Кіріспе
Екі мемлекеттің саяси құрылымды біріктірмей, бір монархты бөлісу жағдайы. Жеке одақ – екі немесе одан көп монархиялық мемлекеттердің бірігуі, олардың шекаралары, заңдары және мүдделері бөлек болып қалады. Шынайы одақтан айырмашылығы, онда құрамына кіретін мемлекеттер белгілі бір дәрежеде өзара байланысты болады, мысалы, кейбір шектеулі үкіметтік институттарды ортақ пайдаланады. Федерацияда немесе унитарлық мемлекетте, барлық мүше мемлекеттерді қамтитын орталық (федералды) үкімет болады, ал екеуінің арасын ажырататын нәрсе – өзін-өзі басқару деңгейі. Жеке одақта билеушінің мұрагерлік монарх болуы міндетті емес. Киелі Рим империясында көптеген князь-епископтар жеке князь-епископтықтарға сайланып, оларды жеке одақ ретінде басқарды. Мысалы, Бавариялық Жозеф Клеменс (1671–1723) Фрайзинг (1685–1694), Регенсбург (1685–1694), Кёльн (1688–1723), Льеж (1694–1723) және Хильдесхайм (1702–1723) князь-епископтары болды. Бұл терминді неміс құқықтанушысы Иоганн Стефан Пюттер 1760 жылы жариялаған «Elementa iuris publici germanici» («Неміс мемлекеттік құқығының элементтері») еңбегінде енгізді. Жеке одақтар бірнеше себептермен туындауы мүмкін, мысалы:
династиялық одақ арқылы мұрагерлік, мысалы, Франция королі Людовик X Францияны әкесінен, ал Наварраны анасынан мұрагерлік етті;
деколонизация, онда бұрынғы колониялар тәуелсіздік алған кезде бұрынғы отарлаушы мемлекеттің монархын өздерінің монархы ретінде бекітеді, мысалы, Ұлыбритания империясының бірнеше бұрынғы мүшелері (кейіннен Достастыққа қатысушы мемлекеттер);
автономия беру, мысалы, Финляндияны Ресей империясына қосып алудың орнына, Ресейдің Александр I Финляндияны автономды Ұлы Герцогтық ретінде ұйымдастырып, оның мемлекет басшысы болды.
the political arrangement
A personal union is a combination of two or more monarchical states that have the same monarch while their boundaries, laws, and interests remain distinct. A real union, by contrast, involves the constituent states being to some extent interlinked, such as by sharing some limited governmental institutions. Unlike a personal union, in a federation or a unitary state, a central (federal) government spanning all member states exists, with the degree of self governance distinguishing the two. The ruler in a personal union does not need to be a hereditary monarch. In the Holy Roman Empire, many prince bishops had themselves elected to separate prince bishoprics, which they ruled in a personal union. For example, Joseph Clemens of Bavaria (1671–1723) was Prince Bishop of Freising (1685–1694), Prince Bishop of Regensburg (1685–1694), Prince Elector of Cologne (1688–1723), Prince Bishop of Liège (1694–1723) and Prince Bishop of Hildesheim (1702–1723). The term was coined by German jurist Johann Stephan Pütter, introducing it into Elementa iuris publici germanici (Elements of German Public Law) of 1760. Personal unions can arise for several reasons, such as:
inheritance through a dynastic union, e. g. Louis X of France inherited France from his father and Navarre from his mother
decolonization, where ex colonies install the monarch of the former colonizing power as their own upon becoming independent, e. g. several former members of the British Empire (then becoming Commonwealth realms)
autonomization, e. g. instead of annexing Finland into the Russian Empire, Alexander I of Russia organized Finland as an autonomous grand duchy and acted as its head of state
They can also be codified (i. e., the constitutions of the states clearly express that they shall share the same person as head of state) or non codified, in which case they can easily be broken (e. g., by the death of the monarch when the two states have different succession laws). The concept of a personal union has only very rarely crossed over from monarchies into republics. There are currently two personal unions in the world: the Commonwealth realms, who share Charles III as their head of state, and one of the Co Princes of Andorra being the President of France.
