Бельгияның неміс тілді қауымдастығы: тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Германия тілінде сөйлейтін қауымдастық (Deutschsprachige Gemeinschaft), сондай-ақ Шығыс Бельгия деп аталады, Бельгияның үш федералды қауымдастығының бірі болып табылады. Оның аумағы Валлонияның Льеж провинциясында орналасқан, және Еупен-Малмедидің он бір муниципалитетінен тоғызы оның құрамына кіреді. Қауымдастықтың негізгі тілі – неміс тілі, осылайша ол Бельгияның үшінші ресми тіліне айналады. Дәстүрлі түрде қауымдастық және оның төңірегіндегі кеңірек аймақ түрлі жергілікті тілдер мен диалекттердің тоғысқан жері болып табылады, атап айтқанда, лимбургтік, рипуар және Мозель франкондық тілдері. Қауымдастықтың халқы 2020 жылдың 1 қаңтарына қарай шамамен 77 949 адамды құрайды, бұл Льеж провинциясының 7,0%-ы және елінің жалпы санының 0,7%-ы.

Тарих

Қазіргі уақытта Шығыс кантондары деп аталатын аймақ неміс тілді қауымдастықтан және Бельгияның француз қауымдастығына жататын Малмеди және Ваймес (сілтемелер = жоқ) муниципалитеттерінен тұрады. Шығыс кантондары 1920 жылға дейін Германия империясындағы Пруссияның Рейн провинциясының құрамында болды (Еупен және Малмеди округтері ретінде), бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыста Германия жеңілгеннен кейін және Версаль келісімінен соң Бельгияға қосылды. Осылайша олар «құтқарылған кантондар» деп те белгілі болды. Версаль бейбіт шарты жергілікті халықты «сауалнамаға» тартуды талап етті. Бельгия азаматы болғысы келмейтін және аймақтың Германия құрамында қалуын қалаған адамдар Герман Балтия басқарған Бельгия әскери әкімшілігіне толық аты-жөнімен және мекенжайымен тіркелуге міндетті болды. Көптеген адамдар мұндай тіркелгендері үшін жаза алудан немесе тіпті елден қуудан қорқып отырды. 1920 жылдардың ортасында Германия мен Бельгия патшалығы арасында құпия келіссөздер өтті, олар Бельгияның қаржылық жағдайын жақсарту мақсатында аймақты Германияға қайта сатуға дайын болғандай көрінді. 200 миллион алтын марка бағасы айтылды. 1960 жылдардың басында Бельгия төрт тілдік аймаққа бөлінді: голланд тілінде сөйлейтін Фландрия аймағы, француз тілінде сөйлейтін аймақ, екі тілде сөйлейтін Брюссель астанасы және Шығыс кантондарының неміс тілінде сөйлейтін аймағы. 1973 жылы үш қауымдастық және үш аймақ құрылды, оларға ішкі автономия берілді. Неміс тілді қауымдастықтың заң шығарушы парламенті – Rat der Deutschsprachigen Gemeinschaft құрылды. Бүгінде неміс тілді қауымдастық, әсіресе тіл және мәдени мәселелерде, жоғары деңгейде автономияға ие, бірақ ол әлі де негізінен француз тілді Валония аймағының құрамында қала береді. Соңғы жылдары неміс тілді қауымдастықтың жеке аймақ болуы керек деген пікірлер жиі айтылуда, бұл процесс әлеуметтік саясат, ескерткіштерді сақтау, қоршаған ортаны қорғау саясаты, көлік, муниципалитеттерді қаржыландыру сияқты бірқатар өкілеттіктерді Валония аймағынан тұрақты түрде қабылдаумен жалғасуда. Неміс тілді қауымдастықтың толық аймақтық автономиясын қолдайтындардың бірі – 1999 жылдан 2014 жылға дейін министр-президент болған Карл Хайнц Ламберц. Неміс тілді қауымдастығының үкіметінің пікірінше, аймақтық басқаруды кеңістіктік жоспарлау, қала құрылысы және тұрғын үй салаларында қарастыру қажет.

