Кіріспе

Флорида көшесі (lang es) – Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласының орталығындағы танымал сауда көшесі. 1971 жылдан бері жаяу жүргіншілерге арналған, ал кейбір бөліктері 1913 жылдан бастап жаяу жүргіншілерге қолайлы жағдайға келтірілген. Жаяу жүргіншілерге арналған бөлік Перу көшесі мен Майо даңғылының қиылысынан басталады, бұл Пласа-де-Майо алаңынан солтүстікке қарай бір блок аралықта орналасқан; Перу көшесі Ривадавия даңғылын кесіп өтіп, Флорида көшесіне жалғасады. Флорида көшесі шамамен бір километрге солтүстікке қарай созылып, Ретиро ауданындағы Сан-Мартин алаңына дейін жетеді. Бұл көше Буэнос-Айрестің бұрынғы кино ауданының ортасында орналасқан Лавалле жаяу жүргіншілер көшесімен қиылысады. Флорида қаланың ең танымал туристік орындарының бірі болып табылады. Флорида көшесі қаржы орталығына жақын болғандықтан, сатып алушылар, сатушылар және кеңсе қызметкерлерімен толы. Кешкі уақытта бұл аймаққа көшедегі артистер көптеп келеді, олардың ішінде танго орындаушылары, тірі мүсіндер жасаушылар және комедиялық актерлер бар. Оның әртүрлі сауда дүкендері, сауда галереялары мен мейрамханалары шетелдік туристер мен іскер сапармен келгендерге үлкен қызығушылық тудырады.