Олар кодификацияланған (яғни, мемлекеттердің конституциялары мемлекет басшысы ретінде бір адамды бөлісу керектігін нақты көрсетеді) немесе кодификацияланбаған болуы мүмкін, соңғы жағдайда оларды бұзу оңай (мысалы, екі мемлекеттің мұрагерлік туралы әртүрлі заңдары болған кезде монархтың қайтысымен). Жеке одақ тұжырымы монархиядан республикаға өте сирек көшкен. Қазіргі таңда әлемде екі жеке одақ бар: Достастыққа қатысушы мемлекеттер, олардың мемлекет басшысы Карл III, және Андорраның екі со-князінің бірі – Франция Президенті.
the political arrangement
A personal union is a combination of two or more monarchical states that have the same monarch while their boundaries, laws, and interests remain distinct. A real union, by contrast, involves the constituent states being to some extent interlinked, such as by sharing some limited governmental institutions. Unlike a personal union, in a federation or a unitary state, a central (federal) government spanning all member states exists, with the degree of self governance distinguishing the two. The ruler in a personal union does not need to be a hereditary monarch. In the Holy Roman Empire, many prince bishops had themselves elected to separate prince bishoprics, which they ruled in a personal union. For example, Joseph Clemens of Bavaria (1671–1723) was Prince Bishop of Freising (1685–1694), Prince Bishop of Regensburg (1685–1694), Prince Elector of Cologne (1688–1723), Prince Bishop of Liège (1694–1723) and Prince Bishop of Hildesheim (1702–1723). The term was coined by German jurist Johann Stephan Pütter, introducing it into Elementa iuris publici germanici (Elements of German Public Law) of 1760. Personal unions can arise for several reasons, such as:
inheritance through a dynastic union, e. g. Louis X of France inherited France from his father and Navarre from his mother
decolonization, where ex colonies install the monarch of the former colonizing power as their own upon becoming independent, e. g. several former members of the British Empire (then becoming Commonwealth realms)
autonomization, e. g. instead of annexing Finland into the Russian Empire, Alexander I of Russia organized Finland as an autonomous grand duchy and acted as its head of state
They can also be codified (i. e., the constitutions of the states clearly express that they shall share the same person as head of state) or non codified, in which case they can easily be broken (e. g., by the death of the monarch when the two states have different succession laws). The concept of a personal union has only very rarely crossed over from monarchies into republics. There are currently two personal unions in the world: the Commonwealth realms, who share Charles III as their head of state, and one of the Co Princes of Andorra being the President of France.
Конго еркін мемлекеті мен Бельгия
1885 жылдан 1908 жылға дейін Бельгиямен жеке одақта болды, осы кезде Конго еркін мемлекеті Бельгияның колониясына айналды. Бұл кезеңдегі жалғыз тәуелсіз билеуші Леопольд II болды, ол 1909 жылы қайтыс болғанға дейін Бельгия патшасы қызметін атқаруын жалғастырды.
Бразилия
Португалиямен жеке одақ, Бразилияның Педро I (Португалияның Педро IV) басшылығымен 1826 жылдың 10 наурызынан 28 мамырына дейін сақталды. Педро 1822 жылы Бразилияның тәуелсіздігін жариялағанда Португалия, Бразилия және Алгарвтардың мұрагерлік ханзадасы болды, содан кейін Бразилияның бірінші императоры атанды. Әкесі (Португалияның Жоау VI) қайтыс болғаннан кейін Педро Португалияның королі де болды, бірақ 79 күн өткен соң үлкен баласы Мария да Глорияның пайдасына португал тағынан бас тартты.