The area known today as the East Cantons consists of the German speaking Community and the municipalities of Malmedy and Waimes (links=no), which belong to the French Community of Belgium. The East Cantons were part of the Rhine Province of Prussia in the German Empire until 1920 (as the counties (links=no) of Eupen and Malmedy), but were annexed by Belgium following Germany's defeat in World War I and the subsequent Treaty of Versailles. Thus they also became known as the cantons rédimés, "redeemed cantons". The peace treaty of Versailles demanded the "questioning" of the local population. People who were unwilling to become Belgians and wanted the region to remain a part of Germany were required to register themselves along with their full name and address with the Belgian military administration, headed by Herman Baltia, and many feared reprisals or even expulsion for doing so. In the mid 1920s, there were secret negotiations between Germany and the kingdom of Belgium that seemed to be inclined to sell the region back to Germany as a way to improve Belgium's finances. A price of 200 million gold marks has been mentioned. In the early 1960s, Belgium was divided into four linguistic areas, the Dutch speaking Flemish area, the French speaking area, the bilingual capital of Brussels, and the German speaking area of the east cantons. In 1973, three communities and three regions were established and granted internal autonomy. The legislative Parliament of the German speaking Community, Rat der Deutschsprachigen Gemeinschaft, was set up. Today the German speaking Community has a fair degree of autonomy, especially in language and cultural matters, but it still remains part of the region of predominantly French speaking Wallonia. There has been much argument in the past few years that the German speaking Community should also become its own region, which is an ongoing process with the permanent transfer with the previous accord of some competences concerning social policy, conservation of sites and monuments, environment protection policy, transport, the financing of municipalities, among other things from the Walloon Region. One of the proponents of full regional autonomy for the German speaking Community is Karl Heinz Lambertz, the minister president from 1999 to 2014. Especially regional autonomy for spatial planning, city building and housing should be considered, according to the government of the German speaking Community.

Орналасқан жері

Неміс тілді қауымдастықтың аумағы солтүстігінде Бельгия, Германия және Нидерланды елдерінің шекарасының үштік нүктесімен, шығысында Германиямен, оңтүстігінде Люксембургпен, ал батысында Бельгияның француз тілді қауымдастығының аумағымен шектеледі. Бельгия ішінде неміс тілді қауымдастық өзінің саяси өкілеттіктерін неміс тілді аумақта жүзеге асырады, ол тоғыз муниципалитеттен тұрады. Юпен үкіметтің, парламенттің және әкімшілік орталығы болып табылады. Малмеди және Вейсмес муниципалитеттері Бельгияның француз тілді қауымдастығының аумақтық бірлестігіне жатады, онда неміс азшылығының өз құқықтары бар. Тарихи тұрғыдан, неміс тілді тоғыз қауымдастық Малмеди және Вейсмес қауымдастықтарымен бірге ортақ саяси өткеніне байланысты Шығыс Бельгия немесе Шығыс Кантон деп аталады, бұрын Еупен-Малмеди-Сент-Вит деп те аталған. 2017 жылдың наурыз айында неміс тілді қауымдастықтың үкіметі аймақты Шығыс Бельгия деп таныстыруды шешті. Оңтүстік Тироль (ресми атауы: Больцаноның автономиялық аймағы – Оңтүстік Тироль) сияқты, Бельгияның неміс тілді қауымдастығының атауы ресми құжаттарда, сыртқы таныстыруларда, интернетте және министрлік, үкімет және парламенттің ресми плакаттарында қолданыла береді.

Қалалық округтер

Неміс тілді қауымдастық тоғыз муниципалитеттен тұрады, олар төмендегі кестеде көрсетілген. Оң жақтағы картадағы нөмірлер төмендегі кестедегі "Карта №" бағанына сәйкес келеді.

Карта № | Муниципалитет | Кантон | Халық саны (2020) | Ауданы (км²) | Ауданы (кв миль)
------- | -------- | -------- | -------- | -------- | --------
5 | Амель | Санкт-Вит | 5,486 | |
6 | Бюллинген | Санкт-Вит | 5,456 | |
7 | Бург-Реуланд | Санкт-Вит | 3,974 | |
8 | Бютгенбах | Санкт-Вит | 5,629 | |
1 | Эупен | Эупен | 19,762 | |
2 | Келмис | Эупен | 11,212 | |
3 | Лонцен | Эупен | 5,833 | |
4 | Раерен | Эупен | 10,818 | |
9 | Санкт-Вит | Санкт-Вит | 9,779 | |
Жалпы саны | | | 77,949 | |

( = өткен жылмен салыстыруға болады). Халық саны 2020 жылдың 1 қаңтарындағы көрсеткіштер (2007 жылдың 1 қаңтарындағы жалпы саны 73,675 адаммен салыстырғанда). Муниципалитеттер екі кантонға бөлінген: солтүстіктегі Эупен кантоны және оңтүстіктегі Санкт-Вит кантоны. Аймақ Вервьер округінің құрамына кіреді.