Кіріспе

NOTOC Ботер (сонымен қатар сабан ботер, basher, skimmer, The English Panama, cady, katie, canotier, somer, немесе sennit hat) – ерлерге арналған жартылай ресми жазғы бас киім, ол 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында танымал болды. Ол әдетте қатты сеннит сабанынан жасалады және қатаң, жалпақ қалпақша мен жиегіне ие, әдетте қалпақшаның айналасында қатты немесе жолақты гросгрен лентасы болады. Ботерлер Венеция қаласындағы гондольерлер дәстүрлі түрде киетін канотье сабан бас киімінен шыққан. Венеция канотьесінің артқы жағында еркін ілінетін лента болады және олар көбінесе сәйкес түсті лентамен жиектелген. Осы себепті ботерлер қайықпен немесе желкенмен жүзумен байланысты болды, сондықтан осылай аталды. Ботерлер спорттық шаралармен және университеттермен де байланысты болды. Оларды әйелдер де киетін, көбінесе оларды орнында ұстап тұру үшін шапқыштармен. Бүгінде оларды желкендік немесе ескек шараларында, кезеңдік театрлық және музыкалық қойылымдарда (мысалы, шаштараз музыкасы) немесе ескірген мектеп формасының бөлігі ретінде сирек көруге болады. 1952 жылдан бері сабан ботер бас киімі Принстон университетінің оркестрінің формасының бөлігі болып табылады, әсіресе 1955 жылғы қазан айында Sports Illustrated журналының мұқабасында көрсетілген. Соңғы кезде әйелдер арасында ботерге ұқсас жұмсақ, жұқа сабан бас киімдер сәнге айналды. Ботер – жартылай ресми бас киім, формальдылығы жағынан Хомбургке тең. Сондықтан, оны бастапқы мақсатына сәйкес блейзермен немесе Хомбург сияқты жағдайларда, мысалы, әдемі костюммен немесе қара галстукпен киюге болады. Джон Джейкоб Астор IV осындай бас киім кигенімен танымал. Актерлер Гарольд Ллойд және Морис Шевалье де өздерінің танымал ботер бас киімдерімен аты шықты. АҚШ-тағы саяси митингтерде арзан көбік немесе пластик ботерлерді кездестіруге болады. Ұлыбританияда, Австралияда және Оңтүстік Африкада ботер әлі де кейбір беделді ұлдар мектептерінің формасының бөлігі болып табылады, мысалы, Харроу мектебі, Упингем мектебі, Шор мектебі, Брисбен ер балалар колледжі, Нокс грамматикалық мектебі, Маритцбург колледжі, Почфструм ер балалар орта мектебі, Оңтүстік Африка колледжі, Сент-Джон колледжі, Уинберг ер балалар орта мектебі, Парктаун ер балалар орта мектебі және көптеген христиан бауырлары мектептері. Ботерді Мадейраның "каррейрос" – дәстүрлі тоқылған шаналарды жүргізушілері де киеді, олар келушілерді Монтедегі шіркеуден Фуншал орталығына дейін тасымалдайды. Коко Шанель ботер киюді ұнатты және оны 20 ғасырдың басында әйелдер арасында сәнді етті. 19 ғасырдың соңындағы ботер бас киімдері, әдетте, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін, кейіннен болғандарға қарағанда кең жиектеріне ие болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін сәнге енген тар стиль Германияда "Kreissäge" ("дөңгелек ара") деген халықтық атаумен белгілі болды, ал оның ресми неміс атауы (Florentiner) Strohhut ("(Флоренциялық) сабан бас киім") болды.

Салам шапқын күні

Қамыстан жасалған боатер әдетте жылу әуе-райының бас киімі ретінде қарастырылады. Батыс Еуропа мен АҚШ-тағы барлық ерлер сыртқа шыққанда бас киім киетін дәуірде, "Сабан шапан күні" – ерлердің қысқы бас киімдерін жазғы бас киімдеріне ауыстырған күні, жаздың басталу белгісі ретінде қарастырылды. Сабан шапан күнінің нақты күні әр жерде сәл өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, Филадельфияда 15 мамыр болса, Пенсильвания университетінде мамыр айының екінші сенбісі болды. Оның суық ауа-райына қарама-қарсыласы – қыркүйек немесе қазан айында болатын "Жүн шапан күні" еді. Әдеттегі бас киім кию салты 1900 жылдардың ортасына қарай жоғалып кетті, алайда 1963 жылға дейін "Нью-Йорк Таймс" газетінің редакциондық мақаласында сабан және жүн шапан күні талқыланды. Кейбір қалаларда жастар белгіленген күннен кейін киген сабан шапанды тартып алып, жойды. Көптеген қор биржаларында саудагерлер сабан шапанды оларды жою мақсатымен киіп жүрді. Сол дәуірде "сабан шапан күні" термині жаздың басында оларды кию күнін де, соңында жою күнін де білдірді.