Кіріспе

Сифака – Indriidae тұқымдасына жататын Propithecus туысына жататын лимур. Олардың отбасы атауы – олардың ерекше "ши фак" дабыл шақыруының дыбырлық бейнесі. Барлық лимурлар сияқты, олар да Мадагаскар аралында ғана кездеседі. Сифакалардың барлық түрлері қорғауға алынған, құрылыс жолындағы түрлерден бастап аса қауіпті түрлерге дейін.

Анатомия және физиология

Сифакалар – орташа мөлшердегі индридтер. Олардың басы мен денесінің ұзындығы және салмағы белгілі бір шамада болады. Олардың құйрығы денелерімен шамалас, бұл оларды индриден ерекшелейді. Олардың жүні ұзын және жібектей, түсі түрлеріне қарай сарғыш ақтан қара қоңырға дейін өзгереді. Олардың дөңгелек, түксіз беті әрқашан қара болады. Барлық лемурлар сияқты, сифакалар да күтім жасау үшін арнайы бейімделген, оның ішінде екінші саусағындағы дәретхана тырнағы және тіс тістегі бар. Сифакалар тік тұрып, секіріп қозғалады, яғни ағаш діңінен діңгекке секіріп, тармақтармен жылжып жүреді. Олар шеберлікпен көтеріледі және күшті секіруге қабілетті, бір ағаштан екіншісіне дейін секіріп өте алады. Жерде олар барлық индридтер сияқты екі аяқтап, артқы аяқтарымен бүйірлеп секіріп, алдыңғы аяқтарын тепе-теңдік үшін ұстап тұрады. Сифакалар күндізгі және ағаш өмірін сүреді. Сифакалар шөппен қоректенеді, жапырақтар, гүлдер және жемістер жейді. Азық іздемегенде, олар күнінің көп бөлігін күн сәулесінде жайнап, тармақтарға жайылып жатады. Сифакалар басқа индридтерге қарағанда ірі топтарда (13-ке дейін) өмір сүреді. Олардың белгілі бір аумағы бар, оны иіс бездерімен белгілейді. Сифака аумақтарының жиектері біртінде қабаттасуы мүмкін. Олар өз аумағын өз түрлерінен келген басқалардың шабуылынан қорғайды, бірақ қызыл ішті лемур және қарапайым қоңыр лемур сияқты басқа лемур түрлерімен бейбіт түрде қатар өмір сүре алады. Сәтті шабуылдар еркектердің өліміне, топты басып алуға және бала өлтіруге әкелуі мүмкін. Сифаканың жыртқыштарына Мадагаскарға тән пумаға ұқсас сүтқоректілер, сондай-ақ бүркіттер сияқты әуедегі аңшылар жатады. Сифака көбінесе ағаштардың биіктігіндегі шапшаң акробатикалық қимылдарымен осы шабуылдардан қашады. Алайда, олар тістеп, тырнақтап шабуылдайтындары және тіпті Мадагаскардың жер боасымен күрескендері де байқалған. Төрт-бес айлық жүктілік шілде айында бір туған баланы дүниеге келтірумен аяқталады. Кішкентай бала анасының ішкі жағына жабысып тұрады, бірақ кейін анасының арқасында тасымалданады. Балапандар шамамен алты айдан кейін сүтінен айырылады және екі-үш жасқа келгенде толық жетіледі. Сифакалардың өмір сүру ұзақтығы 20 жылға дейін жетеді.

Қауіптер

Консервативті бағалаулар 1950 жылдан бері отпен кесу және өртеу, мал шаруашылығы, орман шаруашылығы және кен өндіру қызметтері орманды жердің 52% жоғалуына себеп болғанын көрсетеді, бұл сифакалардың өмір сүруіне әсер етеді. Мысалы, Перриер сифакасы кең аумақты орман жамылғысына толығымен тәуелді, сондықтан осы қауіптерді жоюға немесе түрдің қорғалу мәртебесіне көңіл бөлетін мекемелер өте аз.