Андорра
1278 жылғы Пареаж келісімінен туындаған Андорраның ерекше үкімет нысанына байланысты, ол – екі князь билігімен басқарылатын диархия. Олардың бірі – Ургель епископы, ал екіншісі бастапқыда Фуа графы болған. Осы феодалдық екі князь арқылы Княздық Наварра Корольдігімен (1479–1620 жж., кейін Францияға қосылған) және Франция Корольдігімен (1589–1792 жж., 1814–1815 жж., 1815–1848 жж.) ішінара жеке одақ құрды. 1607 жылы феодалдық екі князьдың бірі Франция королі Генрих IV болды, ол өзінің лауазымын француз мемлекетінің басшысы иеленуі керек деген жарлық шығарды. Француз революциясы кезінде жаңа үкімет бұл атауды қабылдамаса да, 1806 жылдан бері Францияның барлық үкімет нысанына қарамастан, мемлекет басшысы қызметтік түрде екі князь екені мойындалды. Бұл мыналармен жеке одақтарға әкелді:
Kingdom of Navarre (1479–1620, then integrated into France). Kingdom of France (1589–1792, 1814–1815, 1815–1848). In 1607 the feudal co prince was Henry IV of France, who issued an edict that his position should be held by the French Head of State. While during the French Revolution, the new government did not take up the title, all versions of France since 1806 regardless of their government form have accepted that their head of state is an ex officio co prince. This led to personal unions with:
First and Second French Empires (1806–1814, 1815–1815 and 1852–1870). Second, Third, Fourth and Fifth Republics of France (1848–1852, 1870–1940, since 1944). French State (known as Vichy France, 1940–1944, in dispute with Free France).
Бірінші және Екінші француз империялары (1806–1814 жж., 1815–1815 жж. және 1852–1870 жж.). Францияның екінші, үшінші, төртінші және бесінші республикалары (1848–1852 жж., 1870–1940 жж., 1944 жылдан бері). Француз мемлекеті (Виши Франциясы ретінде белгілі, 1940–1944 жж., бос Франциямен даулы).
Kingdom of Navarre (1479–1620, then integrated into France). Kingdom of France (1589–1792, 1814–1815, 1815–1848). In 1607 the feudal co prince was Henry IV of France, who issued an edict that his position should be held by the French Head of State. While during the French Revolution, the new government did not take up the title, all versions of France since 1806 regardless of their government form have accepted that their head of state is an ex officio co prince. This led to personal unions with:
First and Second French Empires (1806–1814, 1815–1815 and 1852–1870). Second, Third, Fourth and Fifth Republics of France (1848–1852, 1870–1940, since 1944). French State (known as Vichy France, 1940–1944, in dispute with Free France).
Бранденбург
Ансбах княздігімен 1415 жылдан 1440 жылға дейін және 1470 жылдан 1486 жылға дейін жеке одақ болды. Пруссия герцогтігімен 1618 жылы жеке одақ құрылды, осы жылы Пруссия герцогы Альберт Фридрих еркек мұрагерсіз қайтыс болды және оның күйеу баласы, Бранденбург сайлаушысы Джон Зигмунд екі елдің де билеушісі атанды. Бранденбург пен Пруссия 1701 жылға дейін Берлин мен Кенигсбергте жеке үкіметтер мен билік орындарын сақтап келді, содан кейін Фридрих I оларды бірыңғай үкіметке біріктірді.
Англия
Англия Корольдігі ретінде Даниямен жеке одақ (1013–1014, 1018–1035 (Солтүстік теңіз империясы) және 1040–1042). Англия Корольдігі ретінде Нормандия Герцогтығымен жеке одақ (1066–1087, 1106–1144, 1154–1204/1259). Англия Корольдігі ретінде Анжу графтығымен жеке одақ (1154–1204). Англия Корольдігі ретінде Францияның көп бөлігімен (Анжевин империясы) жеке одақ (1154–1214). Англия Корольдігі ретінде Аквитаниямен жеке одақ (1154–1453). Англия Корольдігі ретінде Уэльс Князьдығымен жеке одақ (1284–1542). Англия Корольдігі ретінде Франция Корольдігімен жеке одақ (1422–1453). Сондай-ақ қараңыз: Англия мен Францияның қос монархиясы. Англия Корольдігі ретінде Ирландия Лордтығымен (1171–1542) және Ирландия Корольдігімен (1542–1649, 1660–1707) жеке одақ. Англия Корольдігі ретінде Испания Корольдігімен жеке одақ (1556–1558). Англия Корольдігі ретінде Шотландия Корольдігімен жеке одақ (1603–1649, 1660–1707).¹
Англия Корольдігі ретінде Оранж Князьдығымен жеке одақ (1689–1702). ¹: 1707 жылдан кейін Ұлыбританияға қараңыз.
