19 ғасырдағы Орегон аймағына қатысты дау және шекара мәселесі

Орегон шекарасы дауы: 19 ғасырда АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы аймақтық талас. Тарих, келісімшарттар, және Солтүстік-Батыс Американың бөлісуі туралы мағлұмат.

28 мин оқу

100%

Дереккөз: Oregon boundary dispute — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

XIX ғасырдың басындағы АҚШ-Ұлыбритания шекаралық дауы, Орегон-Айдахо шекарасын жылжыту туралы ұсыныс

Early 19th century US–UK boundary dispute

the proposal to move the Oregon Idaho border

The Oregon boundary dispute or the Oregon Question was a 19th century territorial dispute over the political division of the Pacific Northwest of North America between several nations that had competing territorial and commercial aspirations in the region. Expansionist competition into the region began in the 18th century, with participants including the Russian Empire, Great Britain, Spain, and the United States. After the War of 1812, the Oregon dispute took on increased importance for diplomatic relations between the British Empire and the fledgling American republic. In the mid 1820s, the Russians signed the Russo American Treaty of 1824 and the Russo British Treaty of 1825, and the Spanish signed the Adams–Onís Treaty of 1819, by which Russia and Spain formally withdrew their respective territorial claims in the region, and the British and the Americans acquired residual territorial rights in the disputed area. But the question of sovereignty over a portion of the North American Pacific coast was still contested between the United Kingdom and the United States. The disputed area was defined as the region west of the Continental Divide of the Americas, north of Mexico's Alta California border of 42nd parallel north, and south of Russian America at parallel 54°40′ north. The British generally called this region the Columbia District and the Americans generally called it Oregon Country. During the 1844 United States presidential election campaign, the Democratic Party proposed ending the Oregon Question by annexing the entire area. The U. S. Whig Party, in contrast, evinced no interest in the question – due, some scholars have claimed, to the Whig view that it was unimportant compared to other domestic problems. The Democratic candidate, James K. Polk, invoked the popular theme of manifest destiny and appealed to voters' expansionist sentiments in pressing for annexation, and defeated the Whig candidate, Henry Clay. Polk then sent the British government an offer to agree on a partition along the 49th parallel (which had been previously offered). However, the resulting negotiations soon faltered: the British still pressed for a border along the Columbia River. Tensions grew as American expansionists, such as Senator Edward A. Hannegan of Indiana and Representative Leonard Henly Sims of Missouri, urged Polk to annex the entire Pacific Northwest all the way to the 54°40′ parallel north (which is what the Democrats had called for during the presidential campaign). These tensions gave rise to slogans such as "Fifty four Forty or Fight!" At the same time, U. S. relations with Mexico were rapidly deteriorating as a result of the recent U. S. annexation of Texas. This gave rise to a concern that the U. S. might have to fight two wars on two fronts at the same time. Thus, just before the outbreak of the Mexican–American War, Polk retreated to his earlier position, calling for the Oregon border to run along the 49th parallel. The 1846 Oregon Treaty established the border between British North America and the United States along the 49th parallel until the Strait of Georgia, where the marine boundary curved south to exclude Vancouver Island and the Gulf Islands from the United States. As a result, a small portion of the Tsawwassen Peninsula, Point Roberts, became an exclave of the United States. Vague wording in the treaty left the ownership of the San Juan Islands in doubt, as the division was to follow "through the middle of the said channel" to the Strait of Juan de Fuca. During the so called Pig War, both nations agreed to a joint military occupation of the islands. Kaiser Wilhelm I of the German Empire was selected as an arbitrator to end the dispute, with a three man commission ruling in favor of the United States in 1872. There the Haro Strait became the border line, rather than the British favored Rosario Strait. The border established by the Oregon Treaty and finalized by the arbitration in 1872 remains the boundary between the United States and Canada in the Pacific Northwest.

Орегон шекаралық дауы немесе Орегон мәселесі – Солтүстік Американың Тынық мұхитының солтүстік-батысын саяси бөлуге байланысты XIX ғасырдағы аумақтық дау. Аймаққа экспансиялық бәсекелестік XVIII ғасырда басталды, оған Ресей империясы, Ұлыбритания, Испания және АҚШ қатысты. 1812 жылғы соғыстан кейін Орегон дауы Ұлыбритания мен жаңадан құрылған Американ Республикасы арасындағы дипломатиялық қатынастар үшін маңызға ие болды. 1820-ші жылдардың ортасында ресейліктер 1824 жылғы Ресей-Америка келісімі мен 1825 жылғы Ресей-Ұлыбритания келісіміне қол қойды, ал испандар 1819 жылғы Адамс-Онис келісіміне қол қойды. Осы келісімдер арқылы Ресей мен Испания аймақтағы аумақтық талаптарынан ресми түрде бас тартты, ал Ұлыбритания мен АҚШ даулы аймақтағы қалған аумақтық құқықтарды алды. Бірақ Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауының бір бөлігіне қатысты Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы егемендік мәселесі шешілмеді. Даулы аймақ Америка континентінің бөлінісінің батысында, Мексиканың Альта-Калифорния шекарасының солтүстігінде, 42-ші параллельде және Ресей Америкасының оңтүстігінде, 54°40′ солтүстік параллельде анықталды. Британдықтар бұл аймақты Колумбия округі деп атады, ал американдықтар – Орегон аймағы деп. 1844 жылғы АҚШ президенттік сайлау науқаны кезінде Демократиялық партия бүкіл аймақты аннексиялау арқылы Орегон мәселесін шешуді ұсынды. АҚШ-тың Виг партиясы, керісінше, бұл мәселеге қызығушылық танытпады, себебі кейбір ғалымдар Виг партиясының бұл мәселені басқа ішкі проблемалармен салыстырғанда маңызды емес деп есептегенін айтады. Демократиялық кандидат Джеймс К. Полк «Тағдырдың көрінісі» тақырыбын пайдаланып, сайлаушылардың экспансионистік сезімдеріне сүйенді және аннексияны қолдады. Ол Виг партиясының кандидаты Генри Клейді жеңді. Полк британ үкіметіне 49-шы параллель бойынша аймақты бөлісу туралы келісімге келуді ұсынды (бұл бұрын да ұсынылған еді). Бірақ келіссөздер тез тоқтап қалды: британдықтар Колумбия өзені бойындағы шекараны талап етті. Америка экспансионистері, мысалы, Индиана штатының сенаторы Эдвард А. Ханнеган және Миссури штатының өкілі Леонард Хенли Симс, Полкты Тынық мұхитының солтүстік-батысын 54°40′ солтүстік параллеліне дейін қосуға шақырды (демократтар президенттік науқан кезінде осылай талап еткен). Бұл шиеленіс «Елу төрт қырық немесе шайқас!» деген ұранды тудырды. Сонымен қатар, АҚШ Техасты аннексиялағаннан кейін Мексикамен қарым-қатынас нашарлап, АҚШ бір мезгілде екі майданда соғысуға тура келуі мүмкін деген алаңдаушылық туды. Сондықтан, Мексика-Америка соғысы басталар алдында Полк бұрынғы ұстанымына қайта оралып, Орегон шекарасының 49-шы параллель бойынша жүруін талап етті. 1846 жылғы Орегон келісімі Британдық Солтүстік Америка мен АҚШ арасындағы шекараны 49-шы параллель бойынша, Джорджия бұғазына дейін белгіледі. Бұғазда теңіз шекарасы оңтүстікке қарай қисықталды, Ванкувер аралы мен Мексика шығанағының аралдарын АҚШ-тан алып тастады. Нәтижесінде, Цаввассен түбегінің шағын бөлігі, Робертс нүктесі, АҚШ-тың эксклавына айналды. Келісімдегі түсініксіздік Сан-Хуан аралдарының меншігін күмәнді қылды, өйткені шекара «аталған каналдың ортасымен» Хуан-де-Фука бұғазына дейін жүргізілуі керек еді. «Шошқа соғысы» деп аталған оқиға кезінде екі ел де аралдарды бірлесіп әскери түрде басып алуға келісті. Германия империясының кайзері Вильгельм I дауды шешу үшін арбитр ретінде таңдалды, 1872 жылы үш адамнан тұратын комиссия АҚШ-тың пайдасына шешім қабылдады. Осылайша, Харо бұғазы шекара сызығы болды, британдықтар ұсынған Росарио бұғазы емес. Орегон келісімімен белгіленген және 1872 жылғы арбитраж арқылы бекітілген шекара бүгінгі күнге дейін Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы АҚШ пен Канада арасындағы шекара болып табылады.

Өмірбаян

Орегон мәселесі 18 ғасырда Тынық мұхитының солтүстік-батысын еуропалықтар мен американдықтар зерттеу кезінде туындады. Американдықтар, орыстар, испандықтар және британдықтар сияқты түрлі империялар бұл аймақты отарлауға қолайлы деп санады. Испандық Хуан Хосе Перес Эрнандес, британдық Джордж Ванкувер және американдық Роберт Грей сияқты теңіз саяхатшылары Колумбия өзені мен Пьюджет шығанағы сияқты аймақтық су айдындарын 1790 жылдары қазіргі аттарымен атап, картаға түсірді. 1792 жылы британдық Александр Маккензи құрлықтағы алғашқы саяхаттарды бастады, ал кейіннен 1805 жылы американдық Льюис пен Кларк экспедициясы Колумбия өзенінің сағасына жетті. Бұл саяхатшылар өз үкіметтерінің атынан Солтүстік-Батыс жағалауына егемендік құқығын талап етті. Калифорниялық теңіз арыстаны, Солтүстік Америкалық бобр және Солтүстік терілі иті сияқты терілі жануарлардың қорлары туралы білім, тері саудасы деп аталатын экономикалық желі құруға пайда болды. Он жылдаған бойы тері саудасы Еуропалық-американдықтарды Тынық мұхитының солтүстік-батысына тартқан басты экономикалық қызығушылық болып қала берді. Саудагерлер жағалаудағы жергілікті халықтармен, мысалы, Чинукан, Алеут және Нуу-чах-нульт тайпаларымен тауарларын теріге айырбастады.

