Кіріспе

Сан-Телмо ("Сан-Педро Гонсалес-Телмо") – Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласындағы ең көне барио (аудан). Бұл Аргентина мегаполисінің жақсы сақталған аймағы және колониалдық ғимараттарымен ерекшеленеді. Көшелерде кафелер, танго үйлері мен антикварлық дүкендер орналасқан, олар көбінесе суретшілер мен бишілермен толы. "Жарқыраған блок" деп аталатын көшеде осы маңызды тарихи ғимараттардың көпшілігін кездестіруге болады. Сан-Телмоның танымал орындарына ескі шіркеулер (мысалы, Сан-Педро-Телмо), мұражайлар, тағам залдары мен киосктер, антикварлық дүкендер және Пласа Дорего алаңындағы жартылай тұрақты антикварлық жәрмеңке (Feria de Antigüedades) жатады. Аймақта жергілікті тұрғындар мен туристер үшін тангоға қатысты шаралар ұйымдастырылады.

Тарих

17 ғасырда Сан-Педро биіктіктері деп аталған бұл аймақ көбінесе қаланың кемежай жұмысшылары мен кірпіш шеберлерінің санының өсуіне орын берді. Бұл аймақ Буэнос-Айрестің алғашқы "өнеркәсіптік" аймағы болды, оның алғашқы жел диірмені және қаланың көптеген кірпіш пештері мен қоймалары осында орналасқан. Отарлық дәуірде қаланың жүн, тері және былғары экспортының көп бөлігі (Аргентина аймағының 1870 жылдарға дейін негізгі табыс көзі) осында дайындалып, сақталды. Олардың болуы осы аймақтағы алғашқы тұрғын үйлердің пайда болуына әкелді: африкалықтардың, құлдардың және бос адамдардың. Бұрын Буэнос-Айрестен шатқалмен бөлінген бұл аймақ 1708 жылы "Сан-Педроның пештері мен қоймалары" ретінде ресми түрде қала құрамына енді. Ауданның кедейлігі иезуиттерді осы жерде "Рухани үй" құруға итерді, бұл қайырымдылық және білім беру миссиясы, Сан-Педроның мұқтаж халқы оны "Резиденция" деп атады; олардың 1767 жылғы таратылуы миссияның жабылуына әкелді. Иезуиттер кеткеннен кейін туған бос орын 1806 жылы Сан-Педро Гонсалес Тельмо (немесе "Сан-Телмо") шіркеуінің құрылуымен толтырылды, ол теңізшілердің қасиетті қамқоршысының құрметіне аталды. Алайда бұл қадам жоғалған әлеуметтік институттарды толықтай алмастыра алмады, сондықтан Сан-Телмо 1816 жылы Аргентина тәуелсіздік алғаннан кейін де әлсіреп қалды. Гватемалалық монахтар қалпына келтірген иезуиттер резиденциясы 1821 жылы жабылды, ал Сан-Телмо келесі 30 жыл бойы қара әскерлердің казармасы мен губернатор Хуан Мануэль де Росастың қатыгез Мазорка түрмесінің құрылысынан басқа ешқандай қоғамдық жұмыстарды көрмеді. Сан-Телмо осы қиындықтарға қарамастан, әсіресе Росастың 1852 жылы биліктен алынғаннан кейін жақсара бастады. Жаңа клиникалардың салынуы, газ құбырларының, жарықтандырудың, кәріздердің, ағынды судың және тас төселген жолдардың орнатылуы, сондай-ақ қаланың негізгі көтерме сауда нарығының ашылуы ауданға байлардың қызығушылығын арттырды және Сан-Телмоның батыс жартысында көптеген әсем үйлер салынды. Бұл үміт беретін кезең 1871 жылы сары безгек эпидемиясы аймақты жайлаған кезде күрт аяқталды. Жаңа клиникалар мен Флорентино Амехино сияқты дәрігерлердің батыл күш-жігері эпидемияның солтүстікке таралуын тоқтатуға көмектесті; бірақ уақыт өте келе ол 10 000-нан астам адамның өмірін жалмады, бұл Сан-Телмоның өсіп келе жатқан орта және жоғарғы сыныптарының кейіннен Баррио-Нортеге көшіп кетуіне әкелді. Алғашында жүздеген үйлер бос қалды. Көптеген үлкен участақтар қажетті саябақтарға айналдырылды, олардың ең үлкені – 1891 жылы танымал француз-аргентиналық қала құрылысшысы Шарль Тейз жобалаған Лезама паркі, ол жаңа Аргентина Ұлттық тарих мұражайына толықтыру ретінде салынды. Алайда 1875-1930 жылдар аралығында Аргентинаға Еуропадан көшіп келген иммигранттар толқыны кезінде көптеген үлкен үйлер пәтерлік үйлерге айналды. Сан-Телмо Буэнос-Айрестегі ең көп мәдениеттер араласып жатқан ауданға айналды, онда британдық, галисиандық, итальяндық және орыс аргентиналықтарының үлкен қауымдастықтары тұрды. Сан-Телмодағы және Буэнос-Айрестегі басқа жерлердегі көптеген орыстардың болуы 1901 жылы Аргентинаның алғашқы орыс православие шіркеуінің бағышталуына әкелді. Оңтүстікке қарай өсіп келе жатқан өнеркәсіптің арқасында 1897 жылы неміс иммигранты Отто Краузе осы жерде техникалық мектеп ашты. Сан-Телмоның богемалық ауасы жергілікті суретшілерді тартып, жақсы жағдайға жеткен иммигранттар бұл аймақты қалдырғаннан кейін олардың қызығушылығын арттырды. Мәдени белсенділіктің артуы 1956 жылы сыншы Рафаэль Скиррудың Буэнос-Айрес заманауи өнер мұражайын ашуына, сондай-ақ 1960 жылдары "Сан-Телмо Республикасының" пайда болуына әкелді, бұл өнер бұйымдарын ұйымдастырған және басқа да шаралар өткізген қолөнершілердің одағы болды. Сан-Телмоның иммигранттармен байланысы аймақта тангоның тез танымал болуына да ықпал етті: сол жанрдың гүлденгеннен көп уақыт өткеннен кейін, атақты әнші Эдмундо Риверо 1969 жылы тастап кетілген колониялық дәуірдегі азық-түлік дүкенін сатып алып, оны El Viejo Almacén ("Ескі азық-түлік дүкені") деп атады. Бұл көп ұзамай қаланың ең танымал танголық музыка залдарының біріне айналып, Сан-Телмоның мәдени және экономикалық жаңғыруына көмектесті. 1980 жылы бұрынғы Эсейса отбасының сарайын Pasaje de la Defensa ("Дефенса көшесі жолы") ретінде қайта жаңарту, сонымен қатар, көптеген осындай құрылымдарды қайта жаңартуға әкелді, олардың көпшілігі 1870 жылдан бері конвентиллос (пәтерлік үйлер) болып келді. Сан-Телмоның 19 ғасырдағы сәулеті мен тас төселген көшелерінің көпшілігі сақталғандықтан, ол маңызды туристік орынға айналды.