Personal union, as Kingdom of England, with Principality of Orange (1689–1702). 1: After 1707, see Great Britain below.
Ұлыбритания
1707 жылға дейін Англия мен Шотландияны қараңыз. Ирландия Корольдігімен жеке одақ (1707–1801). Ганновер сайлаушылығымен жеке одақ (1714–1801). 1801 жылдан кейін, төмендегі Біріккен Корольдікке қараңыз.
Ганновер
Ұлыбритания мен Ирландиямен 1714 жылдан 1801 жылға дейін жеке одақ болды. 1801 жылдан 1807 жылға дейін және қайта 1814 жылдан 1837 жылға дейін Ұлыбританиямен жеке одақта болды, осы кезде әртүрлі мұрагерлік заңдары нәтижесінде королева Виктория британ тағына, ал оның емілген ағасы Эрнест Август Ганновер тағына отырды. Наполеон соғыстары кезінде Ганновер Вестфалия Корольдігіне қосылғандықтан 1807 жылдан 1813 жылға дейін жеке одақ үзілді. Лейпциг шайқасынан кейін бірнеше ай өткен соң Ганновер Корольдігі қайта құрылды.
Венгрия
Хорватиямен жеке одақ 1102–1918 (толық мәліметтер жоғарыда). Польша мен Богемиямен жеке одақ 1301–1305. Ұлы Людовик билігі кезінде Польшамен 1370 жылдан 1382 жылға дейін жеке одақ. Польша тарихындағы бұл кезең кейде Анжу Польшасы деп аталады. Людовик Польша тағына анасының ағасы Казимир III-тен мұрагерлік алған. Людовик қайтыс болғаннан кейін поляк ақсүйектері (шлахта) Венгриядан басқарылғысы келмегендіктен жеке одақты тоқтатуға шешім қабылдады және Людовиктің кіші қызы Ядвиганы жаңа билеуші етіп таңдады, ал Венгрияны оның үлкен қызы Мария мұра етті. 1440 жылдан 1444 жылға дейін Польшамен екінші рет жеке одақ. Неапольдің Карл III тұсында 1385 жылдан 1386 жылға дейін Неапольмен жеке одақ. Богемиямен жеке одақ, 1419–1439 (екеуі де 1437–1438 жылдары аралықта болды), 1453–1457 және 1490–1918. Австрияның Архгерцогтімен жеке одақ, 1437–1439, 1444–1457 және 1526–1806. Киелі Рим империясымен жеке одақ, 1410–1439, 1556–1608, 1612–1740 және 1780–1806. Австриямен нақты одақ, 1867–1918 (Франц Иосиф пен Карл IV билігі кезінде Австрия-Мажарстанның екі монархиясы).
Исландия
1918 жылдан 1944 жылға дейін Даниямен жеке одақта болды, содан кейін ел республика болып жарияланды.
Литва
Жеке одақ (Польша-Литва Одағы) Польша Корольдігімен 1386–1401, 1447–1492 және 1501–1569 жылдары; кейіннен федерацияға, Польша-Литва Республикасына айналды.
Люксембург
Богемиямен жеке одақ, 1313–1378 және 1383–1388 жылдары. 1815 жылдан 1890 жылға дейін Нидерландымен жеке одақ болды, сол кезде король және Ұлы герцог Вильгельм III қайтыс болып, Вильгельмина есімді қызын мұрагер етіп қалдырды. Бірақ Люксембург саликалық заңды сақтағандықтан, Вильгельминаның алыс туысы Адольф Ұлы герцогтыққа ие болды, осымен жеке одақ аяқталды.
Неаполь қаласы
1385 жылдан 1386 жылға дейін Венгрия Корольдігімен жеке одақ, Венгрия королі Карл II билігі тұсында. 1442–1458 және 1504–1516 жылдары Арагон Тажымен жеке одақ. Карл VIII (1495) және Людовик XII (1501–1504) билігі тұсында Франция Корольдігімен жеке одақ. 1516–1714 жылдары Испания Корольдігімен жеке одақ. 1714–1735 жылдары Киелі Рим империясымен жеке одақ. 1735 жылдан 1806 жылға дейін Бурбон әулеті билігі тұсында Сицилия Корольдігімен жеке одақ.