Испан отарлауы

Испандықтар Тынық мұхитының солтүстік-батысына экспедициялар сериясын қаржылап, аймаққа өздерінің талаптарын күшейтті. Ванкувер аралында Санта-Крус-де-Нука деген колонияны құрып, испандықтар Ресей Америкасынан тыс, Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы алғашқы еуропалық отарлаушылар болды. Испандықтар британдық кемені тартып алғаннан кейін, Ұлыбританиямен қарым-қатынас шиеленісіп, ол Нотка дағдарысы деп аталды. Бірақ үш Нотка келісімі қақтығыстың алдын алды, екі ел де Достық шығанағына өзара қол жеткізуді сыртқы күштерден қорғауға келісті. Испания колониясы тасталып кеткенімен, Жаңа Испанияның солтүстік шекарасын белгілейтін шекара көрсетілмеді. Нотка келісімдері испандықтарға аймақта колониялар құруға мүмкіндік бергенімен, басқа геосаяси және ішкі мәселелер биліктің назарын аударғандықтан, басқа тырыстырылғандар жасалмады. 1819 жылғы Адамс-Онис шарты бойынша испандықтар 42° солтүстік градустан солтүстікке қарайғы жерлерге деген барлық ресми талаптарынан бас тартты.

Ресейдің мүддесі

Ресей империясының үкіметі 1799 жылы Ресей Америка компаниясын құрды, ол 1799 жылғы Жарлықпен (Указе) Ресей Америкасындағы тері саудасы операцияларын жүргізу үшін ресейліктер арасындағы монополия болып табылды. Солтүстікке қарай кеңейген орыс әрекеттеріне жауап ретінде испандықтар Альта-Калифорнияда колониялар құру үшін католик миссияларын құрды. Қазіргі Вашингтон және Орегон штаттарында ресейлік колониялар құру жоспарларын Николай Резанов жасады. Ол Ресей Америкасының негізгі колониясын Колумбия өзенінің аузына көшіруді жоспарлады, бірақ 1806 жылы өзенге кіре алмады және жоспардан бас тартты. 1808 жылы Александр Андреевич Баранов, капитанына «Ванкувер аралының оңтүстігіндегі жағалауды зерттеу, теңіз суырының терісі үшін жергілікті тұрғындармен сауда жасау және мүмкін болса Орегон аймағында тұрақты орыс бекінісі үшін орын табу» бұйрығымен «Николай» кемесін жіберді. Кеме Олимпия түбегінде құлап, аман қалған экипаж екі жылдан кейін ғана Нью-Архангелге оралды. Кеменің қолайлы орын табуға сәтсіздігі орыстарға Солтүстік-Батыс жағалауының көп бөлігін отарлауға лайық емес деп ойлануға әкелді. Олардың Пьюджет сауыны мен Колумбия өзеніне деген қызығушылығы Альта-Калифорнияға ауысты, және көп ұзамай Форт-Росс құрылды. 1824 жылғы орыс-американдық шарт және 1825 жылғы Санкт-Петербург шарттары Ұлыбританиямен бірге Ресей Америкасының оңтүстік шегарасын 54°40′ солтүстік параллелінде белгіледі. Атап айтқанда, 1824 жылғы шартта 54°40′ солтүстік енінен жоғары жағалауда немесе іргелес аралдарда американдық қоныстар құрылмауы және оңтүстікке қарай ресейлік қоныстар құрылмауы туралы келісімге келді (Ресейлік Росс форты Мексиканың Альта-Калифорниясында орналасқан және шарттың қолданыс аймағына кірмеді). Шартта егемендік немесе аумақтық талаптар туралы нақты айтылмады. 1825 жылғы Ұлыбританиямен жасалған шарт одан да қатаң болды және Солтүстік Америкадағы ресейлік және британдық иеліктер арасындағы шекараны анықтады, ол 54°40′ градустан солтүстікке қарай қазіргі Аляска түбегі арқылы 141-ші батыс меридианына дейін, содан кейін сол меридиан бойымен солтүстікке қарай Солтүстік Мұзды мұхитқа дейін созылды.

The Imperial Russian government established the Russian American Company in 1799, a monopoly among Russian subjects for fur trading operations in Russian America with the Ukase of 1799. In part from the growing Russian activities to the north, the Spanish created the Catholic Missions to create colonies in Alta California. Plans for creating Russians colonies in what became the modern American states of Washington and Oregon were formulated by Nikolai Rezanov. He aimed to relocate the primary colony of Russian America to the entrance of the Columbia River, though was unable to enter the river in 1806 and the plan was abandoned. In 1808 Alexander Andreyevich Baranov sent the Nikolai, with the captain "ordered to explore the coast south of Vancouver Island, barter with the natives for sea otter pelts, and if possible discover a site for a permanent Russian post in the Oregon Country." The ship wrecked on the Olympic Peninsula and the surviving crew did not return to New Archangel for two years. The failure of the vessel to find a suitable location led to the Russians to not consider much of the Northwest coast worth colonizing. Their interest in the Puget Sound and the Columbia River was diverted to Alta California, with Fort Ross soon established. The Russo American Treaty of 1824 and the 1825 Treaty of Saint Petersburg with the British formally created the southern border of Russian America at parallel 54°40′ north. Specifically, it was agreed, in the 1824 treaty, that no American settlement would be established on the coast or adjacent island north of 54°40′, and no Russian settlement to the south (Russian Fort Ross was in Alta California, Mexico, and was outside the purview of the treaty). The treaty did not make any explicit statements about sovereignty or territorial claims. The 1825 treaty with Britain was more strongly worded and defined the boundary between Russian and British possessions in North America, which ran north from 54°40′ through what is now the Alaska Panhandle to the 141st meridian west, then along that line north to the Arctic Ocean.

Англо-америкалық бәсекелестік

Ресей және испан империялары 1810 жылдары Солтүстік-Батыс жағалауында колонияларды дамытуға қатысты маңызды жоспарлар жасаған жоқ. Британдықтар мен американдықтар аймақта коммерциялық операциялармен белсенді айналысқан азаматтары бар қалған екі ұлт болды. 1807 жылы Монреальдегі Солтүстік-Батыс компаниясының (NWC) қызметкерлерінің Дэвид Томпсон басқарған тобынан бастап, британдықтар құрлықтағы операцияларды бастады және аймақ бойынша сауда посттарын ашты. Томпсон Колумбия өзенінің су алабын жан-жақты зерттеді. Колумбия және Жылан өзендерінің қосылған жерінде ол 1811 жылдың 9 шілдесінде «Бұл ел Ұлыбританияның өзінің территориясының бір бөлігі деп жарияланады» деп жазылған хабарламасы бар тіреуіш орнатты және сонымен қатар NWC-нің сол жерде сауда постын салу ниетін білдірді. Кейін 1818 жылы осы жерде Нез-Персес бекінісі салынды. Америкалық Тынық мұхитының тері компаниясы (PFC) 1811 жылы Колумбия өзенінің кіреберісінде салынған Форт Асторияда жұмысын бастады. 1812 жылғы соғыстың басталуы Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы бәсекелес компаниялар арасында зорлыққа әкелмеді. Дональд Маккензи басқарған PFC офицерлері өз активтерін NWC бәсекелестеріне сатуға келісті, келісім 1813 жылдың 23 қарашасында қол қойылды. Форт Асторияны басып алуға бұйрық берілді, бірақ ол келген кезде пост NWC басқаруында болды. PFC құлағаннан кейін американдық таушылар әдетте, Роки тауларының шығысында орналасқан аймақта шағын топтарда жұмыс істеді, жыл сайынғы Rocky Mountain Rendezvous кездесуінде жылына бір рет кездесетін.