Қазіргі заманғы өнер

Бұл аймақта көптеген заманауи өнер галереялары, өнер кеңістіктері мен мұражайлар орналасқан. 2005 жылы галерея және суретшілер басқаратын "Appetite" ашылды, ал Аргентина жұртшылығы мен БАҚ оның ашылу салтанатына және кештеріне жиналған көпшілікті бірден байқады. Осы ауданда басқа да галереялар ашыла бастады, соның нәтижесінде қазіргі заманғы өнердің Меккесіне айналды. Бұл туралы алғаш рет 2006 жылдың соңында Rolling Stone журналы айтты: "Барлық қозғалыс Палермода орналасқан сияқты болғанда, Даниэла Луна жасаған құйын Сан-Телмодағы өнер галереясымен қызығушылықты оятып, бірте-бірте ауданды өз бақылауына алып, өнер орталығын көшірді". Бірнеше айдан кейін New York Times газеті былай деп жазды: "Мен кездескен әркім ұсынған авангард галереясы – Appetite-ті табу үшін Сан-Телмоның әсері аз сезілетін бірнеше блогының біріне қайта оралуым керек болды". Көптеген БАҚ Сан-Телмоның қазіргі заманғы өнерді ұнататындар үшін танымал орынға айналғанын атап өтті, мысалы, La Nacion газеті 2008 жылы 30-ға жуық галерея мен өнер орталығы бар екенін хабарлады. Кейін сол жылы газетте тағы бір мақала жарық көрді, ол былай басталды: "Қазіргі заманғы өнер ауданға көшті. Сан-Телмо өнер ауданы дүниеге келді".