Кіріспе
Грег Бердің 1998 жылғы "Негіз және Хаос" романы – Грег Бердің Айзек Азимовтың "Негіз" әлемінде орын алатын ғылыми-фантастикалық романы. Бұл Екінші Негіз трилогиясының екінші кітабы, ол Азимовтың қазасынан кейін Азимовтардың мұрагерлерінің рұқсатымен үш автор жазған.
Foundation and Chaos (1998) is a science fiction novel by Greg Bear, set in Isaac Asimov's Foundation universe. It is the second book of the Second Foundation trilogy, which was written after Asimov's death by three authors, authorized by the Asimov estate.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман Екінші негіз трилогиясының екінші бөлігі болып табылады және оқиғасы негізінен романның бірінші бөлігі – «Психотарихшылар» сияқты уақыт кезеңінде өтеді. Бұл шығармада Хари Селдонның Қоғамдық қауіпсіздік комиссиясымен күресі кеңінен суреттелгеннен бөлек, Р. Данель Оливаудың адамзаттың болашағына қатысты жоспарларына қарсы тұратын роботтардың сектасына қарсы күресі де баяндалады. Асимовтың «Психотарихшылар» романындағы оқиғалармен бірдей кезеңді қамтитын «Фондация және хаос» Хари Селдонға қарағанда, аталық супер робот Р. Данель Оливауға көбірек назар аударады. Оливаның 20 мың жылдық амалдары мен құрылтайлары «Кальвиндық» роботтар тарапынан күмәндануға ұшырайды, олар Оливаның «Бірінші заңы»н (“Ешбір робот адамзатқа зиян келтірмеуі керек немесе әрекетсіздік арқылы адамзаттың зиян көруіне жол бермеуі керек”) Асимовтың «Роботтар және империя» романында қалыптасқан. Оливаның іс-әрекеттері адамзаттың зиялық дамуын және әртүрлілігін тежейді, осылайша адамзат толыққанды жетілуіне дейін созылады. Романның басты мәселесі – Оливаның мақсатына жету үшін қолданған құралдары ақтала ма? Ежелгі Аурорандық робот шынымен де адамзаттың игілігіне қызмет ете ме? Оливау өзі шешуі керек пе? Сельдон Оливаның мидың қызуы мен басқа да тежегіш факторларды күшейтудегі рөлінен бейхабар сияқты көрінеді. Бірақ Сельдон, оның Императорлық бірінші министр қызметін атқарған кезінде Жаңа Өрлеу әлемдерін карантинге жатқызғанын ескерсек, оған келісуі мүмкін. «Фондация және хаос» екінші негізді құрайтын Ванда Сельдон және Стетин Палвер сияқты менталиктердің (басқалардың ойларына әсер ете алатын телепаттар) өркендеуін көрсетеді. Бұзылған, ақылсыз Вара Лисо тіпті 310 жылдан кейін мутант Магнификоның керемет өрлеуін болжайды. Құдіретті Қоғамдық қауіпсіздік комиссары Лин Чен тағы да плейбой император Клайус артындағы нақты империялық билік ретінде маңызды рөл атқарады. Супер робот Дорс Венабилидің жаңадан құрастырылған нұсқасы да пайда болады.