1818 жылғы келісім

1818 жылы екі елдің дипломаттары өзара таластардың арасындағы шекараны келіссөздер арқылы анықтауға тырысты. Америкалықтар Тынық мұхитының солтүстік-батыс бөлігін 49-шы параллель бойынша бөлуді ұсынды, бұл АҚШ пен Британдық Солтүстік Американың арасындағы шекара Роки тауларының шығысында орналасқан. Картографиялық білімнің жетіспеуі американдық дипломаттарды Луизиананы сатып алу оларға бұл аймаққа күдіксіз құқық береді деп мәлімдеуге итермеледі. Британдық дипломаттар Колумбия өзені бойымен оңтүстікке қарай шекараны белгілеуді қалаған, осылайша Солтүстік-Батыс компаниясының (кейін Гудзон шығанағы компаниясының (HBC)) сол өзен бойындағы табысты тері саудасын бақылауын сақтап қалуды көздеді. Дипломатиялық топтар өзара қанағаттандыратын шарттарға келісе алмады және қазан айына дейін келісімге келе алмады. Алберт Галлатин, америкалық тараптан бас келіссөзші, 16 қарашада шақырылатын АҚШ Конгресінің 15-ші сессиясының үшінші отырысына дейін алдын ала келісімге қол жеткізуді бұрын-соңғы тапсырма ретінде алған еді. Британдық өкілетті тұлға Фредерик Джон Робинсонға соңғы ұсыныс жасалды, ол 49-шы параллельді батысқа қарай жалғастыруды және, Галлатин айтқандай, "Горджия шығанағына құйылатын барлық суларды" Ұлыбританияға қалдыруды көздеді. Бұл Каскад тауларынан батысқа қарай және Колумбия өзенінен солтүстікке қарай ағып жатқан барлық аумақты, сондай-ақ Пьюгет шығанағын, Джорджия және Хуан-де-Фука бұғаздарын Ұлыбританияға беруге тиіс еді. Робинсон бұл ұсыныстан бас тартты. Дегенмен, 1812 жылғы соғыстың көптеген дауларын шешкен 1818 жылғы ағылшын-американдық конвенциясы аймақты он жылға бірлесіп пайдалануды қарастырды.

Ұсынылған бөлу жоспарлары

Бірлескен оккупация шартының мерзімі таяғанда, 1824 жылы келіссөздердің екінші раунды басталды. Америкалық министр Ричард Раш 2 сәуірде келісімді қосымша тармақпен ұзартуды ұсынды. 51° параллель Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы уақытша шекара болар еді, оның оңтүстігінде британдық және солтүстігінде американдық жаңа қоныстар құрылмауы тиіс. Раш 49° параллеліне уақытша шекараны өзгерту туралы ұсыныс жасағанына қарамастан, британдық келіссөзшілер оның ұсынысын қабылдамады. Оның ұсынысы Тынық мұхитының солтүстік-батысын бөлудің болашақ негізі болар деген болжам жасалды. 29 маусымда британдық өкілеттілер Уильям Хаскиссон мен Стратфорд Каннинг Колумбия өзенінің басты саласына дейін батысқа қарай 49° параллелі бойынша тұрақты шекараны ұсынды. Британдықтар Колумбия өзенінің оңтүстігіне немесе шығысына қойған талаптарынан ресми түрде бас тартқаннан кейін, Орегон мәселесі Батыс Вашингтон мен Ванкувер аралының оңтүстік бөлігіне қатысты бола бастады. Раш британдық ұсынысқа, өз ұсынысына болғантай қарсылық білдірді, нәтижесінде келіссөздер тоқтап қалды. 1825 жыл бойында Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшы Джордж Каннинг АҚШ-пен ықтимал келісім туралы HBC губернаторы Пеллимен пікір алмасты. Пелли Ұлыбритания мен оның компаниясы үшін Жылан және Колумбия өзендері бойындағы шекараның тиімді екенін ойлады. 1826 жылдың сәуір айында американдық министр Руфус Кингке хабарласып, Каннинг Орегон дауын шешуді сұрады. Галлатин Ұлыбританиядағы елші болып тағайындалды және 1826 жылдың шілдесінде Мемлекеттік хатшы Генри Клейден Тынық мұхитының 49-паралелі бойынша Тынық мұхитының солтүстік-батысын британдықтармен бөлуді ұсыну туралы нұсқау алды. 1826 жылы премьер-министр лорд Ливерпульге жазған хатында Каннинг Тынық мұхитының солтүстік-батысын американдықтармен бөлісу жағдайында Цин империясымен сауда мүмкіндіктерін қарастырды. Ол NWC және кейіннен HBC оны пайдаланғандығына қарамастан, американдықтардың Асторияға меншік құқығын мойындауды "толығымен дұрыс емес" деп санады. Каннингтің пікірінше, бұл дипломатиялық игілік Ұлыбританияның аумақтық талаптарын әлсіретеді. Колумбия өзені бойындағы шекара "Қытай мен Американың солтүстік-батыс жағалауындағы оның шексіз иеліктері арасында тікелей байланыс орнатуға мүмкіндік берер еді".

As the expiration of the Joint Occupation treaty approached, a second round of negotiations commenced in 1824. American Minister Richard Rush offered for the extension of agreement with an additional clause on 2 April. The 51° parallel would be a provisional border within the Pacific Northwest, with no British additional settlements to be established south of the line, nor any American settlements north of it. Despite Rush's offering to modify the temporary border to the 49° parallel, the British negotiators rejected his offer. His proposal was seen as the likely basis for the eventual division of the Pacific Northwest. The British plenipotentiaries William Huskisson and Stratford Canning on 29 June pressed instead for a permanent line along the 49° parallel west until the main branch of the Columbia River. With the British formally abandoning claims south or east of the Columbia River, the Oregon Question thence became focused on what later became Western Washington and the southern portion of Vancouver Island. Rush reacted to the British proposal as unfavorably as they had to his own offer, leaving the talks at a stalemate. Throughout 1825, George Canning, the Secretary of State for Foreign Affairs, held discussions with Governor Pelly of the HBC as to a potential settlement with the United States. Pelly felt a border along the Snake and Columbia Rivers was advantageous for the United Kingdom and his company. Contacting American minister Rufus King in April 1826, Canning requested that a settlement be reached over the Oregon dispute. Gallatin was appointed Ambassador to the United Kingdom and given instructions by Secretary of State Henry Clay in July 1826 to offer a division of the Pacific Northwest along the 49th parallel to the Pacific Ocean to the British. In a letter to Prime Minister Lord Liverpool in 1826, Canning presented the possibilities of trade with the Qing Empire if a division of the Pacific Northwest was to be made with the Americans. He felt the recognition of American rights to ownership of Astoria, despite its continued use by the NWC and later HBC, was "absolutely unjustifiable". This diplomatic courtesy Canning felt weakened the territorial claims of the United Kingdom. A border along the Columbia River would give "an immense direct intercourse between China and what may be, if we resolve not yield them up, her boundless establishments on the N. W. Coast of America".

Жаңарту

Хаскисон Генри Унвин Аддингтонмен бірге Галлатинмен келіссөздер жүргізу үшін тағайындалды. Жоғары тұрған Кеннингтен айырмашылығы, Хаскисон HBC монополиясына жағымсыз қарайды және американдықтармен даулы аймақты "британдықтар үшін маңызды емес" деп санады. Ол кезде HBC қызметкерлері аймақтағы жалғыз тұрақты еуропалықтар болды, бірақ олардың экономикалық әрекеттерін Хаскисон Галлатинмен келіссөздерде пайдаланбады. Пелли мен Каннингтің 1824 жылғы Колумбия өзені бойынша шекара ұсынысы қабылданбады. Бұл ұсыныстарға қарсы келтірілген аргумент 1824 жылғыдай болды: Колумбия өзені бойындағы шекара АҚШ-ты Тынық мұхитындағы терең сулы портынан айырады. Британдық келіссөзшілер бұл сынға жауап ретінде Олимпиада түбегін американдық территория ретінде ұсынды, бұл Хуан-де-Фука және Пьюджет саунд бұғаздарына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Бірақ американдықтар бұл ұсыныстан қанағаттанбады. Дипломатиялық келіссөздер жалғасты, бірақ екі ел үшін де аймақты қанағаттанарлық бөлуге қол жеткізілмеді. 1818 жылғы шарт 1827 жылдың 7 тамызында жаңартылды, сонда Галлатин келісімді бұзу ниеті болған жақ бір жыл бұрын хабарлау керек деген шарт қосылды. Кеннингтің қайтысынан және американдықтармен аймақты қанағаттанарлық бөлуге әрекеттер сәтсіз аяқталғаннан кейін, "Орегон [британдық] саясаткерлердің назарынан тыс қалды".

Өңірлік іс-шаралар

Америкалық протестант миссионерлері 1830 жылдары келіп, Вилламет аңғарында методист миссиясын және Каскад тауларының шығысында Уитман миссиясын құрды. Юинг Янг 1830 жылдардың басында Вилламет аңғарында арақ және ұн тартатын диірмендер ашты. Ол және басқа бірнеше американдық отарлаушылар 1837 жылы Вилламет мал шаруашылығы компаниясын құрды, ол 600-дан астам бас ірі қара малды Вилламет аңғарына әкелді, оның акцияларының жартысына жуығы Маклауглинге тиесілі болды. 1843 жылғы "Ұлы көші-қон" кезеңінде Орегон жолы арқылы 700-ден астам АҚШ қоныс аударушылары келді. Сондай-ақ 1843 жылы Вилламет аңғарында Орегонның Уақытша үкіметі құрылды. Оның билігі тек аңғардағы қызығушылық танытқан американдықтармен және бұрынғы француз-канадтық HBC қызметкерлерімен шектелді.

