Кіріспе

1999 жылғы американдық экипажды ғарышқа ұшу, Чандра рентген обсерваториясын орнату үшін.

Экипаждың отыру орындары

1-4 орындықтар ұшу палубасында. 5-7 орындықтар ортаңғы палубада. S1КоллинзКоллинзS2ЭшбиЭшбиS3ТогниниКолманS4ХаулиХаулиS5КолманТогнини

Көтерілу кезінде туындаған қиындықтар

Негізгі қозғалтқыштарды тұтастыру тізбегі кезінде, ғарыш кемесінің үшінші (оң жақтағы) қозғалтқышындағы тотықтырғыш тірегін жабуға арналған алтын штифт босап, күшпен шығып, қозғалтқыш соплосының ішкі бетіне тиіп, ішіндегі сутек бар үш салқындатқыш түтікті жарып жіберді. Бұл жарылыстар негізгі жану камерасының алдында ағып кетуге әкеп соқты. Бұл ерекше жағдай және оң қозғалтқыштың басқарушысының ағып кетуге автоматты түрде жауап беруі ешқандай ұшыруға дайындық критерийлерін бұзған жоқ, ал ұшыру қалыпты түрде жүргізілді. Бірақ ұшырылғаннан шамамен 5 секунд өткен соң, электрлік қысқа тұйықталу орталық қозғалтқыштың негізгі сандық басқару блогын, DCU A-ны, және оң қозғалтқыштың қосалқы блогын, DCU B-ны істен шығарды. Орталық және оң қозғалтқыштар орбитаға шығу үшін қалған DCU-ларымен жұмыс істеуді жалғастырды. Әрбір қозғалтқыш басқарушысындағы қосалқы DCU жиынтығы «Колумбия» мен оның экипажын қауіптен сақтап қалды, себебі ұшудың сол кезеңінде екі қозғалтқыштың өшуі өте қауіпті авариялық тоқтатуға әкелетін еді, және сәттілікке кепілдік болмайтын еді. Электрлік қысқа тұйықталудың себебі дұрыс орнатылмаған сымдардың бұранданың ашық басына тиюі салдарынан болғандығы анықталды. Бұл мәселе барлық ғарыш кемелеріндегі сымдарды тексеруге алып келді. Оң қозғалтқыштағы ағып кетудің салдарынан оның басқарушысы қуаттың немесе итеру күшінің төмендеуін сезінді – бұл негізгі жану камерасының қысымы арқылы жанама түрде өлшенді, себебі ағып жатқан сутек SSME-нің екі алдын ала жану камерасында немесе негізгі жану камерасында жанып үлкермеді. Қозғалтқышты қажетті итеру күшіне жеткізу үшін басқарушы тотықтырғыш клапандарын әдеттегіден сәл көбірек ашты. Сутек ағып кетуі және тотықтырғыштың артуы оң қозғалтқыштың 6,03 болуы тиіс оттегі/сутек арақатынасынан ауытқуына және қалыптыдан ыстық жұмыс істеуіне әкелді. Көтерілу кезінде тотықтырғыштың артуы сыртқы бактағы сұйық оттегі деңгейінің төмендеуіне байланысты жоспарланған жанудың соңында барлық үш қозғалтқыштың ерте өшуіне себеп болды. Уақытынан бұрын өшу мақсатты жылдамдықтан төмендеуге әкелгенімен, аппарат қауіпсіз түрде жоспарланған орбитаға жетті және миссияны аяқтады. Бұл жағдай техникалық қызмет көрсету ережесінде өзгеріс жасауға алып келді, ол бұрынғыдай қасақана бітеу орнына зақымдалған тотықтырғыш тіректерін алып тастауды және ауыстыруды талап етті. Үш күн бұрынғы алғашқы ұшыру әрекетінде, ұшыру T-7 секундта тоқтатылды, SSME-нің тұтану тізбегінен сәл бұрын, жоғары тұрған консоль операторы кері санауда қолмен тоқтатуды іске қосты. Кейіннен консоль операторының үш SSME орналасқан ғарыш кемесінің артқы бөлігіндегі сутегі газының концентрациясын бақылау кезінде, негізгі қозғалтқыштар іске қосылғанға дейін бір ғана сынамада сутек деңгейінің ұшыруға дайындық критерийлерінің шегінен асып кеткенін байқағаны анықталды. Келесі ақауларды жою және талдау көрсеткендей, ең ықтимал себебі массалық спектрометр құралы бір сынамада аспаптың жоғары вакуумдық аймағында дерек аномалиясын бастан өткерді. Жүйенің жұмысы тоқтату алдында және кейінгі ұшыру әрекеттері кезінде қалыпты болды.