Наварра
Франциямен 1285 жылдан 1328 жылға дейін Франция королі Филипп IV пен Наварра королевасы Жанна I арасындағы неке және олардың үш ұлының билеуі нәтижесінде, сондай-ақ 1589 жылдан 1620 жылға дейін Генрих IV таққа отыруына байланысты Наварра Францияға ресми түрде қосылды.
Нидерланды
Люксембургпен 1815 жылдан 1890 жылға дейінгі жекелеген одақ.
Норвегия
Свен Форкбард 999–1014 жылдары Норвегия мен Данияны биледі. Ол 1013–1014 жылдары Англияны да биледі. Ұлы Кнут 1018–1035 жылдары Англия мен Данияны биледі. Ол 1028–1035 жылдары Норвегияны да биледі. Даниямен жеке одақ 1042–1047 жылдары. Норвегияның себептері белгісіз жағдайда қайтыс болған Магнус I Норвегия мен Данияны биледі. 1319–1343 жылдары Швециямен жеке одақ. 1449–1450 жылдары Швециямен жеке одақ. Даниямен 1380–1389/97 жылдары жеке одақ. 1389/97–1521/23 жылдары Дания мен Швециямен Кальмар одағы (кейде бұзылған). Даниямен жеке одақ 1523–1814 жылдары. Швециямен жеке одақ 1814 жылдан бастап (Норвегия Даниядан тәуелсіздігін жариялағаннан кейін және Швециямен одаққа мәжбүр болғаннан кейін) 1905 жылға дейін.
Польша
1300 жылдан 1306 жылға дейін Бөгемия Корольдігімен жеке одақ. 1301–1305, 1370–1382 және 1440–1444 жылдары Венгрия Корольдігімен жеке одақ (жоғарыдағы Венгрия бөлімін қараңыз). 1345–1351, 1381–1382 және 1435–1495 жылдары Плок герцогтігі мен Визна герцогтігі арасындағы жеке одақ. 1386 жылдан 1401 жылға дейін, 1447 жылдан 1492 жылға дейін және 1501 жылдан 1569 жылға дейін Литва Ұлы Княздығымен жеке одақта болды. 1574–1575 жылдары Франция Корольдігімен жеке одақта. 1592–1599 жылдары Швеция Корольдігімен жеке одақ. 1658 жылы Рутения Герцогтігімен (Украина) жеке одақ. 1697–1706, 1709–1733 және 1734–1763 жылдары Саксония Электоратымен жеке одақ. 1815–1831 жылдары Ресей Империясымен жеке одақта болды.
Померания
Померания Столп және Померания Старгардтың 1395 жылдан 1402 жылға дейін, сондай-ақ 1403 жылдан 1478 жылға дейінгі жекелеген одағы.
Португалия
1580-1640 жылдар аралығында Испаниямен Иберия одағы, Филипп II (Португалияның Филипп I деп те аталады), оның ұлы мен немересі тұсында. 1826 жылдың 10 наурызынан 1826 жылдың 28 мамырына дейін Бразилиямен жеке одақ, Бразилияның Петр I (Португалияның Петр IV) тұсында. 1822 жылы Бразилияның тәуелсіздігін жариялаған кезде Петр Португалия, Бразилия және Алгарвтардың мұрагерлік ханзадасы болды, содан кейін Бразилияның бірінші императоры атанды. Әкесі (Португалияның Жоау VI) қайтыс болғаннан кейін Петр Португалияның королі болды, бірақ тек бірнеше апта ғана биледі, одан кейін португалдық тәжді үлкен қызы, Мария да Глория ханшайымның пайдасына қалдырды.
Пруссия
Бранденбург Пруссиясы: Бранденбург маркграфтығы мен Пруссия герцогтығы арасындағы жеке одақ (1618–1701). Пруссия Корольдігі мен Курляндия және Семигалия герцогтығы (кейін Біріккен Балтық Герцогтығы) арасындағы жеке одақ (1918). Пруссия Корольдігі мен Невшатель княздығы арасындағы жеке одақ, 1707–1806 және 1814–1848 жылдары. Пруссия королі 1806–1814 жылдары Франциямен аумақтар алмастырды. Пруссия Корольдігі мен Германия империясы арасындағы жеке одақ, 1871–1918 жылдары.