Джон Флойд

Америка үкіметі Тынық мұхитының солтүстік-батысын отарлау бойынша белсенді әрекеттер жасаудың алғашқы тырабы 1820 жылы 16-шы Конгрестің 2-ші сессиясы кезінде басталды. Вирджиния штатының өкілі Джон Флойд «Колумбия өзенін басып алуға, сауда-саттық пен ондағы үнді тайпаларымен қарым-қатынасты реттеуге рұқсат беретін» баяндаманы дайындады. Бұған қоса, заң жобасында Цин империясы және Токугава сёгунатымен коммерциялық қатынастарды дамыту көзделді. Оның бұл алыс аймаққа деген қызығушылығы бұрынғы PFC қызметкері Рассел Фарнхэммен кездескеннен кейін оянған болуы мүмкін. Флойдты Вирджиниялық Томас Ван Сверинген және Кентукки штатының өкілі Томас Меткалф қолдады. Заң жобасы Палата мен Президент Монроға ұсынылды. Палатада Флойдтың заң жобасын қорғаған бір мүше, бұл «колониялық бекініс құруға бағытталмағанын» айтты. «Ұсынылып отырған аумақ бұдан бұрыннан АҚШ-тың бір бөлігі болып табылады». Монро Мемлекеттік хатшы Джон Куинси Адамстан мүмкін түзетулер туралы пікір сұрады. Адамс былай деп жауап берді: «Бұл құжат – фактілердегі қателіктер мен нәтижесіз ойлар, келеңсіз пікірлер мен қабақтап сөйлеулердің жиынтығы. Оны оттан басқа ештеңе тазарта алмайды». Заң шығарушы орган алдында екі рет оқылғаннан кейін, «көптеген мүшелер оны маңызды мәселе деп санамады», сондықтан ол қабылданбады. Флойд Тынық мұхитында американдық колония құруға шақыратын заңнамалық бастамаларды ұсынуын жалғастырды. Оның өкілдік мерзімі 1829 жылы аяқталды, ал Орегон мәселесі 1837 жылға дейін Конгресте талқыланбады. Флойд ұсынған солтүстік шекара алдымен 53°, кейін 54°40′ болды. Бұл заң жобалары да басқа Конгресс мүшелері тарапынан салқын қабылданып немесе қарсылыққа ұшырады, тіпті бірі 100-61 дауыспен қарауға жіберілді. Миссури штатының сенаторы Томас Х. Бентон Флойдтың күш-жігерін жақтады және олар «Роки тауларының ар жағындағы қуатты және тәуелсіз мемлекеттің тұқымын себуге» мүмкіндік береді деп ойлады. Сол кездегі Соғыс министрі Джон Кэлхун Флойдтың ұсынған заң жобаларына қызығушылық танытса да, HBC батыстағы американдық коммерциялық мүдделерге экономикалық қауіп төндіретінін мәлімдеді.

The first attempts by the American Government for proactive action in colonising the Pacific Northwest began in 1820 during the 2nd session of the 16th Congress. John Floyd, a Representative from Virginia, spearheaded a report that would "authorize the occupation of the Columbia River, and to regulated trade and intercourse with the Indian tribes thereon." Additionally the bill called for cultivating commercial relations with the Qing Empire and the Tokugawa shogunate. His interest in the distant region likely began after meeting former PFC employee Russell Farnham. Floyd had the support of fellow Virginian Representative Thomas Van Swearingen and Representative Thomas Metcalfe of Kentucky. The bill was presented to both the House and to President Monroe. In the House, Floyd's bill was defended by one member who stated that it did not "attempt a colonial settlement. The territory proposed to be occupied is already a part of the United States." Monroe inquired the opinion of Secretary of State John Quincy Adams for potential revisions. Adams retorted that "The paper was a tissue of errors in fact and abortive reasoning, of invidious reflections and rude invectives. There was nothing could purify it but the fire." Read twice before the legislature, "most of the members not considering it a serious proceeding", it did not pass. Floyd continued to authorise legislation calling for an American colony on the Pacific. His career as a Representative ended in 1829, with the Oregon Question not discussed at Congress until 1837. The northern border proposed by Floyd was at first the 53°, and later 54°40′. These bills were still met with the apathy or opposition of other Congressional members, one in particular being tabled for consideration by a vote of 100 to 61. Missouri Senator Thomas H. Benton became a vocal supporter of Floyd's efforts, and thought that they would "plant the germ of a powerful and independent Power beyond the Rockies". John C. Calhoun, then Secretary of War, while somewhat interested in Floyd's considered bills, gave his opinion to that the HBC was an economic threat to American commercial interests in the west.

1844 жылғы президенттік сайлау

1844 жылғы президент сайлауы АҚШ үшін шешуші бұрылыс болды. Техас Республикасын дипломатиялық келіссөздер арқылы қабылдап, Техасты елге қосу процесін бастау қызу дау тудырды. Сонымен қатар, Орегон мәселесі «ішкі саяси билік үшін күресте қаруға айналды». Демократиялық ұлттық конвенцияда партиялық платформада «Орегон аумағының бүкіл территориясына деген құқығымыз анық және күмәнсіз; оның бір бөлігі де Англияға немесе басқа елге берілмеуі керек, сондай-ақ Орегонды мүмкіндігінше ертерек қайта басып алу және Техасты қайта қосу – ұлы американдық шаралар болып табылады» делінді. Орегон дауын Техас мәселесімен байланыстыру арқылы демократтар солтүстік және оңтүстік штаттардың экспансионист мүшелеріне үндеді. Тынық мұхитының солтүстік-батысында кеңею, Техас – тағы бір құлдар мемлекетіне рұқсат беруден туындаған солтүстік штаттардың алаңдаушылығын, қосымша еркін штаттардың арқасында басуға мүмкіндік берді. Демократиялық кандидат Джеймс К. Полк, Уиг кандидат Генри Клейден шамалы басымдықпен жеңіске жетті, өйткені Клей Техастың жедел кеңеюіне қарсы тұрды. Эдвард Майлзтың сөзіне сәйкес, Орегон мәселесі сайлауда пайдаланылғанына қарамастан, бұл тақырып «маңызды науқандық мәселе» болған жоқ, себебі «вигтер оны талқылауға мәжбүр болар еді».

"Елу төрт қырық немесе шайқас!"

Кейінірек Полк пен оның 1844 жылғы науқанымен байланыстырылған танымал ұран: "Елу төрт қырық немесе соғыс!" – бұл сөз тіркесі сайлау кезінде туындамаған, ал 1846 жылдың қаңтарында ғана пайда болды және Демократиялық партияға жақын баспасөз тарапынан насихатталды. Бұл фраза қазіргі кезде көптеген оқулықтарда да Полктің сайлауалды ұраны ретінде қате көрсетіледі. Бартлетттің танымал цитаталары осы ұранды Уильям Алленге жатқызады. 54°40′ – Ресей Америкасының оңтүстік шекарасы және Тынық мұхитының солтүстік-батысының ең солтүстік нүктесі саналды. Демократиялық партияның нақты сайлау ұраны (Пенсильванияда қолданылған) – "Полк, Даллас және 42 жылғы тариф" деген қарапайым сөздер болды. Алясканың оңтүстік шекарасы Ресейден 1867 жылғы 18 қазанда сатып алынғаннан бері 54°40′ болып табылады, ал Британдық Колумбия 1858 жылғы 2 тамызда Британдық Колумбия колониясы ретінде құрылды.

Гадсон шығанағы компаниясы

Хадсон шығанағы компаниясы (HBC) 1821 жылы Солтүстік-Батыс компаниясымен бірігіп, оның түрлі тері сауда станцияларын өз қабылдауына алды. HBC британдық азаматтардың арасында аймақтың көптеген абориген халқымен сауда жасауға лицензия алған болатын. Оның сауда бекеттері мен жолдар желісі Жаңа Каледониядан, тағы бір HBC тері саудасы ауданынан оңтүстікке қарай Колумбия алқабына дейін созылды (Жаңа Каледонияның көп бөлігі 54°40'N-нен оңтүстікке қарай орналасқан). 1824 жылы HBC-нің бүкіл аймақ бойынша штаб-пәтері Форт-Ванкуверде (қазіргі Ванкувер, Вашингтон штаты) құрылды. Сол жылы Джордж Симпсон компанияның "Колумбиядағы бекімді еместігін" губернатор Колвиллпен талқылағанда, өзен бойындағы операцияларды тоқтату мүмкіндігін қарастырды. "Егер америкалықтар Колумбияның аузына қоныстанса, менің ойымша, жағалауды [өзеннің оңтүстігін] тастаған жөн" деді Симпсон, компанияның бекеттерін "солтүстікке жылжу" қажеттігін айтты. 1830-шы жылдардың соңы мен 1840-шы жылдардың басында Форт-Ванкувер 34 бекініс, 24 порт, алты кеме және 600 жұмыскерді бақылап тұрды.

Ішкі

"Эдинбург ревью" журналы Тынық мұхитының солтүстік-батысын "өркениетті жараттардың иеленуіне ашық қалған әлемнің соңғы бұрышы" деп жариялады. Орегон жайланған кезде, әлем картасы толыққан деп есептелуі мүмкін.

