Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жарты шар тәрізді күмбезбен немесе жарты күмбезбен жабылған жарты шеңберлік ойық – сәулеттік элемент. Сәулет өнерінде апсис (лат. absis – қақпақ, күмбез; көне грек. ἀψίς – қақпақ; кейде апсис деп те жазылады) – жарты шар тәрізді күмбезбен немесе жарты күмбезбен жабылған жарты шеңберлік ойық, сондай-ақ экседра деп те аталады. Византиялық, романдық және готикалық христиан шіркеулерінің (соның ішінде соборлар мен аббаттықтардың) сәулетінде бұл термин ғимараттың негізгі бөлігінің жартылай дөңгелек немесе көпбұрышты соңғы бөлігін білдіреді, ол әдетте алтару орналасқан жерде болады. Күмбез пішіні жазық, еңкейген, дөңгелек немесе жарты шар тәрізді болуы мүмкін. Кішігірім апсистер басқа да жерлерде, әсіресе қасиетті орындарда кездеседі.
Semicircular recess covered with a hemispherical vault or semi dome
the architectural feature
In architecture, an apse (: apses; from Latin absis, 'arch, vault'; from Ancient Greek ἀψίς, , 'arch'; sometimes written apsis; : apsides) is a semicircular recess covered with a hemispherical vault or semi dome, also known as an exedra. In Byzantine, Romanesque, and Gothic Christian church (including cathedral and abbey) architecture, the term is applied to a semi circular or polygonal termination of the main building at the liturgical east end (where the altar is), regardless of the shape of the roof, which may be flat, sloping, domed, or hemispherical. Smaller apses are found elsewhere, especially in shrines.
Анықтама
Апсида - көбінесе жарты шар тәрізді күмбезбен жабылған, жартылай шеңбер пішіндес ойыс. Көбінесе шіркеудің, собордың немесе базиликаның апсидасы ғибадатхананың немесе хордың жартылай дөңгелек немесе көпбұрышты бөлігі болып табылады, кейде науқас бөлігінің соңында орналасады. Кішігірім апсидерлер кейде шіркеудің басқа бөліктерінде, әсіресе қасиетті реликвиялар немесе әулиелердің киелі орындары үшін салынады.
An apse is a semicircular recess, often covered with a hemispherical vault. Commonly, the apse of a church, cathedral or basilica is the semicircular or polygonal termination to the choir or sanctuary, or sometimes at the end of an aisle. Smaller apses are sometimes built in other parts of the church, especially for reliquaries or shrines of saints.
Тарих
Ерте христиан дәуірінде күмбезді апсида шіркеу жоспарының стандартты бөлігіне айналды.
The domed apse became a standard part of the church plan in the early Christian era.
Қатысушы белгілері
Шығыс православие шіркеуі дәстүрінде оңтүстік апсида диаконик, ал солтүстік апсида протезис деп аталады. Апсиданың құрамына кіретін әртүрлі діни элементтер осы жерде бірігеді.
In the Eastern Orthodox Church tradition, the south apse is known as the diaconicon and the north apse as the prothesis. Various ecclesiastical features of which the apse may form part are drawn together here.
Шатыр
Хордан шығысқа қарай орналасқан ғибадатхана (немесе киелі орын), бас құрбандық үстелін қамтиды, онда біреу бар (қауым үстелімен салыстырыңыз). Бұл аймақ дін қызметкерлеріне арналған, сондықтан бұрын грекше presbuteros, "қарт" сөзінен шыққан "пресвитериум" деп, немесе көне және католик тілінде "қасиетті" деп аталатын.
The chancel (or sanctuary), directly to the east beyond the choir, contains the high altar, where there is one (compare communion table). This area is reserved for the clergy, and was therefore formerly called the "presbytery", from Greek presbuteros, "elder", or in older and Catholic usage "priest".
Шевет-апсистік шіркеулер
Алғаш рет Шығыста дамыған жартылай дөңгелек хорлар 470 жылы Францияда қолданысқа енді. 13 ғасырдың басына қарай, олар хордың бойымен сыртқа қарай таралатын апсидалық капеллалармен кеңейтілді, апсиданың, хордың және сәулелі капеллалардың барлық құрылысы шевет (француз тілінен, "бас бөлігі") деп аталды.
Semi circular choirs, first developed in the East, which came into use in France in 470. By the onset of the 13th century, they had been augmented with radiating apse chapels outside the choir aisle, the entire structure of apse, choir and radiating chapels coming to be known as the chevet (French, "headpiece").