Сардиния
Испания Корольдігімен жеке одақ (1516–1708). Киелі Рим империясымен жеке одақ (1714–1720). 1720 жылдан бастап Савой герцогтығымен жеке одақ.
Саксен-Кобург және Саксен-Готха
1826 жылы жаңадан құрылған Саксен-Кобург және Гота герцогтігі бастапқыда екі герцогтіктен тұратын, және герцог Эрнест I жеке одақ арқылы басқарды. 1852 жылы екі герцогтік саяси және нақты одаққа бірікті. Олар квазифедералды унитарлық мемлекет құрады, бірақ кейінірек герцогтіктерді толық біріктіру әрекеттері сәтсіз аяқталды.
Саксен-Веймар және Саксен-Эйзенах
Саксен-Веймар және Саксен-Эйзенах герцогтіктері 1741 жылдан, Саксен-Эйзенах әулетінің таусылып қалғаннан бастап, 1809 жылға дейін жекелеген билік астында болды, содан кейін олар Саксен-Веймар-Эйзенахтың біртұтас герцогтігіне біріктірілді.
Шлезвиг және Холштейн
Мұрагерлік үшін ерекше ережелері бар герцогтіктер. Шлезвиг-Гольштейн мәселесін қараңыз. 1460–1864 жылдары Дания патшалары бір уақытта Шлезвиг және Гольштейн герцогтары болды. (Гольштейн – Киелі Рим империясының бөлігі болса, Шлезвиг – Данияның бөлігі еді). Бірнеше уақыт бойы герцогтіктер Дания және Шлезвиг-Гольштейннің билеуші әулеті – Ольденбург әулетінің тармақтары арасында бөлінгендіктен жағдай күрделі болды. Дания патшалары басқарған Шлезвиг-Гольштейн-Глюкштадт герцогтігінен басқа, екі герцогтіктің де аумағын қамтитын мемлекеттер болды. Атап айтқанда, Шлезвиг-Гольштейн-Готторп герцогтары, сондай-ақ оларға бағынышты Шлезвиг-Гольштейн-Бек, Шлезвиг-Гольштейн-Зондербург-Аугустенбург және Шлезвиг-Гольштейн-Зондербург-Глюксбург герцогтары.
Шварцбург-Рудольштадт және Шварцбург-Сондерсхаузен
Шварцбург Рудольштадт және Шварцбург Сондерхаузен герцогтықтары 1909 жылдан бастап, Шварцбург Рудольштадт князі Гюнтер Шварцбург Сондерхаузен тағына отырғаннан бастап, 1918 жылға дейін жекелеген билікте болды, ол (және барлық неміс монархтары) тақтан бас тарғанға дейін.
Шотландия
Шотландия Корольдігі Франция Корольдігімен жеке одақта болды, Франсис II (1559–1560) тұсында, Шотландия королевасы Мэридің бірінші күйеуі кезінде. Шотландия Корольдігі Англия Корольдігі және Ирландия Корольдігімен жеке одақта болды (1603–1707) шотланд королі VI Джеймс ағылшын және ирланд тағына отырғаннан кейін. (1603–1707 жылдар аралығында Шотландияның барлық монархтары Англия мен Ирландиямен жеке одақта болды, Карл II-ні қоспағанда, ол 1649–1651 жылдары тек Шотландия королі ретінде билік етті, сондай-ақ 1651 жыл мен Стюарт әулетінің 1660 жылы қайта орнатылуы арасындағы үзіліс кезеңінде)1. Шотландия Корольдігі Голландия Республикасымен жеке одақта болды (1689–1702) Шотландияның Вильгельм II билігі кезінде. 1: 1707 жылдан кейін жоғарыдағы Ұлыбританияға қараңыз. 1801 жылдан кейін төмендегі Біріккен Корольдікке қараңыз.
