Кіріспе

ит тұқымы. Чоу-чоу – бастапқыда Солтүстік Қытайдан шыққан шпиц түріндегі ит тұқымы. Чоу-чоу – мықты денелі, шаршы пішінді, кең бас сүйегі және кішкентай, үшбұрышты, тік тұратын, дөңгелек ұштарлы құлақтары бар ит. Бұл тұқым өте тығыз, екі қабатты, тегіс немесе дөрекі жүнімен танымал.

Тарих

Чоу-чоу 19 ғасырда қазіргі тұқымдар пайда болғанға дейін пайда болған негізгі тұқым ретінде анықталды. Бір зерттеу нәтижесінде Чоу-чоу иттерінің 8300 жыл бұрын Қытайдың орталық аймағындағы басқа да жергілікті иттерден тарағаны анықталды. Ежелгі тұқым эволюциялап, морфологиялық және физиологиялық ерекшеліктерді қалыптастырды, мысалы, қара/күлгін тіл, тығыз жүні және мықты дене бітімі. Қытай жырларында Орталық Азиядан келген, қара тілді арыстанға ұқсайтын ірі соғыс иттері туралы айтылады. Бір қытай билеушісінің 5000 Чоу-чоу иті болған дегенді айтады. Қытайлықтар Чоу-чоуларды батпақты жерлерде шана тарту үшін де пайдаланған, және Марко Поло осы туралы айтқан. Бірақ, FCI елдері крем түсті иттерде мұрынның өзінің түсін сақтауға рұқсат береді. Көк қара/күлгін тіл гені басымдық танытады, сондықтан Чоу-чоудан тараған көптеген шала тұқымды иттер сол тіл түсін сақтайды. Дегенмен, көк қара/күлгін тіл Шар-пейде де кездеседі. Бұл әрбір тілінде қызғылт дақтары бар шала тұқымды ит Чоу-чоудан тарағанын білдірмейді, себебі тілінде қызғылт дақтар басқа таза тұқымды иттерде де болуы мүмкін.

Тендерлік

Chow Chow иелену үй иелерінің сақтандыру төлемдерін қымбаттатуы мүмкін, себебі кейбір компаниялар оларды жоғары тәуекелді иттер деп есептейді. Америка ветеринариялық медицина қауымдастығы журналында жарияланған зерттеуде 1979 жылдан 1998 жылға дейін ит шаққан салдарынан қайтыс болған 238 адамның арасында 8-іне Chow Chow кінәлі болған.

Түстер

Чоу-чоулар әртүрлі түстерде болуы мүмкін. Американдық Кеннел Клубы (AKC) Чоу-чоу түстерін стандартты немесе стандартты емес (сирек түстер) деп жіктеген. Чоу-чоулардың стандартты түстері – қара, көк, қызыл, қаймақ және корица. Дегенмен, бұл тұқым үшін күмісті, ақ және мерл сияқты түстер стандартты саналмайды. Әлемдегі түрлі иттер клубы әртүрлі түстерді мойындауы немесе жоғарыда аталған түстерге басқаша атау беруі мүмкін.

Скелет жағдайы

Солтүстік Америкада жүргізілген зерттеуде миллионнан астам иттердің деректері талданғанда, Chow Chow тұқымдас иттердің 6,44%-ы жамбас дисплазиясына шалдыққандығы анықталды, ал жалпы көрсеткіш 3,52% болды. Зерттеу сондай-ақ Chow Chow тұқымдас иттердің 4,3%-ында тізе буынының айқас байламшасының жетіспеушілігі болғанын көрсетті, жалпы көрсеткіш 2,52% құрады. Тағы бір Солтүстік Америка зерттеуінде 250 000-нан астам шынтақ мүшесінің сканерленуі қарастырылды, нәтижесінде Chow Chow тұқымдас иттерде шынтақ дисплазиясы ең көп кездесетіні анықталды, 2 жастан асқан иттердің 48,6%-ы шынтақ дисплазиясымен ауырған.

Офтальмологиялық жағдайлар

Солтүстік Америкада жүргізілген зерттеуде, ит тұқымдары арасында глаукома ауруына шалдыққан Chow Chow тұқымы үшінші орында тұрды – осы тұқымның 4,7%-ы глаукомамен ауырады, ал жалпы көрсеткіш 0,89% болды.

Дерматологиялық жағдайлар

Монреаль университетінің шағын жануарлар клиникасының тізілімдерін зерттеу Чоу-Чоудың X типті алопецияға дағдылы екенін көрсетті. Австралиядағы зерттеулерді шолу Чоу-Чоудың 7,1 қатынас коэффициентімен атопиялық дерматитке дағдылы екенін анықтады. АҚШ-тағы бір жағдайды зерттеу 12,3 қатынас коэффициентімен пемфигус фолиацеусқа дағдылы екенін көрсетті.

Асқазан- ішек аурулары

Ұлыбританиядағы зерттеу экзокриндік панкреатикалық жеткіліксіздікке шалдыққан тұқымдарды қарастырып, Чоу-Чоудың осы ауруға көбірек бейім екенін көрсетті.

Неопластикалық жағдайлар

Австриялық жағдайлар бойынша зерттеу асқазан қатерлі ісігіне шағу қаупінің 23,53 есе жоғары екенін көрсетті. АҚШ-та ауыз қуысы меланомасының жағдайларын зерттеу нәтижесінде, бұл тұқымның қаупі 7,89 есе артық екені анықталды.

Ұрық өсіру жағдайы

Бельгиялық зерттеуде шо-шо иттің аналықтары пиометра жағдайларының 6,4% құрады, бұл тұқымның жалпы санының 1,6% құрауына қарамастан. Пиометра бұл тұқымда ауыррақ болды, анемия және эндотоксиемия жағдайлары тіркелді, сондай-ақ асқазан қатерлі ісігі де кездеседі. Шо-шо иті аутоиммундық ауруларға бейімділігі жоғары тұқым болып табылады.

Белгілі иттер

Зигмунд Фрейдтің Джо Фи Линг есімді Чоу-Чоу тұқымды иті болған, ол оның барлық терапия сеанстарына қатысқан. Фрейд иттердің адамның мінезін дәл бағалай алатын ерекше сезімі бар деп сенген және пациенттің психикалық жағдайын бағалауда Джо Фиге сенедінін мойындаған. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің адмиралы Джордж Дьюи 1898 жылы Гонконгте Чоу-Чоу итін сатып алып, оған Боб деген ат қойған. Боб адмиралдың қасынан сирек кетіп, «Олимпия» крейсерінде еркін жүрген. Боб 1899 жылы «Олимпия» Нью-Йоркке келген кезде ізгі ниетпен Дьюиге сыйланған шоколадты жеп қайтыс болған. Уолт Дисней мен оның әйелі Лилиан Диснейдің Санни есімді Чоу-Чоу иті болған. Бұл жұбайлардың алғашқы иті еді. Деректерге сәйкес, Уолт Лилиға Чоу-Чоу итін шляпа қорабының ішінде сыйлаған, бұл «Леди және Скитник» мультфильміндегі Ледиге сыйлық беру көрінісіне ұқсас шабыттандырған.