Тарих

Флорида көшесінің бастауы Буэнос-Айрес қаласының 1580 жылы құрылуына, Рио-де-ла-Плата жағалауынан төбеге қарай соққан алғашқы жол ретінде қалыптасуына дейін барып жетеді. Оның алғашқы ресми атауы 1734 жылы губернатор Мигель де Сальседо бекіткен «Сан-Хосе» еді. Он сегізінші ғасырдың соңы мен тоғызыншы ғасырдың басында көше «Calle del Correo» (Пошта көшесі) деп белгілі болды, себебі ол кейіннен Флорида көшесінің оңтүстік жалғасы болған Перу көшесінде орналасқан пошта кеңсесіне сілтеме жасады. Кейіннен ол «Empedrado» (Тас төселген көше) деп те аталды. 1789 жылдан бастап Монтевидеодан әкелінген таспен жақсартылып, қаладағы алғашқы төселген көшеге айналды (Диагональ Норте даңғылындағы Кафедраль станциясының кіреберісінің артындағы түпнұсқалық тас төсемесінің бөлігі сақталған). 1808 жылы Рио-де-ла-Платаға британдықтардың шабуылынан кейін көше вице-король Сантьяго де Линьерстің лагерьдегі көмекшісі, адмирал Уильям Карр Бересфордқа қарсы шайқаста қаза тапқан Бальтасар Ункераның құрметіне аталды. Көшеге алғаш рет 1821 жылы «Флорида» деген ат берілді. Атау 1814 жылы Жоғарғы Перуде Аргентинаның тәуелсіздік соғысы кезінде роялистерге қарсы болған шайқастың құрметіне берілді. Губернатор Хуан Мануэль де Росас 1837 жылы көшені «Перу» деп атады, ал 1857 жылы атау қазіргі түріне қайтарылды. Аргентинаның ұлттық әнұраны алғаш рет 1813 жылы Флорида көшесіндегі Марикита Санчес де Томпсонның үйінде орындалды. Аргентиналық элиталар эпидемияларға, әсіресе 1871 жылғы сары қызылшаға байланысты қаланың орталық және оңтүстік бөліктерін тастап кетуді бастады. Олар қаладағы биік жерге көшуді шешіп, Ретиро деп аталатын аймақты таңдады. Флорида көшесі, оның солтүстік жартысы Ретиро ауданында орналасқан, 1872 жылы сауда көшесіне айналды және көп ұзамай дәріханалар, жиһаз дүкендері, зергерлер мен еуропалық моданың соңғы үлгілерін ұсынатын киім дүкендері ашылды. 1880 және 1890 жылдары Флорида көшесі бойында көптеген жеке сарайлар салынды. 1889 жылы париждік үлгідегі «Bon Marché» көшедегі алғашқы ірі сауда орталығы болды, ал 1897 жылы Аргентинаның ең беделді джентльмендер клубы және ат жарысы қоғамы – Аргентина Жокей клубы ашылды. Азаматтық жастар одағы 1889 жылы Кордова даңғылымен қиылысатын жерде құрылды. Бұл ұйым 1890 жылы Парк революциясын тудырды, ал оның қатарынан Радикалды азаматтық одақ (содан кейін жиырмасыншы ғасырда алты президентке тиесілі болды) 1891 жылы құрылды. 1890 жылдары Флорида көшесі бойында трамвай орнатылды және ол Буэнос-Айрестегі жетекші коммерциялық артерияға айналды. Флоридадағы дүкен иелерінің саны артып келе жатқандықтан 1911 жылы жұмыс уақытында көлік қозғалысына тыйым салынды, ал 1913 жылы трамвай көшенің бір бөлігін жаяу жүргіншілерге айналдыру үшін бөлшектелді. 1914 жылы «Gath & Chaves» дүкенінің ашылуы «Harrods Buenos Aires» дүкенінің, «Harrods» дүкенінің жалғыз шетелдегі филиалының ашылуымен бірге болды, ал жарықтандырылған мұнарасы «Galería Güemes» сауда орталығының үстіне орнатылды. 1922 жылы «Gath & Chaves» және «Harrods» біріктіріліп, Америкадағы ең сәнді мекемелердің бірі құрылды. Флорида көшесі 1920 жылдары бірқатар маңызды корпоративтік штаб-пәтерлердің мекенжайына айналды, соның ішінде «BankBoston Argentina» және сол кездегі елдің жетекші күнделікті газеті «La Nación». Флориданы қиып өтетін Лавалле көшесі 1930 жылдары жергілікті кинотеатрлардың басты орталығына айналды. Қаланың орта және жоғарғы сыныптары кейін Реколета, Палермо және Белграноға, солтүстікке қарай көшіп кетті. Бұл үрдісті 1953 жылы перонисттер тобының Жокей клубының ғимаратын өртеп жіберуі күшейтті. Алайда, оның құлдырауы Аргентинадағы салыстырмалы өркендеу дәуірімен, сондай-ақ 1946 жылы «Claridge» қонақ үйінің ашылуы, 1963 жылы Торкуато ди Телла институтының Флорида көшесі орталығының (бұл 1960 жылдары Буэнос-Айрес авангарды және поп-арт өнерінің орталығы болды) және 1971 жылы көшені жаяу жүргіншілерге арналған алапқа айналдыру сияқты маңызды оқиғалармен баяулады. Жазушы Хорхе Луис Борхес солтүстік жағында тұрды және таңертеңгі сағаттарда жартылай бос көшеде серуендеуді ұнататын. Борхес 1970 жылы көшеде жүргізілген жөндеу жұмыстарына ашық сыншы болды; ол соқыр еді, ал қоқыс контейнерлерінің, гүлзарлардың, гүлшошалардың және журнал стендтерінің жаңа орналасуы оған қол жетімділік үшін үлкен қауіп төндірді. Оған жаңа жобаны дәстүрден тайғандық деп қарастырған эстетикалық көзқарасы бар достары да ықпал етті. Алайда, 1980 жылдардағы экономикалық дағдарыс қалпына келуге мүмкіндік бермеді. Сондай-ақ, көше 1990 жылдары тұтынушылық бумынан пайда таппады, өйткені бұл көбінесе қаланың солтүстік жағында ашылған жаңа сауда орталықтарына бағытталды. «Galerías Pacífico» 1991 жылы жаңартылып қайта ашылды, бірақ «Harrods Buenos Aires» дүкені, ол бұл кезде тек бірінші қабатта жұмыс істеді, 1998 жылы жабылды. Мэр Фернандо де ла Руа 1999 жылы Флоридадағы текстуралы бетон плиткаларды әсем қара және ақ өрнекте төселген гранит плиткаларымен ауыстырды. Флорида көшесіндегі сауданың кейінгі жылдары көбейіп кеткен көше сатушыларының салдарынан қиындыққа тап болды, бұл қалалық ережелердегі заңдық олқылықтың нәтижесінде болды; мэр Маурисио Макри 2012 жылдың қаңтарында осы сатушыларды алып тастауға қол жеткізді. Флорида көшесі қаладағы ең жоғары коммерциялық жалдау құнын сақтап тұрады және қаланың көбейіп келе жатқан шетелдік туристері арасында танымал орынға айналды.

