Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Тарих
1901 жылдың тамызында Ресейдің "Заря" кемесі Лаптев теңізі арқылы аңыз Санников жерін іздеп жүріп, көп ұзамай Жаңа Сібір аралдарында қозғалмалы мұзға тоқтады. 1902 жылы Санников жеріне жету әрекеттері жалғасты, ал "Заря" кемесі жылдам мұзға қамалды. Кемеден шығып, Ресейлік Арктика саяхатшысы, барон Эдуард Толл және оның үш серігі 1902 жылдың қараша айында Беннетт аралынан оңтүстікке қарай, қозғалмалы мұз жарықтарымен саяхат жасау кезінде қайта-қайта хабарсыз кетті. "Заря" ақыры Тикси шығанағындағы Бруснева аралының жанында тоқтады және ол жерден ешқашан шыққан жоқ. Экспедицияның қалған мүшелері Санкт-Петербургке оралды, ал капитан Федор Матисен Якутскке кетті. Қазіргі Тикси 1933 жылы негісталды; 1939 жылы оған қала типтес елді мекен мәртебесі берілді. Суық соғыс кезінде Тиксиде Солтүстік және Батыс Тикси әуежайларында әскери құрылыс жобалары жүргізілді. Кеңес Одағының тарағаннан бері Тикси халқының саны күрт азайды және көптеген тұрғын үйлер тасталып кетті. Халық санының жылдам төмендеуіне қарамастан, ол 5000-нан астам халқы бар әлемдегі ең солтүстік елді мекен болып қала береді.
In August 1901, Russian Arctic ship Zarya headed across the Laptev Sea, searching for the legendary Sannikov Land but was soon blocked by floating drift ice in the New Siberian Islands. During 1902, the attempts to reach Sannikov Land continued while Zarya was trapped in fast ice. Leaving the ship, Russian Arctic explorer Baron Eduard Toll and three companions vanished forever in November 1902 while traveling away from Bennett Island towards the south on loose ice floes. Zarya was finally moored close to Brusneva Island in the Tiksi Bay, never to leave the place again. The remaining members of the expedition returned to Saint Petersburg, while Captain Fyodor Matisen went to Yakutsk. Modern Tiksi was founded in 1933; urban type settlement status was granted to it in 1939. During the Cold War, Tiksi saw military construction projects at Tiksi North and Tiksi West airfields. Since the dissolution of the Soviet Union, Tiksi's population has declined markedly and many of its apartment blocks have been abandoned. Despite its rapid population decline, it remains the world's most northerly settlement with a population of over 5,000.
Әкімшілік және муниципалдық мәртебе
Әкімшілік-аумақтық бөлініс шеңберінде Тикси кенті Булун ауданының әкімшілік орталығы есептеледі.
Within the framework of administrative divisions, the urban type settlement of Tiksi serves as the administrative center of Bulunsky District.
Көлік
Тикси Лаптев теңізіне қатынас жасайтын маңызды порттардың бірі болып табылады. Тикси әуежайы 2012 жылдың 1 қазанында Қорғаныс министрлігі тарапынан тікұшақтардан басқа барлық рейстер үшін жабылды. Тиксиге тек тікұшақтармен және қысқы жолдар арқылы қатынас мүмкін болды. Бұл жағдай Ресей Премьер-Министрі Дмитрий Медведев тарапынан қатаң сынға алынды. 2013 жылдың сәуірінде Қорғаныс министрлігі мен Саха Республикасы Үкіметі арасындағы келісімге сәйкес, әуежай 2013 жылдың маусым айында жолаушылар тасымалы үшін қайта ашылды. 2013 жылдың желтоқсанында Президент Владимир Путин Тикси әуежайының Солтүстік поляр шеңберінен тыс жерлердегі басқа әуежайлармен бірге "жаңартылатынын" мәлімдеді. 2023 жылдың маусым айынан бастап Тикси порты шетелдік кемелерге ашық. Лена өзені жаз айларында кеме жүруге қолайлы. Якутск қаласынан жолаушылар тасымалы сирек жүзеге асырылады.
Tiksi serves as one of the principal ports for accessing the Laptev Sea. It is served by the Tiksi Airport, which was shut down by the Defense Ministry on October 1, 2012 except for helicopters. Tiksi was connected only by helicopter flights and winter roads. The closure was harshly criticized by Russian Prime Minister Dmitry Medvedev. Following an agreement between the Defense Ministry and the Government of the Sakha Republic in April 2013, the airfield re opened to passenger traffic in June 2013. In December 2013, President Vladimir Putin announced that the Tiksi airport would be "rehabilitated" along with others beyond the Arctic Circle. Since June 2023, port of Tiksi has been opened to foreign ships. The Lena River is navigable in the summer months. There is infrequent passenger navigation from Yakutsk.
Климат
Тиксиде тундралық климат (Köppen ET) басым. Қыстың орташа және ең жоғары температурасы оңтүстіктегі субарктикалық аймаққа қарағанда жұмсақ, бірақ жоғары ендік орнына байланысты қыс ұзақтығы көбірек. Ысқырық жаздар көбінесе ішкі аймақтардан салқын болады (дегенмен 1991 жылы жоғары температура тіркелген) және күндердің көп бөлігінде жауын жауады. Полярлық түн 19 қарашадан 24 қаңтарға дейін, ал үздіксіз күн сәулесі, яғни түн ортасындағы күн 11 мамырдан 3 тамызға дейін созылады. Тиксиде өсу маусымы әдетте 23 маусымнан 5 қыркүйекке дейін 74 күнге созылады. Тиксидегі жағажай температурасы бойынша мәліметтер: Ай Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қараша Желтоқсан Жыл Орташа теңіз температурасы °C (°F) 1.8(28.76) 1.8(28.76) 1.8(28.76) 1.8(28.76) 1.5(29.3) 3.4(32.72) 3.9(39.02) 7.6(45.68) 4.8(40.64) 0.7(30.74) 1.7(28.94) 1.8(28.76) 0.317(32.57) Дереккөз:
Tiksi has a tundra climate (Köppen ET). Winter averages and extremes are less severe than the subarctic region further south, but the winter length is longer courtesy of the higher latitude. The very short summers are generally cooler than inland regions (although in 1991 a temperature as high as was reported) and see rainfall on most days. The polar night lasts from November 19 to January 24, and the period with continuous daylight, the midnight sun, lasts a bit longer, from May 11 to August 3. The growing season in Tiksi lasts for 74 days usually from around June 23 to September 5. Coastal temperature data for TiksiMonthJanFebMarAprMayJunJulAugSepOctNovDecYearAverage sea temperature °C (°F) 1.8(28.76) 1.8(28.76) 1.8(28.76) 1.8(28.76) 1.5(29.3).4(32.72)3.9(39.02)7.6(45.68)4.8(40.64)0.7(30.74) 1.7(28.94) 1.8(28.76)0.317(32.57)Source: