Қоғамдас маймылдар: Эволюциялық ерекшеліктері мен қазіргі қолданылуы
Prosimian
Просимьяндар: эволюция, классификация, стрепсиррин және сімья тәрізділер арасындағы қарым-қатынас. Таксономияда қолданылмайтын, бірақ әлі де зерттеулерде қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ескірген приматтар таксоны
Obsolete primate taxon
Просимиандар – барлық тірі және жойылған стрепсириндерді (лемурлар, лоризоидтар және адапиформалар) қамтитын приматтар тобы.
Prosimians are a group of primates that includes all living and extinct strepsirrhines (lemurs, lorisoids, and adapiforms),
Маймылдар просимиандар ішінде апалоринді тарсистердің туыс топ ретінде пайда болды, сондықтан кладистикалық тұрғыдан осы топқа жатады. Осылайша, маймылдар тарсилерге лемурлардан гөрі жақын туыс. Стрепсириндер тарсиер-маймылдардың екіге бөлінуінен шамамен 20 миллион жыл бұрын екіге бөлінді. Дегенмен, маймылдарды дәстүрлі түрде осы топтан шығарып тастау просимиандарды парафилетикалық етеді. Сондықтан, «просимиан» термині таксономиялық мағынада кеңінен қолданылмайды, бірақ тарсиерлердің басқа приматтарға қарағандағы мінез-құлқы мен экологиясын түсіндіру үшін әлі де қолданылады. Просимиандар Мадагаскарға тән жалғыз приматтар, сонымен қатар Африка мен Азияда да кездеседі.
Simians emerged within the Prosimians as sister group of the haplorhine tarsiers, and therefore cladistically belong to this group. Simians are thus distinctly closer related to tarsiers than lemurs are. Strepsirrhines bifurcated some 20 million years earlier than the tarsier simian bifurcation. However, simians are traditionally excluded, rendering prosimians paraphyletic. Consequently, the term "prosimian" is no longer widely used in a taxonomic sense, but is still used to illustrate the behavioral ecology of tarsiers relative to the other primates. Prosimians are the only primates native to Madagascar, but are also found throughout Africa and in Asia.
Сипаттамалары
Прозимиандар клад емес, эволюциялық деңгей болғандықтан, олар приматтар емес сүтқоректілерде кездесетін белгілері бар приматтардың біртұтас тобы болып табылады. Олардың диетасы көбінесе маймылдарға қарағанда жеміс-жидектерге аз тәуелді, ал көптеген түрлері белсенді ағаш үстіндегі жыртқыштар болып табылады, ағаштарда жәндіктер мен басқа да ұсақ жануарларды аулайды. Көбінесе түнгі өмір салтымен байланысты, прозимиандар жоғары приматтарға тән түсті көру қабілетіне ие емес. Плаценталы сүтқоректілердің көпшілігі сияқты, олар да қызыл-жасыл түстерді ажырата алмайды. Бұл торлы қабаттағы таяқша жасушаларының көбеюіне мүмкіндік береді, бұл жарық аз болғанда көру қабілетін жақсартады. Тарсистерден басқа, түнгі көруді торлы қабаттың артындағы шағылыстыратын тапетум люцидум қосымша күшейтеді, бұл басқа түнгі сүтқоректілерде де кездеседі. Бұл қабат торлы қабат арқылы өтетін жарықты қайтарады, фоторецепторлардың жарыққа ұшырауын арттырады. Дегенмен, көптеген лемурлар сияқты күндізгі өмір салтында оларда бұл қабат жақсы дамыған емес. Барлық прозимиандарда күтім үшін қолданылатын екі жақты жалпақталған тырнақтар бар. Бұл тырнақтар лемурлар мен лорилерде екінші саусақта, ал тарсистерде екінші және үшінші саусақта орналасқан. Ай-айларда бас бармақтан басқа барлық саусақтарында функционалды тырнақтар бар, соның ішінде екінші саусақта да күтім тырнағы бар. Кішкентай денелі каллитрихидтерде, Жаңа әлем маймылдарының тобында да тырнақ тәрізді тырнақтар кездеседі, бірақ олардың ешқайсысында күтім тырнағы жоқ. Прозимиандар екі мүйізді жатырдың примитивті сүтқоректілерге тән қалыпты жағдайын сақтап қалған, ол екі бөлек жатыр камерасынан тұрады. Маймылдарда жатыр камералары бірігіп кеткен, бұл сүтқоректілер арасында сирек кездесетін жағдай. Прозимиандар көбінесе бір туған баланың орнына бірнеше бала туады, бұл жоғары приматтарда қалыпты жағдай. Приматтар көбінесе ақылды жануарлар деп есептелсе де, прозимиандар басқа плаценталы сүтқоректілерге қарағанда миы үлкен емес. Олардың ми сауыты ұқсас өлшемдегі маймылдардың ми сауытынан айтарлықтай кішірек. Үлкен көзді тарсистерде мидың салмағы бір көздің салмағына шамалас. Прозимиандардың әдетте ақыл-ой қабілеті төмен және олар маймылдарға қарағанда қарапайым әлеуметтік ортада өмір сүреді. Ең күрделі әлеуметтік жүйелері бар прозимиандар - күндізгі лемурлар, олар 20 жеке тұлғадан тұратын әлеуметтік топтарда өмір сүре алады. Түнгі өмір салтындағы прозимиандар көбінесе жалғыз өмір сүреді.
Being an evolutionary grade rather than a clade, the prosimians are united by being primates with traits otherwise found in non primate mammals. Their diets typically are less dominated by fruit than those of the simians, and many are active arboreal predators, hunting for insects and other small animals in the trees.). Related to their frequently nocturnal lifestyle, prosimians lack the colour vision of higher primates. Like most placental mammals, they are in effect red–green colour blind. This allows for more rod cells in the retina, which may enhance vision under low light conditions. Except in tarsiers, the nocturnal vision is further augmented by a reflective tapetum lucidum behind the retina, similar to that found in other nocturnal mammals. This layer reflects the light that passes through the retina, increasing the photoreceptors exposure to the light. It is however not well developed in diurnal forms like many lemurs. All prosimians possess two laterally flattened toilet claws, used for grooming. These are found on the second toe in lemurs and lorises, and the second and third in tarsiers. Aye ayes have functional claws on all other digits except the hallux, including a toilet claw on the second toe. Clawlike nails are however also found in the small bodied callitrichids, a group of New World monkeys, though none of them have a toilet claw. The prosimians have retained the primitive mammalian condition of a bicornuate uterus, with two separate uterus chambers. In the simians, the uterus chambers have fused, an otherwise rare condition among mammals. Prosimians usually have litters rather than single offspring, which is the norm in higher primates. While primates are often thought of as fairly intelligent animals, the prosimians are not very large brained compared to other placental mammals. Their brain cases are markedly smaller than those of simians of comparable sizes. In the large eyed tarsiers, the weight of the brain is about the same as that of a single eye. Prosimians generally show lower cognitive ability and live in simpler social settings than the simians. The prosimians with the most complex social systems are the diurnal lemurs, which may live in social groups of 20 individuals. The nocturnal prosimians are mainly solitary.