Әскери-теңіз флотының болуы

Корольдік әскери-теңіз кемелері онжылдықтар бойы Тынық мұхитының солтүстік-батысына картографиялық білімді кеңейту және тері сауда станцияларын қорғау үшін жіберілді. Британдықтар 1826 жылы Чилидің Вальпараисо қаласында Тынық мұхит стансасын құрып, өздерінің әскери-теңіз флотының стратегиялық мүмкіндіктерін арттырды. Сол жерде эскадрилья орналасты, ал кейіннен Тынық мұхитының солтүстік-батысына жіберілген кемелер осы порттан базаланды. 1818 жылы аймақта болды. Келесі геодезиялық экспедиция 1837 жылы басталды, оның жұмысы 1839 жылға дейін жалғасты. Тынық мұхит стансасынан ХБК постылары туралы ақпарат жинау үшін жіберілген, 1844 жылдың шілдесінде Колумбия өзеніне келді. Бас фактор Джеймс Дуглас теңіз офицерлерінің "саяхаттауға көбірек құштар екенін, саясат немесе ұлттық мүдделер туралы "ешкінің терісіндей құрғақ" лекция оқудан гөрі" деп шағымданды. "Модесте" Форт Джордж, Ванкувер, Виктория және Симпсон HBC сауда бекеттеріне сапар шекті.

Тайлер президент болған кездегі саяси күш-жігер

Миссури сенаторы Льюис Линн 1842 жылы Флойдтың бұрынғы тыранынан шабыттанған заң жобасын ұсынды. Линннің заң жобасы үкіметтен Тынық мұхитының солтүстік-батысын қоныстандыруға ниеттенгендерге жер беруді талап етті. 1842 жылғы сәуірде АҚШ-пен бірнеше аумақтық дауды шешу үшін жіберілген барон Эшбертонның келуі Линннің заң жобасын кешіктірді. Бастапқыда Тынық мұхитының солтүстік-батысына назар аударған Эшбертон, Мемлекеттік хатшы Дэниел Вебстерге 1824 жылы Канинг ұсынған Колумбия өзені бойымен бөлу туралы ұсынысты ұсынды. Вебстер бұрынғыдай осы ұсыныстан бас тартты, себебі бұл бөліс Құрама Штаттарды үлкен Тынық мұхиты портына лайықты жерлерсіз қалдырар еді. Вебстер, егер Америка Құрама Штаттарына Мексиканың Сан-Франциско шығанағымен өтемақы төленсе, Эшбертонның ұсынысын американдықтар қабылдауы мүмкін деп ойлады. Эшбертон бұл ұсынысты жоғары лауазымдағы тұлғаларға жеткізді, бірақ одан әрі шаралар қабылданбады. Екі дипломат та Арустук соғысын шешуге көңіл бөлді және Вебстер-Эшбертон шартын жасады. 27-ші Конгрестің 1842 жылғы 19 желтоқсандағы соңғы отырысында Линн Тынық мұхитының солтүстік-батысын отарлау туралы ұқсас заң жобасын ұсынды, ол, оның сөзінше, "Англо-американдық нәсіл арқылы Атлант мұхитынан Тынық мұхитына дейін біздің шекарамызды кеңейтеді". Заң жобасы бойынша пікірталас бір айдан астам уақытқа созылды және Сенатта 24-22 дауыспен қабылданды. Линннің заң жобасына қарсылық білдіріп, Калхун АҚШ үкіметі Орегонда "ақылды және шеберлікпен әрекетсіздік" саясатын ұстануы керек екенін мәлімдеді, ал қоныстанулар аймақтың түпкілікті шекарасын анықтауы керек еді. Алайда, Калхунның көптеген демократтық әріптестері жақын арада тікелей әрекет етуді қолдауға кірісті. 1843 жылдың басында Вебстер Орегон мәселесіне оралып, 1826 жылғы британдықтардың Олимпиада түбегіндегі анклавты ұсынуын және Мексикадан Альта-Калифорнияны сатып алуды қамтитын жоспарды ресмилендірді. Президент Тайлердің вигтермен қарым-қатынасы нашарлағандықтан Вебстер Мемлекеттік хатшы қызметін жалғастыруға қызығушылық танытпады және оның жоспары тоқтатылды. Ұлыбританиядағы американдық министр Эдвард Эвереттке 1843 жылғы қазан айында Орегон мәселесін шешу үшін британдық шенеуніктермен келіссөз жүргізуге уәкілеттік берілді. 29 қарашада премьер-министр Роберт Пилдің сыртқы істер министрі Эбердин графымен кездесу кезінде Эверетт президент Джон Тайлер қарастырған шарттарды ұсынды. 49-шы параллельдің бұрынғы ұсынысы қайтадан ұсынылды, сонымен қатар Колумбия өзеніне еркін қол жеткізу кепілдігі берілді. Алайда, президент Тайлер сол жылы 6 желтоқсандағы Одақтың жағдайы туралы мәлімдемесінде "Тынық мұхитындағы және солтүстік ендіктің 42° және 54°40′ аралығында жатқан барлық аймақты" мәлімдеді. Осы мәлімдемені алғаннан кейін Эбердин комитетпен және бұрынғы дипломатиялық келіссөздерден тыс қалған губернатор Пеллимен кеңесуді бастады.

Missouri Senator Lewis Linn tabled legislation in 1842, inspired in part by Floyd's previous efforts. Linn's bill called for the government to create land grants for men interested in settling the Pacific Northwest. The arrival of Baron Ashburton in April 1842, sent to resolve several territorial disputes with the United States, delayed Linn's legislation. Initially focusing on the Pacific Northwest, Ashburton presented Secretary of State Daniel Webster the 1824 partition proposal made by Canning of a division along the Columbia River. Webster rejected the offer for the same reasons it was previously repudiated; the division would leave the United States with no suitable locations for a large Pacific port. Webster suggested that Ashburton's proposal may have been found acceptable by the Americans, if the United States could be compensated with the Mexican owned San Francisco Bay. Ashburton passed on the offer to his superiors, but no further action was taken. Both diplomats became focused on settling the Aroostook War and formulated the Webster–Ashburton Treaty. At the final session of the 27th Congress on 19 December 1842, Linn presented a similar bill to colonize the Pacific Northwest, as he put it, "by the Anglo American race, which will extend our limits from the Atlantic to the Pacific Ocean." Arguments over the bill lasted over a month, and it was eventually passed in the Senate 24–22. In opposition to Linn's bill, Calhoun famously declared that the U. S. government should pursue a policy of "wise and masterly inactivity" in Oregon, letting settlement determine the eventual boundary. Many of Calhoun's fellow Democrats, however, soon began to advocate a more direct approach. By early 1843, Webster returned to the Oregon Question, formalising a plan that included the 1826 British offer of the Olympic Peninsula enclave and the purchase of Alta California from Mexico. The increasing hostility President Tyler had with the Whig Party led to Webster's disinterest in continuing to act as the Secretary of State and his plan was shelved. The American minister to the UK, Edward Everett, was given authority to negotiate with British officials to settle the Oregon Question in October 1843. Meeting with Prime Minister Robert Peel's Foreign Secretary, Earl of Aberdeen on 29 November, Everett presented the terms considered by President John Tyler. The old offer of the 49th parallel was once more presented, along with a guarantee to free access to the Columbia River. However during President Tyler's State of the Union address that year on 6 December, he claimed "the entire region of country lying on the Pacific and embraced within 42° and 54°40′ of north latitude". After receiving this declaration, Aberdeen began to consult with the committee and Governor Pelly, previously left out of the most recent diplomatic exchanges.

Полк төрағалығы

1845 жылдың наурыз айында өзінің инаугурациялық сөзінде президент Полк партиялық платформадан цитата келтіріп, АҚШ-тың Орегонға құқығы "ашық және күмәнсіз" екенін мәлімдеді. Екі тарап та соғысқа дайындықпен шекаралық бекіністерді күшейтіп, жағдай шиеленісе түсті. Полк батыл сөздер айтса да, шынтуадында келісімге келуге дайын болды және Орегон үшін соғыс бастауға ниеті жоқ еді. Ол британдықтарды АҚШ-қа қолайлы шешімге келуге мәжбүрлейтініне сенді. 1846 жылдың 4 қаңтарында өкіл Джеймс А. Блэкпен кездескенде Полк: "Джон Буллға қараудың жалғыз жолы – тіке көзқарасымен қабылдау, Конгресс тартынса, Джон Булл бірден мақтаншылдыққа бойланып, талаптарын күшейте түседі" деді. Бірақ Полк Орегон мәселесінде тек сөз басумен ғана айналыспады: ол АҚШ-тың бүкіл аймаққа заңды құқығы бар деп шын ниетпен сенді. Ол дауды төрелік арқылы шешу туралы британдық ұсыныстарды қабылдамады, себебі бейтарап үшінші тарапты табу мүмкін емес деп ойлады. АҚШ-тың көптеген газет редакторлары 1844 жылғы сайлау кампаниясында демократтар ұсынғандай, Полкке бүкіл аймақты талап етуге шақырды. "The Union" газетінің редакторы Томас Ричидің 1845 жылғы 6 қарашада жариялаған "Орегонның барлығы немесе ешнәрсесі" деген тақырыбы кең таралды. "New York Morning News" газетінің редакторы Джон Л. О'Салливан 1845 жылғы 27 желтоқсандағы мақаласында АҚШ-тың "Құдай бізге берген континенттің барлығын иеленуге тағдырланғаны" туралы мәлімдеді. Осыдан кейін "Тағдыр Манифесті" экспансионистердің стандартты ұранына және американ тілінің тұрақты бөлігіне айналды. О'Салливанның "Тағдыр Манифесті" соғысқа шақыру емес еді, бірақ мұндай шақырулар көп ұзамай пайда болды. Полк ішкі ант қабылдағаннан кейін британдық дипломаттар HBC шенеуніктері, мысалы, Симпсонның нұсқауларын ала бастады, олардың ұсыныстары Пелли және содан кейін Абердин арқылы британ елшісі Ричард Пакенхемге жеткізілді. 1844 жылдың тамызында Калхунға жазған хатында Пакенхем Колумбия өзені бойындағы шекараны белгілеуді ұсынды. Ол Симпсоннан шыққан ұсыныстың негізінде: американдықтар 49-шы параллельдің оңтүстігіндегі Ванкувер аралындағы немесе Хуан-де-Фука бұғазындағы теңіз базаларын таңдауға мүмкіндік алады деді. Дипломатиялық арналар 1844 жыл бойы келіссөздерді жалғастырды; 1845 жылдың басында Эверетт Абердиннің Ванкувер аралының оңтүстік бөлігі британдық территория болып саналса, 49-шы параллельді қабылдауға дайын екенін хабарлады. 1845 жылдың жазында Полк әкімшілігі Орегонды Тынық мұхиты бойында 49-шы параллельмен бөлу туралы ұсынысты қайта жаңартады. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джеймс Бьюкенен 12 шілдеде британдықтарға осы сызықтың оңтүстігіндегі Ванкувер аралындағы кез келген қалаған порттарды ұсынды, бірақ Колумбия өзенінің теңіз жолы құқықтары кірмеді. Бұл ұсыныс Тайлер әкімшілігінің бұрынғы ұсынысынан нашар болғандықтан, Пакенхем Лондонмен кеңеспей-ақ ұсынысты қабылдамады. Бұған ренжіді, Полк 1845 жылдың 30 тамызында ұсынысты ресми түрде кері қайтарып, келіссөздерді тоқтатты. Абердин Пакенхемді осы дипломатиялық қателік үшін айыптады және диалогты жаңартуға тырысты. Алайда, Полк британдықтардың ниетіне күдікпен қарады және саяси қысымға түсіп, келісімге келуден бас тартты. Ол келіссөздерді қайта бастаудан бас тартты.