Ривадавия даңғылынан Перон көшесіне дейін

Флорида көшесі Ривадавия даңғылында, оңтүстік жағынан басталады. Қалалық қаулымен жаяу жолдың қалған бөлігінен сәл кеңірек салынған алғашқы блокқа Mappin & Webb үйі (1911) және Аргентинадағы Banca Nazionale del Lavoro-ның постмодерн бұрынғы бас кеңсесі (1989) қарап тұрады; екеуі де 2006 жылы BNL кеткеннен кейін HSBC филиалдарына айналды. Буэнос-Айрестің ең танымал орындарының бірі – Флорида көшесі мен Диагональ Норте даңғылының қиылысы, ол 1913 және 1943 жылдар аралығында салынған. Осы қиылыста авенюдегі ең ерекше ғимараттардың екеуі орналасқан: Платереско стиліндегі BankBoston ғимараты (1924), Арт-деко стиліндегі La Equitativa del Plata (1929) және екі күмбезді Бенчич ғимараты (1927). Қиылысқан жерде үшбұрышты алаң құрылған, ол Хосе Фиоравантидің президент Роке Саенс Пеньяға қойылған ескерткішімен әсемделген (1937). 100-ші блокта екі маңызды сауда галереясы орналасқан: Галерия Бостон және Франсиско Джанотти жобалаған, 1914 жылы ашылған Галерия Гюемс. Шпилінің үстіндегі шаммен ерекшеленетін бұл галерея сол кезде Буэнос-Айрестегі ең биік ғимараттардың бірі болды. Бұрынғы Gath & Chaves универмагы (1914) және қосымша ғимараты (Avenida de Mayo көшесіне қарап тұрады) 1974 жылы дүкен жабылғанға дейін осы жерде орналасқан; қазіргі таңда ғимараттарда Banco Meridian, Deloitte компаниясының жергілікті филиалы және Чилидің Falabella универмагы орналасқан.