Миссияның мақсаттары

STS 93 миссиясының негізгі мақсаты – Чандра рентген обсерваториясын (бұрынғы Көтерілген рентгендік астрофизикалық құрылғы) инерциялық жоғарғы сатылық күшейткішімен орналастыру болды. Ұшырылған кезде Чандра ең күрделі рентгендік обсерватория болып саналды. Ол ғаламның жоғары энергиялы аймақтарынан, мысалы, жарылған жұлдыздардың қалдықтарындағы ыстық газ сияқты рентген сәулелерін бақылауға арналған. STS 93 миссиясының басқа да жүктемелері: Ортаңғы бағыттық ғарыш эксперименті (MSX), Шатлдың ионосфераны өзгерткіш импульстік жергілікті шығарындысы (SIMPLEX), Оңтүстік-Батыс ультракүлгін бейнелеу жүйесі (SWUIS), Коллоидты ерітінділердің желімделуі: қолданбалы микрогравитациялық зерттеу (GOSAMR) эксперименті, Ғарыштық тіндердің жоғалуы – B (STL B) эксперименті, Жеңіл салмақты икемді күн батареясының білігі (LFSAH), Жасуша өсіру модулі (CCM), Шатлдың әуесқой радио эксперименті – II (SAREX – II), EarthKAM, Микрогравитациядағы өсімдіктердің өсуін зерттеу (PGIM), Коммерциялық жалпы биоөңдеу аппараты (CGBA), Микроэлектромеханикалық жүйе (MEMS) және Биологиялық зерттеулер (BRIC). Шатлдың ионосфераны өзгерткіш импульстік жергілікті шығарындысы (SIMPLEX) жүктемесі орбиталық аппарат пен оның OMS қозғалтқыштарының жұмысынан туындаған өте жоғары жиілікті (VHF) радарлық эхоның көзін зерттеді. Бас зерттеуші жиналған деректерді орбиталық кинетикалық энергияның ионосфералық бұзылыстарға тигізетін әсерін зерттеу және шығарынды материалдардың шығарылуымен байланысты процестерді түсіну үшін пайдаланды. Оңтүстік-Батыс ультракүлгін бейнелеу жүйесі (SWUIS) Максутов конструкциялы ультракүлгін (UV) телескопы мен UV сезімтал, бейне күшейткіш зарядталған құрылғыдан (CCD) тұратын камераға негізделген, ол бейне жылдамдығымен кадрлар түсіре алады. Ғалымдар астрономиялық нысаналардың сезімтал фотометриялық өлшемдерін алуға мүмкіндік алады. Коллоидты ерітінділердің желімделуі: қолданбалы микрогравитациялық зерттеу (GOSAMR) экспериментінің мақсаты микрогравитацияның коллоидты ерітінділерді өңдеуге тигізетін әсерін зерттеу болды. Атап айтқанда, мақсат – кеңістікте ірі бөлшектер мен ұсақ коллоидты ерітінділерден тұратын композиттік керамикалық прекурсорларды жоғары құрылымдық біртектілікпен өндіруге болатынын көрсету болды. Ғарыштық тіндердің жоғалуы – B (STL B) экспериментінің басты мақсаты – бейне микроскопын пайдаланып жасушаларды тікелей бейнелеу арқылы бақылау, жасушалық реакцияларды анықтау және оларды тудыру үшін нақты уақыт режимінде интерактивті операцияларды жүзеге асыруды көрсету болды. Жеңіл салмақты икемді күн батареясының білігі (LFSAH) жүктемесі пішін жады қорытпаларынан жасалған бірнеше біліктерден тұрды. Пішін жадымен орнатылған біліктер күн батареяларын және басқа ғарыш аппараттарының қосымшаларын бақылаусыз орнатуға мүмкіндік берді. LFSAH осы мүмкіндікті әртүрлі білік конфигурацияларында көрсетті. Жасуша өсіру модулінің (CCM) мақсаты – микрогравитациялық стрестен туындаған бұлшықет, сүйек және эндотелий жасушаларының биохимиялық және функционалдық жоғалуының модельдерін растау; цитоскелетті, метаболизмді, мембраналық тұтастығы мен мақсатты жасушалардағы протеаза белсенділігін бағалау; және тіндердің жоғалуына арналған дәрілерді сынау болды. Шатлдың әуесқой радио эксперименті (SAREX II) шаттл мен жердегі әуесқой радио операторлары арасындағы әуесқой қысқа толқындық радио байланысының мүмкіндігін көрсетті. Сондай-ақ, SAREX әлемдегі мектептерге ғарыш туралы білім алуға мүмкіндік берді, шаттлдегі астронавттармен әуесқой радио арқылы тікелей сөйлесіп. EarthKAM жүктемесі Артқы ұшу палубасының жоғарыдағы оң жақтағы терезесіне орнатылған Электрондық камераны (ESC) пайдаланып Жерді бақылау жұмыстарын жүргізді. Микрогравитациядағы өсімдіктердің өсуін зерттеу (PGIM) эксперименті өсімдіктерді ғарыш ұшу ортасында өсімдіктердің өсуіне әсер ететін стресстік жағдайларды бақылау үшін пайдаланды. Өсімдіктер стресстік жағдайлардан қаша алмайтындықтан, олар өз ортасын бақылайтын және зиянды жағдайларға тиімді физиологиялық реакцияларды бағыттайтын механизмдерді дамытқан. Коммерциялық жалпы биоөңдеу аппараты (CGBA) жүктемесі үлгілерді өңдеу және сақтау функцияларын қамтамасыз етті. Жалпы биоөңдеу аппараты – Изотермиялық оқшаулау модулі (GBA ICM) температураны алдын ала белгіленген температура ортасын сақтау үшін бақылады, эксперименттік үлгілердің белсендірілуі мен тоқтатылуын бақылады және экипаждың өзара әрекеттесуі, бақылау және деректерді беру үшін интерфейс ұсынды. Микроэлектромеханикалық жүйе (MEMS) жүктемесі МЭМС құрылғыларының жиынтығының ұшыру, микрогравитация және қайта кіру жағдайларындағы жұмысын зерттеді. Бұл құрылғылар үдеткіштерді, гироскоптарды, және қоршаған орта мен химиялық сенсорларды қамтыды. MEMS жүктемесі өздігінен жұмыс істейтін және тек белсендіру мен деактивациялауды қажет ететін. Биологиялық зерттеулер (BRIC) жүктемесі ғарыш ұшуының кішкентай бунақ жануарлар мен өсімдік үлгілеріне тигізетін әсерін зерттеу үшін жасалған. Ұшу экипажы жүктеме/эксперимент операцияларын бақылау және басқару үшін үнемі қол жетімді болды. Колумбияның Кеннеди ғарыш орталығына қонуы Шатл бағдарламасының тарихында он екінші түнгі қонуды белгіледі. Бес қону Калифорниядағы Эдвардс әуе күштері базасында болды, ал қалғаны KSC-де. Бүгінгі күнге дейін KSC-де 19 қатарынан қону орын алды, ал соңғы 26 қонудың 25-і KSC-де жасалды.