In his March 1845 inaugural address, President Polk quoted from the party platform, saying that the U. S. title to Oregon was "clear and unquestionable". Tensions grew, with both sides moving to strengthen border fortifications in anticipation of war. Despite Polk's bold language, he was actually prepared to compromise, and had no real desire to go to war over Oregon. He believed that a firm stance would compel the British to accept a resolution agreeable to the United States. While meeting with Representative James A. Black on 4 January 1846, Polk stated that "the only way to treat John Bull was to look him straight in the eye if Congress faultered John Bull would immediately become arrogant and more grasping in his demands". But Polk's position on Oregon was not mere posturing: he genuinely believed that the U. S. had a legitimate claim to the entire region. He rejected British offers to settle the dispute through arbitration, fearing that no impartial third party could be found. Many newspaper editors in the United States clamored for Polk to claim the entire region as the Democrats had proposed in the 1844 campaign. Headlines like "The Whole of Oregon or None" by The Union editor Thomas Ritchie appeared on 6 November 1845. In a column in the New York Morning News on December 27, 1845, editor John L. O'Sullivan argued that the United States should claim all of Oregon "by the right of our manifest destiny to overspread and to possess the whole of the continent which Providence has given us". Soon afterwards, the term "Manifest Destiny" became a standard phrase for expansionists, and a permanent part of the American lexicon. O'Sullivan's version of "Manifest Destiny" was not a call for war, but such calls were soon forthcoming. After Polk's inauguration, British diplomats began to receive instructions influenced from HBC officials like Simpson, whose suggestions were transmitted through Pelly and then Aberdeen to the British Ambassador Richard Pakenham. In a letter written to Calhoun in August 1844, Pakenham pressed for a border along the Columbia River. He made an offer that likely originated from Simpson: Americans could select naval bases on the portion of Vancouver Island south of the 49th parallel or along the Strait of Juan de Fuca in return. Diplomatic channels continued negotiations throughout 1844; by early 1845 Everett reported the willingness of Aberdeen to accept the 49th parallel, provided the southern portion of Vancouver Island would become British territory. In the summer of 1845, the Polk administration renewed the proposal to divide Oregon along the 49th parallel to the Pacific Ocean. U. S. Secretary of State James Buchanan on 12 July offered the British any desired ports on the portion of Vancouver Island south of this line, though navigation rights of the Columbia River were not included. Because this proposal fell short of the Tyler administration's earlier offer, Pakenham rejected the offer without first contacting London. Offended, Polk officially withdrew the proposal on August 30, 1845, and broke off negotiations. Aberdeen censured Pakenham for this diplomatic blunder, and attempted to renew the dialogue. By then, however, Polk was suspicious of British intentions, and under increasing political pressure not to compromise. He declined to reopen negotiations.

Соғыс дағдарысы

Орегон мәселесіндегі маңызды тұлғалар: АҚШ, Ұлыбритания. Джеймс К. Полк – Президент, Роберт Пил – Премьер-министр, Джеймс Бьюкенен – Мемлекеттік хатшы, Абердин графы – Сыртқы істер хатшысы, Луис Маклейн – Ұлыбританиядағы министр, Ричард Пакенхам – Вашингтондағы министр.

Конгресс қысымы

1845 жылғы 2 желтоқсанда Конгреске арналған жылдық үндеуінде Полк британдықтарға бірлескен иелену келісімін тоқтату туралы бір жыл бұрын хабарлауды ұсынды. Мичиган штатының сенаторы Льюис Касс, Индиана штатының сенаторы Эдвард А. Ханнеган және Огайо штатының сенаторы Уильям Аллен басқаратын Орта Батыстағы Конгрестің демократиялық экспансионистері 54°40′ солтүстік параллеліне дейінгі Орегонның барлығын қабылдамаса, Ұлыбританиямен соғысқа шақырды. Бұл мәлімдемелер бірнеше факторларға байланысты болды, соның ішінде британдықтарға деген дәстүрлі сенімсіздік және АҚШ-тың осы аймаққа құқығы басым екендігіне және жерді тиімдірек пайдалана алатынына сенім. Пікірталас партиялық немесе аймақтық принциптер бойынша қатаң бөлінбеді, 54°40′ шекарасын талап еткендердің көпшілігі солтүстік штатының тұрғындары болды және олар Полк Тынық мұхитының солтүстік-батыс шекарасы бойынша келісімге келуге дайын болғанына наразылық білдірді. Полк Техасты иемденуге қатысты ымыраға келмеуі, ол оңтүстік құл иелері үшін пайдалы болып көрінді, 54°40′ жақтастарының көптеген өкілдерін ашуландырды, себебі президент оңтүстік штатынан және құл иесі болды. Тарихшы Дэвид М. Плетчердің айтуынша, "Елу төрт қырық немесе соғыс" сөзі Ұлыбританияға қарағандай, АҚШ-тағы оңтүстік аристократиясына да бағытталғандай көрінеді. Вебстер сияқты орталық саясаткерлер АҚШ-тың Британ империясына қарсы соғыста жеңіске жете алмайтынын және келіссөздер арқылы АҚШ-тың аумақтық мақсаттарына қол жеткізуге болатынын ескертті. Вебстер 1846 жылғы 26 ақпанда жеке досы Виконт Оссингтонға екі елдің Тынық мұхитының солтүстік-батысы үшін соғыс жариялауы "зор ақымақтық және ауыр қылмыс" болар еді деп сенім білдірді.

Тынық мұхит теңіз күштері

1845 және 1846 жылдары АҚШ-пен қарым-қатынастың шиеленіскен кезінде Тынық мұхитының солтүстік-батыс жағалауында кем дегенде бес Корольдік теңіз флотының кемесі болды. 80 зеңбірекке ие жетекші кеме 1845 жылы бас қолбасшы, контр-адмирал сэр Джордж Сеймур басшылығымен Вальпараисоға жіберілді. Сол жылы капитан Джон Гордон (сыртқы істер министрі Абердиннің кіші інісі) басқарып, солтүстікке жіберілді. Родерик Финлейсон келіп жатқан теңіз офицерлеріне Ванкувер аралын көрсетті, онда Гордон Солтүстік-Батыс аймағына қатысты теріс пікірін білдірді. Аралда бұғы аулау кезінде Гордон Финлейсонға "айналасындағы барлығына Шотландияның бір шұрайлы төбесін бермейтінін" айтты. "Америка" 1 қазан күні Хуан-де-Фука бұғазынан шықты. "Модесте" Колумбия өзеніне кіріп, 1845 жылғы 30 қарашада Форт-Ванкуверге жетті және 1847 жылғы 4 мамырға дейін онда қалды. Үлкен соғыс кемесінен қорқып, Уилламет аңғарындағы американдық отарлаушылар "Модестеге" жағымсыз қарайды. 1846 жылғы 3 ақпанда офицерлер Ванкуверде кеш ұйымдастырғаннан кейін қарым-қатынас жақсарды, содан кейін кеме экипажы "Ауылдағы махаббат" және "Мок доктор" сияқты қойылымдар қойып, пикниктер ұйымдастырды. 1846 жылғы қаңтарда Тынық мұхиты станциясынан контр-адмирал Сеймурдың бұйрығымен бірінші күшейту жіберілді. Капитан Дунтзидің міндеті "Орегон мен Солтүстік-Батыс жағалауындағы британдық азаматтарды қорғау" және американдық қоныс аударушылармен кез келген қақтығыстан аулақ болу еді. 5 мамырда "Фисгард" Виктория фортына жетіп, кейін 18-і күні Нискуаллы фортына көшті, онда қазан айына дейін болды. Британдық кемелерге қиын каналдар мен өзендерде жүзуге көмектесу үшін жіберілген "Коньон" - иықпен жүретін бу кемесі маусым айында Хуан-де-Фука бұғазына келді. 1845 жылғы маусымда Плимуттан екі зерттеу кемесі, Америка жағалауын картаға түсіру үшін жіберілді. Кемелер 1846 жылғы 24 маусымда Флатерри мүйісіне жетті. "Корморант" үш күннен кейін "Геральдты" Виктория фортына сүйреп әкелді. "Геральд" және "Пандора" 2 қыркүйекке дейін Пьюджет Сауны мен Ванкувер аралын картаға түсірді, содан кейін кемелер Альта-Калифорнияға бағыт алды. "Фисгард" пен "Корморант" қазан айында Вальпараисоға кетті. "Модесте" 1847 жылы аймақтағы жалғыз британдық кеме болғандықтан, Орегон шарты "Солтүстік-Батыс жағалауындағы Корольдік теңіз флотының қызығушылығын басып қалғандай болды".