Перон көшесі мен Лавалле көшесі аралығы

200-ші блокта бұрынғы Гранд Флорида кинотеатры (1925) орналасқан, ол Хорхе Кальнайдың эклектикалық арт-деко стилінде салынған. Перон көшесінің бұрышында 1931 жылы салынған, қазіргі HSBC Bank Argentina бас кеңсесі болып табылатын Платереск стиліндегі бұрынғы Banco Popular Argentino көрінеді. Сармиенто көшесінің бұрышы 1968 жылдан бері Буэнос-Айрес қаласы банкінің бас кеңсесіне орналасқан, ал бұл ғимарат бастапқыда 1908 жылы Мексика қаласының дүкені ретінде ашылған. 300-ші блокта Эль Атинео желісінің ең көне кітап дүкені (Флорида көшесіндегі екеудің бірі) бар; 1912 жылы құрылған, кітап сатушылар өздерінің алғашқы Флорида көшесіндегі дүкенін 1936 жылы ашты. Эль Атинеоның қарамағында бұрынғы La Nación газетінің штаб-пәтері орналасқан. 1920 жылдары аймақта салынған көптеген Платереск кеңсе ғимараттарының бірі, бүгінде Митре галереясы деп аталатын бұл ғимарат Флорида көшесінде Фалабелла ашқан екінші дүкен. Корриентес даңғылымен қиылысатын бұрышта кеңселік биік ғимараттар, Stock Center спорттық тауарлардың ірі дүкені және, керісінше, 1880 жылы салынған бұрынғы Элортондо Альвеар резиденциясы көрінеді; нео-готикалық сарай 1990 жылдары Burger King-ке айналдырылды. Хулио Пенья резиденциясы (1917), бүгінде Аргентина Ауылдық Қоғамының бас кеңсесі, Флорида көшесінде сауда орындарымен қатар сәнді үйлердің болған кезінен сақталған сирек жеке тұрғын үйлердің бірі. Сол жылы ашылған, жанындағы Ричмонд кафесі жергілікті жоғары мәртебелі клиенттердің сүйікті кофейнясы болды; Хорхе Луис Борхес, Грэм Грин және Флорида авангарды жазушылар тобы осы жерде жиналған көптеген әдебиетшілердің арасында болды. Ричмонд 2011 жылы дау-дамайлармен жабылды. 400-ші блок Лавалле көшесімен қиылыста аяқталады, және оған перделі қабырғалы кеңселік орташа биіктіктегі ғимараттар мен француз архитектурасы көрінеді. Лавалле көшесі 1930 жылдардан 1990 жылдарға дейін орталық бөлігіндегі кинотеатрлар саны бойынша Корриентес даңғылымен бәсекелесті, бірақ көпшілігі жабылды, ал 1978 жылы жаяу жүргіншілерге арналған Лавалле көбінесе сауда көшесіне айналды. Екі көшенің қиылысындағы көптеген жаяу жүргіншілердің болуы осы қиылысты көше суретшілерінің өнер көрсетулері үшін алаңға айналдырды.

Лавалле көшесі мен Кордова даңғылы аралығы

500-ші блок Жокей клубының орны болды, оны Мануэль Тернер жобалап, 1897 жылы аяқтады. 1882 жылы болашақ президент Карлос Пеллегрини құрған бұл мекеме Аргентинадағы ат жарыстарын басқарып, Палермо мен Сан-Исидро жарыс алаңдарын салды. 1953 жылғы 15 сәуірде болған оқиға, яғни президент Хуан Перонның көптеген митингілерінің бірі кезінде Пласа-де-Майо алаңында бомбалар жарылғаннан кейін, аристократиялық Жокей клубын антиперонизм орталығы деп санайтын ашулы перонистердің қолынан көркем өнер ескерткіші қирады. Галерия Хардин (1976) салынғанға дейін бұл жер бос тұрды, ол Марио Роберто Альварес жобалаған кеңсе және сауда кешені, халықаралық стильде салынған. Кешенге бірнеше қабаттағы дүкендер, кеңселерге арналған жертөле және екі биік мұнара кіреді, олардың бірі тұрғын үй. Оның сауда бөлімі тұтыну электроникасы мен компьютерлік жабдықтарының кең таңдауымен танымал. Тукуман көшесінің солтүстік-батыс бұрышындағы арт-деко стиліндегі кеңсе ғимараты және неоклассикалық Каделлада ғимараты 600-ші блокты ерекшелендіреді; екінші El Ateneo кітап дүкені, үшінші Falabella дүкені және заманауи Galería Arax (Бюэнос-Айрес аудиториясының орны) да сол жерде орналасқан. Танымал Galerías Pacífico сауда галереясы 700-ші блоктің шығыс жағындағы жартылай блокты алып жатыр. 1888 жылы Роланд ле Вахер жобалаған монументалды ғимарат бастапқыда Au Bon Marché дүкендеріне арналған, содан кейін 1896 жылдан 1910 жылға дейін Ұлттық Көркемсурет мұражайы, ал кейін Буэнос-Айрес және Тынық мұхиты темір жолының бас кеңсесі орналасты. 1991 жылы қайта жаңартылған, оның сәнді интерьерінде Антонио Берни, Хуан Карлос Кастагнино және басқа да белгілі аргентиналық суретшілердің фрескалары бар.

