соғыс кезінде 900 адамнан тұрды. Фиджи класында толық су сызығы бойынша броньды белдеу болған жоқ. Олардың қазандық және двигатель бөлмелерінің жақтары мен артиллериялық қоймалары броняжбен қорғалған. Пропульсиялық жабдықтар мен артиллериялық қоймалар үстіндегі палуба қалыңдыққа дейін күшейтілді. Олар ұшақ катапультісімен және екі Supermarine Sea Otter немесе Walrus гидросамолеттерімен жабдықталған.

Тарих

Ямайка кемесі 1939 жылғы 28 сәуірде Англияның Фернесс қаласындағы Барроуде Vickers Armstrongs компаниясымен 1938 жылғы Әскери-теңіз бағдарламасы аясында салынып, Британдық Ямайка колониясының құрметіне аталды. Кеме 1940 жылғы 16 қарашада суға түсіріліп, 1942 жылғы 29 маусымда құрылысы аяқталды. Арктикалық конвойлар PQ 18 операциясынан кейін тоқтатылды, бірақ 15 желтоқсанда JW 51A конвойымен қайта бастау жоспарланған. Ямайка және бірнеше эскортты эсминецтермен бірге контр-адмирал Роберт Бернетттің басқаруымен R тобын құрады, олардың міндеті – конвойды кез келген неміс су үстіндегі кемелерінен қорғау болды. Конвой немістерге көрінбеді және 25 желтоқсанда Кола шығанағына ешқандай оқиғасыз жетті.

Баренц теңізіндегі шайқас

R күші 27 желтоқсанда Коладан Норвегия теңізінде JW 51B конвойымен кездесу үшін шықты, бірақ конвой үлкен дауылдың салдарынан оңтүстікке қарай ығыстырылды. Дауыл кезінде оның бірнеше кемелері айырылып қалды және бұл "R" күшінің кемелерінің радарларын конвойдың нақты орналасқан жеріне қатысты жаңылыстырды. Осылайша, 31 желтоқсан күні таңертең "R" күші конвойдан 30 миль (48 км) солтүстікте болды, сол кезде ауыр крейсер, неміс крейсері "Адмирал Хиппер" конвойға шабуыл жасады. "Адмирал Хиппер" бастапқыда британдық эсминецтермен тоқтатылды, бірақ кейін айдалып, қайта оралды. "R" күшімен түстен аз бұрын шайқасқа түсіп, крейсерлерден үш 6 дюймдік снарядқа тап болды. Екі неміс эсминеці, Z16 "Friedrich Eckoldt" және Z4 "Richard Beitzen", "Sheffield" кемесін "Адмирал Хиппер" деп жаңылысып, оған жақындасуға тырысты. "Sheffield" 3 км қашықтықта "Friedrich Eckoldt" эсминецін батырды, ал "Jamaica" "Richard Beitzen" эсминеціне сәтті шабуыл жасай алмады. Бір сағаттан соң "R" күші "Lützow" және "Адмирал Хиппер" кемелерін көріп, оқ ашуға кірісті. Қараңғылықта екі тарап та бірнеше минуттан кейін кері бұрылғанға дейін ешқандай тиімді соққы бермеді. "R" күші бірнеше сағат бойы неміс кемелерін қадағалап, содан кейін байланыс үзілді. Крейгсмариненің мина тастаушысы мен эсминецтері басылғанмен, конвой Кола шығанағына зардапсыз жетті. "R" күші Ұлыбританияға қайтып келе жатқан RA 51 конвойын қорғау үшін теңізде қалды. 1943 жылдың басында "Jamaica" үй флотына қайта қосылды және жыл ішінде бірнеше рет алты екі орынды, электрмен жұмыс істейтін зениттік қарулармен және төрт жалғыз зениттік қарулармен жабдықталды. Қараша айында ол RA 53B, JW 54A, JW 54B және RA 54B конвойларын сүйемелдеді, бірақ шайқасқа түспеді. 15 желтоқсанда ол 2-ші күшке тағайындалды, ол JW 55A конвойының алыс эскорты болды, және бірге ұрыс кемесі мен төрт эсминец те болды. 2-ші күшті Йорк герцогындағы үй флотының бас қолбасшысы адмирал Брюс Фрейзер басқарды. Бірінші рет британдық алыс эскорт күштері конвойді Кола шығанағына дейін сүйемелдеді. Олардың өтуі оқиғасыз болды, ал 2-ші күш 18 желтоқсанда Исландияда жанармай толтыру үшін аттанды. Мақсатына жеткенге дейін адмирал Фрейзер "Ultra" ақпараты арқылы неміс әскери кемесі "Scharnhorst" теңізде жүрген JW 55B конвойына шабуыл жасауы мүмкін екенін білді.