Personal union, as Kingdom of Scotland, with the Dutch Republic (1689–1702) during the reign of William II of Scotland. 1: After 1707, see Great Britain above. After 1801, see United Kingdom below.
Швеция
1319–1343 жылдар аралығында Норвегиямен жеке одақ. 1332–1360 жылдар аралығында Сканиямен жеке одақ. 1389/97–1521/23 жылдар аралығында Дания және Норвегиямен Кальмар одағы (кейде тоқтатылған). 1449–1450 жылдар аралығында Норвегиямен жеке одақ. 1592–1599 жылдар аралығында Польша Корольдігімен жеке одақ. Швеция патшалары өздерінің мемлекетін Эстониямен (1581–1721), Ливониямен (1629–1721), Карелиямен (1617–1721), Сканиямен (1645–1721), Бремен-Верденмен (1648–1719), Помераниямен (1630–1815), Висмармен (1648–1803) және Ингриямен (1583–1595 және 1617–1721) біріктірді. 1814–1905 жылдар аралығында Норвегиямен жеке одақ.
Уэльс
Уэльс княздығы ретінде Англия Корольдігімен жеке одақ (1284–1542). 1542 жылдан кейін Англияға қараңыз.
Жеке одақтағы республикалар
Республикалардың мемлекет және үкімет басшылары көбінесе сол мемлекеттің азаматтарынан таңдалатындықтан, тәуелсіз республикаларда ортақ басшылар өте сирек кездеседі. Мысалдардың кейбіреулері: Франция президенті көршілес Андоррада экс-официо конституциялық монарх (немесе, дәлірек айтқанда, диарх) болып табылады, оның лауазымы – Ко-принц. Бұл мәртебе француз монархтарының Андоррадағы тарихи рөлінен мұраға қалған. Испан-Америка Тәуелсіздік соғыстарының соңғы кезеңдерінде Симон Боливар бір уақытта Гран-Колумбияның президенті (1819 жылдың 24 ақпаны – 1830 жылдың 4 мамыры), Перудің президенті (1824 жылдың 10 ақпаны – 1827 жылдың 28 қаңтары) және Боливияның президенті (1825 жылдың 12 тамызы – 1825 жылдың 29 желтоқсаны) болды. Боливар Колумбияның президенті және бас қолбасшысы ретінде 1824-1825 жылдары Перудің тәуелсіздігін қамтамасыз ету үшін Колумбия армиясын жетекшілік етті және Перу мен Боливияның патриоттық республикалық үкіметтері (оның құрметіне «Жоғарғы Перу» деп қайта аталды) оған Испаниядан тәуелсіздік алуға көмектесу үшін шұғыл шара ретінде президенттік лауазымды берді. Соғыс аяқталғаннан кейін Боливар Перу мен Боливиядағы лауазымдарынан бас тартып, Колумбияға оралды. 1860 жылы Мартин Вессель Преториус бірден Трансвааль және Оранж еркін мемлекетінің президенті болып сайланды. Ол екі елді біріктіруге тырысты, бірақ бұл әрекеттері сәтсіз аяқталып, Трансвааль азаматтық соғысына әкеп соқты.
Uniquely, the President of France is ex officio a constitutional monarch (or, more accurately, diarch) in neighboring Andorra, with the title of Co Prince. This status was inherited from the role of the French monarchs in Andorra. During the later stages of the Spanish American Wars of Independence, Simón Bolívar was simultaneously President of Gran Colombia (24 February 1819 4 May 1830), President of Peru (10 February 1824 – 28 January 1827), and President of Bolivia (12 August 1825 29 December 1825). Bolívar had, as President and military Commander in Chief of Colombia, led a Colombian army to secure Peruvian independence in 1824 25, and was given the office of President by the Patriot republican governments of both Peru and Bolivia (renamed in his honor from "Upper Peru") as an emergency measure to help secure independence from Spain. After the end of the war, Bolívar relinquished his Peruvian and Bolivian offices and returned to Colombia. In 1860 Marthinus Wessel Pretorius was simultaneously elected as the president of Transvaal and Orange Free State. He tried to unify the two countries, but his efforts failed, leading to the Transvaal Civil War.