Кордова даңғылынан Сан-Мартин алаңына дейін

Кордова даңғылымен қиылысы көшенің Ретиро ауданына кіретінін көрсетеді. Солтүстік-шығыс бұрышында 1914 жылы Жак Дюнан мен Гастон Малле жобалаған сәндік стильдегі керемет Әскери-теңіз орталығы орналасқан. Әскери-теңіз орталығынан Галерия Буэнос-Айрес бөліп тұрады. Ал бұрынғы «Гарродс Буэнос-Айрес» 1920 жылы салынған. 1998 жылы Knightsbridge-дегі «Гарродс» дүкенінің сол кездегі иесі Мохамед Аль-Файедпен ұзаққа созылған сот дауынан кейін дүкен жабылып, содан бері мәдени шаралар өткізу үшін, әсіресе Буэнос-Айрес танго фестивалі үшін уақыт-уақытымен пайдаланылып келеді. Қазіргі иелері – швейцариялық «CBC Interconfianz» акционерлік компаниясы 2009 жылы «Гарродс Буэнос-Айрес» дүкенін қайта жаңартуға рұқсат алды. Қазіргі заманғы «Галерия дель Соль» бұрынғы «Гарродс» дүкеніне қарап тұр. «Галерия Флорида» (1964), Air France үшін Альварес жобалаған, перделі қабырғалы биік ғимарат, Парагвай көшесімен қиылысқан оңтүстік-батыс бұрышында орналасқан, ал 1962 жылы Belle Époque стиліндегі ғимаратта ашылған «Florida Garden Café» оңтүстік-шығысында. Буэнос-Айрестегі Испанияның мәдени орталығы (CCEB) 900-ші блокта орналасқан. Алайда, бұл блок жергілікті тұрғындарға Торкуато ди Телла институтының бұрынғы орны ретінде көбірек танымал. 1963-1970 жылдар аралығында Флорида көшесінде орналасқан институтты сол кездегі Ұлттық Көркемөнер музейінің директоры Хорхе Ромеро Брест басқарды. Ол орталықты Аргентинаның поп-арт, эксперименталды театр және концептуалды өнердің жетекші орталығына айналдырып, Леон Феррари, Гюла Косиче, Луис Фелипе Ноэ және Антонио Сегуи сияқты суретшілерді тартты. Ромеро Брест сонымен қатар орталықтағы атақты оқиғаларды ұйымдастырды, әсіресе Марта Минужиннің интерактивті көрмелері мен лабиринттері Флорида көшесінің бұл бөлігін Буэнос-Айрестің «мазалокасы» (шаһар блогының ақылсыздығы) деп атауға себепкер болды. Көше Эстебан Эчеверрияға арналған ескерткіштің айналасында орналасқан Ювенилия Эспланадасына жалғасады, ал одан әрі Алехандро Бустильо жобалаған француз стиліндегі тұрғын үйлерге көрініс ашылады. 1965 жылы ашылған және жергілікті авангард өнерін насихаттаумен айналысатын Рут Бензакар галереясы да осы жерде орналасқан. Эспланадаға қарама-қарсы Сан-Мартин алаңы орналасқан, ол 1889 жылы белгілі қала құрылысшысы Чарльз Тейз жобалаған. Санта-Фе даңғылы Адольф Цукердің жергілікті банкир Эрнесто Торнквист үшін жобалаған және 1909 жылы ашылған «Плаза» қонақ үйі бойымен Флорида көшесімен бірігеді. Флорида көшесі Авенида-дель-Либертадордан оңтүстікке қарай бір блоктан кейін Сан-Мартин көшесіне айналады, және Буэнос-Айрестің ең танымал арт-деко ескерткіштерінің бірі – Каванаг ғимаратының жанында орналасқан. Сан-Мартин алаңына қарап тұрған 120 м (390 фут) биіктіктегі пәтер ғимараты 1934 жылы Санчес, Лагос және де ла Тур фирмасы Коррина Каванаға арналған. Жергілікті әңгімелерге сүйенсек, бай ирландтық-аргентиналық мұрагер Анхорена отбасына кек қайтару үшін бұл биік ғимаратты жоспарлаған және сәулетшілерге бір ғана талап қойған: олардың Сан-Мартин сарайынан Анхоренаның Киелі Тағала шіркеуіне көрінісін тоқтату.