Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз химигі Луи Жак Тенард (4 мамыр 1777 – 21 маусым 1857) – француз химигі.
French chemist
Louis Jacques Thénard (4 May 177721 June 1857) was a French chemist.
Мансап
1804 жылы Вокелен Франция колледжіндегі профессорлық қызметінен кетіп, өзінің ықпалын табысты қолданып, Фуркрой қайтыс болғаннан кейін алты жыл өткен соң Политехникалық мектеп пен Ғылым факультетінің химия кафедраларына сайланған Тенарды тағайындады. Ол сондай-ақ Фуркройдың орнын басып, академия мүшесі болды. 1821 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. 1825 жылы Карл X оған барондық атақ берді, ал 1832 жылы Людовик Филипп оны Францияның пэрі етіп тағайындады. 1827 жылдан 1830 жылға дейін ол Йонн департаментін депутаттар палатасында өкілдік етті, ал Ғылым білімін бақылау жөніндегі жоғары кеңестің вице-президенті ретінде Франциядағы ғылыми білім беруге зор ықпал етті. 1857 жылдың 21 маусымында Парижде қайтыс болды. 1861 жылы Сенс қаласында оның құрметіне ескерткіш орнатылды, ал 1865 жылы оның туған ауылы Ла Луптьер Тенар деп атау өзгертілді. Тенар ең бастысы – ұстаз болды; ол өзі айтқандай, профессор, көмекшілер, зертхана – бәрі студенттер үшін құрбандыққа берілуі керек. Көптеген ұлы ұстаздар сияқты ол оқулық жазды, ал оның «Химияның элементар, теориялық және практикалық туралы трактаты» (4 том, Париж, 1813–16) ширек ғасыр бойы стандарт ретінде пайдаланылды, және бұл химияның дамуына оның көптеген жаңа ашылымдарынан да артық пайда келтірді.
In 1804 Vauquelin resigned his professorship at the Collège de France and successfully used his influence to obtain the appointment for Thénard, who six years later, after Fourcroy's death, was further elected to the chairs of chemistry at the École Polytechnique and the Faculté des Sciences. He also succeeded Fourcroy as member of the academy. In 1821, he was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences. In 1825 he received the title of baron from Charles X, and in 1832 Louis Philippe made him a peer of France. From 1827 to 1830 he represented the département of Yonne in the chamber of deputies, and as vice president of the conseil superieur de l'instruction publique, he exercised a great influence on scientific education in France. He died in Paris on 21 June 1857. A statue was erected to his memory at Sens in 1861, and in 1865 the name of his native village was changed to La Louptière Thénard. Above all things Thénard was a teacher; as he himself said, the professor, the assistants, the laboratory — everything must be sacrificed to the students. Like most great teachers he published a textbook, and his Traité de chimie élémentaire, théorique et pratique (4 vols., Paris, 1813–16), which served as a standard for a quarter of a century, perhaps did even more for the advance of chemistry than his numerous original discoveries.
Зерттеу
Көп ұзамай Эколь Политехникте репетитор болып тағайындалғаннан кейін ол Жозеф Луи Гей-Лусакпен өмір бойына созылған достық қарым-қатынас орнатты және екеуі бірлесіп көптеген ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізді. Олардың зерттеулері үшін Гей-Лусак пен Тенард Наполеоннан Гальванизм сыйлығының үшінші және соңғы төлемі ретінде 30 000 франк алды. Күтілетін талдау оны Клод Луи Бертолеттің металл оксидтерінің құрамына қатысты кейбір теориялық көзқарастарына қарсы шығуға итермеледі, сондай-ақ Бертолеттің «зооникалық қышқылы» таза емес сірке қышқылы екенін көрсетті (1802). Жауап ретінде Бертоле оны Аркуэль қоғамының мүшесі болуға шақырды. 1806 жылы ол 15 наурызда Алеске құлаған Алай метеоритінің химиялық құрамын талдады. Бұл – табылған алғашқы көміртекті хондрит. Тенард оның құрамында 2,5% көміртегі бар екенін анықтады. Оның алғашқы ғылыми еңбегі (1799) мырыш пен антимонның оттегі және күкіртпен қосылыстарына арналған. 1807 жылы ол эфирлерді зерттеуді бастады. Оның себацид қышқылы (1802) және өт (1807) туралы зерттеулері де, сондай-ақ сутек пероксидін (1818) ашқандығы да ерекше атауға лайық. 1799 жылы ол Жан Антуан Клод Шаптальдың сұранысы бойынша, арзан бояу үшін жаратылған «Тенaрд көгі» деп аталатын пигментті жасады. Оның есімі Эйфель мұнарасына жазылған 72 есімнің қатарында бар.
Soon after his appointment as répétiteur at the École Polytechnique he began a lifelong friendship with Joseph Louis Gay Lussac, and the two carried out many research projects together. For their research, Gay Lussac and Thénard would receive 30,000 francs from Napoleon in the third and last installment of the Galvanism Prize. Careful analysis led him to dispute some of Claude Louis Berthollet's theoretical views regarding the composition of the metallic oxides, and he also showed Berthollet's "zoonic acid" to be impure acetic acid (1802). In response, Berthollet invited him to become a member of the Society of Arcueil. In 1806 he analysed the chemical composition of the Alais meteorite, which fell in Alès on 15 March 1806. This was the first carbonaceous chondrite to be discovered. Thénard found a high carbon content of 2.5 per cent. His first original paper (1799) was on the compounds of arsenic and antimony with oxygen and sulphur. In 1807, he began important research into ethers. His researches on sebacic acid (1802) and on bile (1807) deserve mention as well, as does his discovery of hydrogen peroxide (1818). In 1799 he developed the pigment known as Thénard's blue in response to a request by Jean Antoine Claude Chaptal for a cheap colouring matter. His name is one of the 72 names inscribed on the Eiffel Tower.