During the height of tensions with the United States in 1845 and 1846, there were at least five Royal Navy vessels operating in the Pacific Northwest. The 80 gun ship of the line was deployed to Valparaíso under the commander in chief, Rear Admiral Sir George Seymour, in 1845, with orders to report on the situation in the region. , under the command of Captain John Gordon (younger brother Foreign Secretary Aberdeen), was therefore sent north that year. Roderick Finlayson gave a tour of Vancouver Island to the visiting naval officers, where Gordon aired his negative appraisal of the Northwest region. During a deer hunt on the island, Gordon informed Finlayson that he "would not give one of the barren hills of Scotland for all he saw around him". America departed from the Strait of Juan de Fuca on October 1. Modeste entered the Columbia River and arrived at Fort Vancouver on November 30, 1845, where it remained until May 4, 1847. Modeste was not favorably viewed by American colonists in the Willamette Valley, threatened by the large warship. Relations were improved when the officers organised a ball at Vancouver on February 3, 1846, later theatrical performances by the ship's crew, including Love in a Village and The Mock Doctor, along with picnics. was the first reinforcement, ordered from the Pacific Station by Rear Admiral Seymour in January 1846. Captain Duntze was to "afford Protection to Her Majesty's Subjects in Oregon and the North West Coast" and avoid any potential confrontations with American settlers. On May 5, Fisgard reached Fort Victoria, later moving to Fort Nisqually on the 18th, where it remained until October. Sent to aid other British vessels navigate difficult channels and rivers, , a paddle steamer, arrived at the Strait of Juan de Fuca in June. Two survey ships were dispatched from Plymouth in June 1845, and , for charting the coast of the Americas. The vessels reached Cape Flattery on 24 June 1846. Cormorant towed Herald to Fort Victoria three days later. Herald and Pandora spent several months charting Puget Sound and Vancouver Island until 2 September, when the vessels sailed for Alta California. Fisgard and Cormorant both departed for Valparaíso in October. As Modeste was the only British ship in the region during 1847, the Oregon Treaty "seemed to have taken the edge off of the Royal Navy's interest in the Northwest Coast".

Соғыс жоспары

HBC-нің батыс станцияларында кеңінен саяхаттағандықтан, губернатор Пелли Джордж Симпсонға американдықтармен қарым-қатынас жағдайы туындаса, британ үкіметіне жоспар жасауды тапсырды. 1845 жылғы 29 наурызда ұсынысты аяқтаған Симпсон шабуылдарды жүргізу үшін екі аймақты атап көрсетті. Қызыл өзен колониясы Ұлы жазықтарға жасалатын шабуылдардың операциялық базасы болар еді, бұл аймақ сол кезде американдықтармен тығыз қоныстанбаған кең аумақ болатын. Метис оқшаушылары мен Ожибве сияқты көршілес халықтардан тұратын жасақ құрылатын еді, сонымен қатар тұрақты армияның жаяу әскерлерінен гарнизон да құрылатын болады. Тынық мұхитының солтүстік-батысын және Колумбия өзенін қорғау үшін Симпсонның пікірінше, Кеудеге ұмтылу өте маңызды болды. Екі бу тіккен кеме мен екі әскери кемеден тұратын теңіз күші жағалаудағы бекініс құру үшін Корольдік теңіз жаяу әскерлерінің жасағын жеткізер еді. Симпсон аймақтағы 2000 метис пен жергілікті халықтан тұратын, тұрақты армия офицерлері басқаратын күш құруға үміттенді. Оның ұсынысы 2 сәуірде премьер-министр Пил мен Сыртқы істер министрі Абердинмен кездескен кезде британ үкіметінің қызығушылығын тез қозғады. Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы қорғаныс операцияларын жүргізуге негіз салу үшін 1000 фунт стерлинг бөлді. Соғыс және колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы Лорд Стэнли жоспарды қолдап, HBC-нің Саулт-Стейннің батысындағы әскери операцияларды қаржыландыруы керектігін мәлімдеді.

Қаулы

Абердиннің Ұлыбритания үшін экономикалық құндылығы азайып бара жатқан аймақ үшін соғыс бастау ниеті болған жоқ. Сонымен қатар, Америка Құрама Штаттары маңызды сауда серіктесі еді, әсіресе Ирландияда ашаршылық басталып, американдық бидай қажет болған кезде. Абердин мен Пакенхэм артықшылықты ұстанып келіссөздер жүргізді. Бастысы – Ұлыбританияның АҚШ-қа қарсы қолдана алатын теңіз күшінің күштілігі, сондай-ақ дипломатиялық және саяси ахуал британ үкіметінің мүддесін қорғауға, бірақ қарулы қақтығысқа бармайтын мақсатына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Британ саясаткерлері мен теңізшілері Орегон шекарасы бойынша туындаған кез келген даудың, қаншалықты жағымсыз болса да, 1812 жылғы соғыс сияқты, АҚШ-тың шығыс жағалауы мен Ұлы көлдерінде шешілетінін түсінді. Атлантикалық жағалаудағы Корольдік теңіз күшінің саны американдық күштерге қарағанда аз болғанымен, АҚШ теңіз күшіне қарағанда оның жалпы басымдығы дағдарыс кезінде американдықтардың шешім қабылдауына, әсіресе келісімге келуіне шешуші әсер етті. Ұлыбританиядағы американдық өкілі Луис Маклейн 2 ақпанда Бьюкененге британдықтардың "қосалқы кемелер мен резервтегі басқа да кемелерге қоса, бірден отыздай кемені іске қосуға" дайын екенін хабарлады. Полк бұлжырады. Америкалық дипломат Эдвард Эверетт 1845 жылғы 28 желтоқсанда вигтердің жетекшісі Джон Расселге хабарласып, британдықтарға Ванкувер аралының барлығын қалдыруға мүмкіндік беру үшін американдық ұсынысты қайта қарауды қолдады. Ол Расселге вигтердің ықпалы келіссөздерді қиындатуы мүмкін екенін ескертті. "Егер сіз Англияның қоғамдық пікірін осы келісімге қарсы қайырсаңыз, Сэр Р. Пиль мен Лорд Абердинге оған келісу қиын болады". Рассел Колумбия өзенін британдық мүдделер үшін маңызды деп мойындағанмен, Орегон мәселесін шешуде Абердинге қолдау көрсетуге уәде берді. Эверетт бұл саяси қадамға ықпал еткенімен, Рассел Фредерик Мерк айтқандай, бұл жағдайда Абердинді қолдау "вигтердің сақтық саясаты" еді. Полк 1845 жылғы желтоқсанда Конгреске бірлескен иелену туралы келісімді тоқтату туралы британдықтарға хабарлау үшін резолюция қабылдауға шақырды, бірақ екі палата 1846 жылғы 23 сәуірде ғана келісті. Бұл қадам, әсіресе Сенатта, қызу пікірталас салдарынан кешікті. Уильям С. Арчер және Джон М. Берриен сияқты бірнеше оңтүстік сенаторлары Британ империясының әскери күшіне күдікпен қарады. Соңында екі үкіметті де мәселені бейбіт жолмен шешуге шақыратын жұмсақ резолюция мақұлданды. Соғысқа шақыруларға қарағанда, бейбітшілік басымдық алды. Батыс демократтарынан өзге көптеген конгрессмендер – Полк сияқты – 54°40′ үшін күресуге құштар емес еді. Полк әкімшілігі британ үкіметі дауды шешу үшін ұсыныстар жасауы керек екенін мәлімдеді. Дипломатиялық қарым-қатынастардың суынуына қарамастан, 1812 жылғы соғыстың қайталануы екі елдің үкіметтеріне де ұнамады. Уақыт өте маңызды болды, өйткені Біріккен Корольдікте жүгері заңдары жойылғаннан кейін Пиль үкіметі құлап, келіссөздерді жаңа министрлікпен қайта бастау қажет болатын еді. Еуропалық континенттік тепе-теңдік әлдеқайда маңызды мәселе болғандықтан, ірі сауда серіктесімен қымбат соғыс британ үкіметіне ұнамады. Абердин мен Маклейн тез арада келісімге келіп, оны АҚШ-қа жіберді.