Арнайы жүк

2001 жылы Coin World журналы АҚШ монетаханасының 1999 жылдың маусым айында Вест-Пойнт монетаханасында 2000 жылғы Сакагева долларының 39 данасын алтыннан соққанын ашты (бұл ақпарат FOIA сұрауы арқылы алынған). Планшеттер арнайы дайындалған, ½ трой унциялық 25 долларлық американдық «Алтын бүркіт» инвестициялық монеталарынан жасалған. Олардың неліктен соғылғаны белгісіз; болжам бойынша, монетахана 2000 жылы жаңадан шыққан Сакагева долларымен бірге «Премиум» коллекциялық бұйымдарды ұсынуға тырысқан. Жиырма жетісі дереу балқытылып, қалған 12-сі 1999 жылдың шілдесіндегі STS 93 миссиясы үшін «Колумбия» ғарыш кемесінде болды. Кейін екі түрлі шарада осы монеталар пайда болды: біреуі 1999 жылдың тамызындағы жеке Конгресс кешкі асында, екіншісі қарашадағы ресми «Бірінші соққы» рәсімінде. Монеталар 2001 жылы Форт-Нокске ауыстырылғанға дейін қатаң күзетпен Монетахана бас кеңсесінде сақталды. Ақша соғу ережелеріне сәйкес, бұл соққылар заңсыз деп есептеледі. 2007 жылы Монетахана алғаш рет 12 ғарышқа ұшқан алтын долларды Висконсин штатының Милуоки қаласында өткен Американдық нумизматикалық қауымдастықтың «Дүниежүзілік ақша жәрмеңкесінде» көршілерге көрсетті.