Солтүстік мыс шайқасы

Неміс әуе барлауы 22 желтоқсанда конвойды байқады, ал «Шарнхорст», 4-ші эсминецтер флотилиясының бес эсминецімен бірге, 25 желтоқсанда оны тоқтату үшін жүзіп кетті. Нәтижесінде болған шайқас Солтүстік мүйіс шайқасы деп аталды. Неміс кемелері 26 желтоқсан таңында байқалды және «Шеффилд» крейсері мен төрт эсминецтен тұратын қорғау күштерімен ұрысқа түсті. Осы уақытта «Ямайка» және «Дюк-о-Йорк» кемелері оңтүстік-батыстан келіп, «Шарнхорсттың» қашу жолын кесті. Неміс линкор британдық крейсерлермен екі қысқа кездесуден кейін түстен кейін Алтафьордтағы базасына бұрылды. Ол «Дюк-о-Йорк» кемесінің 273-ші типіндегі радарымен байқалды және жарты сағаттан кейін «Дюк-о-Йорк» атыс ашты. «Ямайка» бір минуттан кейін бірінші залпын жасады және үшінші бортында «Шарнхорстқа» тиді. Неміс кемесі ауыр теңізде британдық кемелерге қарағанда жылдам болғандықтан және британдық снарядтардан ауыр зақым алғанша қашықтықты ұлғайтып, 19 залптан кейін атысты тоқтатуға мәжбүр болды. «Дюк-о-Йорк» линкорының соңғы залпы «Шарнхорсттың» бірінші қазандық бөліміне еніп, оны жойды. Бұл британдық эсминецтерге жете алуға және қысқышпен шабуыл жасап, төрт торпедадан соққы беруге мүмкіндік берді. Бұл кемені тағы да баяулатты, сондықтан «Ямайка» мен «Дюк-о-Йорк» та жете келіп, атыс ашты. Олар неміс кемесін үздіксіз атқылады, бірақ 20 минуттық атыстан кейін ол батпады, сондықтан «Ямайкаға» оны торпедалауға бұйрық берілді. Оның үш торпедадан тұратын бірінші залпының екісі сәтсіз атылды, ал үшіншісі істен шықты, сондықтан крейсер үш торпедадан тұратын екінші бортын ату үшін бұрылуға мәжбүр болды, олардың екеуі соққыға тиді. «Белфаст» пен эсминецтер де «Шарнхорст» батқанша торпеда атып жіберді. Ол «Тунгстен» операциясы аясында неміс линкоры «Тирпицке» қарсы әуе шабуылын жүргізген кезде ұшақ тасымалдаушыға сүйемелдеу үшін тағайындалды. Шілдеде ол авианосецтерді қорғау күшінің құрамына кірді және Каафьордтағы (Маскат операциясы) неміс «Тирпиц» линкорына жасалған сәтсіз шабуыл кезінде . «Ямайка» тамыз-қыркүйек айларында JW 59 және RA 59 конвойларын сүйемелдеді, ал қазан айында 1945 жылдың сәуір айына дейін жалғасқан үлкен жөндеуден өтті. Кеменің «Х» мұнарасы (алдыңғы жағынан үшінші) алынып тасталды және оның жеңіл әуе шабуылына қарсы құралдары қазір бес төрттік және төрт бірлік 2 фунттық ұстанымдардан, 40 мм «Бофорс» зениттік пушкалары үшін төрт бірлік ұстанымдардан, екі қос ұстанымды «Оерликон» зениттік пушкаларынан және алты бірлік «Оерликоннан» тұрды, ал оның радарлық құралдары жаңартылды. 6 маусымда крейсер король Георг VI және королеваны Канал аралдарына сапарға шығарып салды. «Ямайка» қыркүйек айында Шығыс Үнді флотының 5-ші крейсерлік эскадрильясына тағайындалды, кейін 4-ші крейсерлік эскадрильяға ауыстырылды. 1948 жылы тамыз айында Солтүстік Америка және Батыс Үндістанға қайта тағайындалды.