Aberdeen had no intention of going to war over a region that was of diminishing economic value to the United Kingdom. Furthermore the United States was an important trading partner, especially with the need of American wheat in the onset of famine in Ireland. Aberdeen and Pakenham were negotiating from a position of strength. The key was the overwhelming naval power which Britain could have brought to bear against the United States, combined with a diplomatic and political landscape that ultimately favored the British government's aim of protecting their interests robustly but without resort to armed conflict. Ultimately British politicians and naval officers recognized that any conflict over the Oregon boundary, however undesirable, would be decided, like the War of 1812, on the Eastern Seaboard of the U. S. and the Great Lakes. The Royal Navy's presence on the Atlantic seaboard was not as numerically prominent as the American forces, yet its overall superiority to the U. S. Navy was decisive upon American decision making during the crisis, especially their decision to compromise. Louis McLane, the American minister in the United Kingdom, reported to Buchanan on 2 February that the British were prepared "to commission immediately some thirty ships of the line in addition to steamers and other vessels held in reserve". Polk's bluff had been called. American diplomat Edward Everett contacted the Whig leader John Russell on 28 December 1845, supporting a revision of the American offer so as to allow the British to keep the entirety of Vancouver Island. He warned Russell that influence among the Whigs could stifle the negotiations. "If you choose to rally the public opinion of England against this basis of compromise, it will not be easy for Sir R. Peel and Lord Aberdeen to agree to it." While still considering the Columbia River important for British interests, Russell assured Aberdeen of his support in settling the Oregon Question. While Everett's was influential in this political move, Russell felt it was, as Frederick Merk stated, "prudent Whig policy" to support Aberdeen in this case. Although Polk had called on Congress in December 1845 to pass a resolution notifying the British of the termination of joint occupancy agreement, it was not until April 23, 1846 that both houses complied. The passage was delayed especially in the Senate by contentious debate. Several Southern Senators, like William S. Archer and John M. Berrien, were wary of military capabilities of the British Empire. Ultimately a mild resolution was approved, the text of which called on both governments to settle the matter amicably. By a large margin, moderation had won out over calls for war. Unlike Western Democrats, most Congressmen—like Polk—did not want to fight for 54° 40′. The Polk administration then made it known that the British government should offer terms to settle the dispute. Despite the cooling diplomatic relations, a repeat of the War of 1812 was not popular with either nation's government. Time was of the essence, because it was well known that the Peel government would fall with the impending repeal of the Corn Laws in the United Kingdom, and then negotiations would have to begin again with a new ministry. At a time when the European continental balance was a far more pressing problem, a costly war with a major trading partner was not popular with the British government. Aberdeen and McLane quickly worked out a compromise and sent it to the United States.

Орегон келісім-шарты

Пакенхэм мен Бьюкенен ресми келісім жасады, ол Орегон шарты деп аталды, және Сенат 1846 жылғы 18 маусымда 41–14 дауыспен ратификациялады. Құрлық шекарасы АҚШ-тың бастапқы ұсынысы бойынша 49-шы параллельде белгіленді, ал Колумбия өзеніндегі қатынас құқығы осы аймақта тұратын британдық азаматтарға берілді. 54° 40′ талабының ең белсенді жақтаушыларының бірі болған сенатор Уильям Аллен Полктан көңілі қалды және Сыртқы қатынастар комитеті төрағалығынан кетті. Шартына қол қою Ұлыбританиямен бірлескен иелікке соңғы нүкте қойды, нәтижесінде 49-шы параллельдің оңтүстігіндегі көптеген орегондықтар АҚШ азаматтары болды. Генри Коммажер осы елді мекендеуге әкелген факторларды «жергілікті жағдайға жат, көбінесе американдық бақылаудан тыс және американдық ықпалына жат уақытша, кездейсоқ және жағдайлық құбылыстардың жиынтығы» деп бағалады. Орегон шартынан кейін бір ғасыр өткен соң, канадалық Хью Л. Кейнлисайд пен америкалық Джеральд С. Браун, Орегон шартының шарттары бұрынғы Тайлер әкімшілігі ұсынғанмен бірдей болғанын және бұл Полк үшін дипломатиялық жеңіс болғанын жазды. Дегенмен, Полк Орегон мәселесін шешуде жиі сыналып келді. Тарихшы Сэм У. Хейнс Полктің саясатын «қауіпсіздікке қауіпті жақындатқан және қажетсіз, ықтимал апатты қақтығысқа әкеп соққан тәуекелге толы әрекет» деп сипаттайды. Дэвид М. Плетчер Полктің соғысқа шақырушы ұстанымы американдық ішкі саясаттың салдары болғанын, бірақ соғыс дағдарысы «көбінесе оның өзінің туындысы» болды және одан «күрделі дипломатия арқылы» аулақ болуға болар еді деп атап өтеді. Джесси Ривзтің сөзіне сүйенсек, «Егер Палмерстон Полктің «қатаң» мәлімдемесі кезінде Абердиннің орнында болғанда, Полк Орегонды жоғалтып алуы мүмкін еді». Абердиннің АҚШ-пен бейбіт қарым-қатынас орнатуға деген құштарлығы «Полк қатаң саясат арқылы қол жеткізгісі келген келісімге себеп болды. Абердин Полкпен «блеф жасады» деген пікір абсурд». Шартта құрлық шекарасы 49-шы параллельде белгіленді және Ванкувер аралы британдық территория ретінде сақталды, бірақ су арқылы шекараның жолы туралы нақты айтылмады. Шартта теңіз шекарасы «ең терең арнадан» Хуан-де-Фука бұғазына дейін жүретіні көрсетілді, бұл Сан-Хуан аралдарының тағдырына қатысты сұрақтар тудырды. «Шошқа соғысынан» кейін Германия империясының кайзері I Вильгельмнің төрелігімен Вашингтон шарты қабылданды, ол барлық аралдарды АҚШ-қа берді. Орегон шартына наразы болған Жоғарғы Канада саясаткерлері мен халық Британияның өз мүдделерін қорғамағанына қайтадан ашуланып, халықаралық істерде үлкен тәуелсіздікке ұмтылды.

Pakenham and Buchanan drew up a formal treaty, known as the Oregon Treaty, which was ratified by the Senate on June 18, 1846, by a vote of 41–14. The mainland border was set at the 49th parallel, the original U. S. proposal, with navigation rights on the Columbia River granted to British subjects living in the area. Senator William Allen, one of the most outspoken advocates of the 54° 40′ claim, felt betrayed by Polk and resigned his chairmanship of the Foreign Relations Committee. The signing of the treaty ended the joint occupation with the United Kingdom, making most Oregonians south of the 49th parallel U. S. citizens. Henry Commager appraised the factors leading to the settlement as "a combination of temporary, fortuitous, and circumstantial phenomena, extraneous to the local situation, largely outside of American control, and foreign to American influence." Canadian Hugh Ll. Keenleyside and American Gerald S. Brown wrote a century after the treaty that

The terms of the Oregon Treaty were essentially the same ones that had been offered earlier by the Tyler administration, and thus represented a diplomatic victory for Polk. However, Polk has often been criticized for his handling of the Oregon Question. Historian Sam W. Haynes characterizes Polk's policy as "brinkmanship" which "brought the United States perilously close to a needless and potentially disastrous conflict". David M. Pletcher notes that while Polk's bellicose stance was the by product of internal American politics, the war crisis was "largely of his own creation" and might have been avoided "with more sophisticated diplomacy". According to Jesse Reeves, "Had Palmerston been in Aberdeen's position at the time of Polk's 'firm' pronouncement, Polk might have lost Oregon." Aberdeen's desire for peace and good relations with the United States "are responsible for the settlement that Polk thought to gain by a firm policy. That Aberdeen was 'bluffed' by Polk is absurd." The treaty set the mainland boundary at the 49th parallel and retained Vancouver Island as British territory, but it was ambiguously phrased about the route of the boundary through the water. The treaty provided that the marine boundary would follow "the deepest channel" out to the Strait of Juan de Fuca, which left the fate of the San Juan Islands in question. After the "Pig War", arbitration by Kaiser William I of the German Empire led to the Treaty of Washington, which awarded the United States all the islands. Upper Canada politicians and public, already angry with the Oregon Treaty, were once again upset that Britain had not looked after their interests and sought greater autonomy in international affairs.

Екіншілік көздер

Сэр Джеймс Дуглас, V тарау Орегон шекарасы, Роберт Гамильтон Коутс және Р. Эдвард Госнелл, баспа. Моранг, Торонто, 1908 жыл. Ракестрау, Дональд А. Құрмет немесе тағдыр үшін: Орегон аумағы бойынша ағылшын-американдық дағдарыс (Питер Ланг баспасы, 1995). Британдық Колумбия тарихы, IX тарау "Орегон шекарасы", 89–96 беттер, Э. О. С. Сколфилд, Британдық Колумбия тарихи қауымдастығы, Ванкувер, Британдық Колумбия, 1913 жыл.

Басқа

54-40 немесе соғыс About.com сайтында, бұл фразаны 1844 жылғы сайлау науқанының ұраны деп қате көрсеткен анықтаманың мысалы. "54-40 немесе соғыс" деген ұранмен аталған тігіс блогын көрсетеді. Сол кезде әйелдер өз саяси пікірлерін білдіру үшін жиі тігістерді пайдаланған.