Корей соғысы

1950 жылы 25 маусымда Солтүстік және Оңтүстік Корея арасында шайқас басталды, ал "Жамайка" кемесі Жапонияға бағыт алған болатын. Ол және оның эскорты Кореяның шығыс жағалауында американдық жеңіл крейсер "Джуноу" кемесімен кездесіп, Солтүстік Корея әскерлерін бомбалауға бұйрық алды. 2 шілдеде Солтүстік Кореяның жабдықтау колоннасы Чхумджиннен қайтып келе жатқанда одақтас кемелер оны байқады. Қорғаушы моторлы торпедалық және моторлы пулеметтік қайықтар шайқасқа түсті, бірақ үш торпедалық қайық пен екі пулеметтік қайық одақтас кемелерге ешқандай зиян келтірмей батып кетті. Олар жағалаудағы нысаналарды бомбалауды жалғастырды. Алты күннен кейін "Жамайка" кемесіне снаряд тиіп, алты адам қаза тауып, бесеуі жараланды. Келесі айда "Жамайка" 15 қыркүйектегі негізгі десант алдында Вольмидо аралын дайындап бомбалауға қатысты. Десант кезінде ол шабуылдың оң жақ фланкіне көмектесті, ал кейін 1-ші теңізшілер полкіне қолдау көрсету міндеті қойылды. Десанттан екі күн өткен соң, таңертең "Жамайка" мен американдық ауыр крейсер "Рочестер" екі Яковлев поршеньді ұшақтың шабуылына ұшырады. Бір ұшақ кемені атқылап, бір теңізшіні өлтірді, содан кейін кеменің зениттік артиллериясымен атып түсірілді.

Корея соғысынан кейінгі кезең

Кеме 1953 жылдың мамыр айынан 1954 жылға дейін Резервтік флоттың флагманы болды. Кейіннен ол 1954 жылы қайта қызметке кірісіп, Жерорта теңіз флотында қызмет етті. 1-ші крейсерлік эскадрильяға бекітілген ол 1955 жылдың маусымында Чатем кемежайында жаңартылып, эскадрильясына қайта қосылды. 1955 жылдың соңынан 1956 жылдың басына дейін ол "Ревер-Плейт шайқасы" фильмінде HMS Exeter рөлін сомдады. Кеме 1956 жылдың қараша айында "Мускеттер" операциясына қатысты. Кеме Порт-Саидтағы Корольдік теңіз жаяу әскерінің десанттарын бомбалауға басшылық етті, бірақ Кабинет Ямайкадан ірі калибрлі қарулармен теңіз артиллериялық қолдауды тыйым салғандықтан, оның негізгі қаруларын атуға рұқсат берілмеді. 1958 жылдың қыркүйегінде Киль портына сапардан кейін кеме қайтадан резервке жіберілді. 1960 жылдың 14 қарашасында металл тескілеуге сатылып, 1960 жылдың 20 желтоқсанында Арнотт Янгтың Далмуирдегі кемежайына бұзу үшін жеткізілді.