Кіріспе
Корольдік әскери-теңіз флотының Мальтада батып кеткен "HMS Маори" класты эсминеці Жаңа Зеландияның жергілікті маори халқының құрметіне аталған. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияның Жерорта теңіз флотында қызмет етті, бірақ 1942 жылы Мальтада неміс авиациясының бомбалауы салдарынан батып кетті. Кейінрек оның құлғындары көтеріліп, Үлкен Бейден тыс жерге батырылды. Бүгінде ол су астындағы туризм орталығына айналған.
HMS Maori was a destroyer named after the indigenous Māori people of New Zealand. She served with the United Kingdom Mediterranean Fleet during World War II until she was bombed and sunk by German aircraft while at Malta in 1942. Her wreck was later raised and scuttled outside the Grand Harbour. The wreck is now a dive site.
Сипаттама
Трибальділер шетелде салынған ірі эсминецтерге қарсы тұру және қолданыстағы эсминецтер флотилиясының атыс күшін арттыру үшін жобаланды, сондықтан олар алдыңғы кемелерге қарағанда едәуір үлкен және қаруланған болды. Олар стандартты жүктемеде тонна, ал толық жүктемеде тонна суды ығыстырды. Олардың жалпы ұзындығы 377 фут (115 м), ені 36 фут (11 м) және суға бату тереңдігі 11 фут (3 м) болды. Эсминецтер екі Парсонс тісті бу турбиналарымен қозғалды, әрқайсысы үш Адмиралтейлік үш барабанды қазандықтан алынған буды пайдаланып бір жетекті біліктерді айналдырды. Турбиналар жалпы қуатты дамытты және максималды жылдамдыққа ие болды. Кемелер мильдік қашықтықта жүруі үшін жеткілікті отын майын тасыды.
The primary armament of the Tribal class destroyers was eight quick firing (QF) 4.7 inch (120 mm) Mark XII guns in four superfiring twin gun mounts, one pair each fore and aft of the superstructure, designated 'A', 'B', 'X', and 'Y' from front to rear. The mounts had a maximum elevation of 40°. For anti aircraft (AA) defence, they carried a single quadruple mount for the QF two pounder Mk II "pom pom" gun and two quadruple mounts for the 0.5 inch (12.7 mm) Mark III machine gun. Low angle fire for the main guns was controlled by the director control tower (DCT) on the bridge roof that fed data acquired by it and the 12 feet (4 m) rangefinder on the Mk II Rangefinder/Director directly aft of the DCT to an analogue mechanical computer, the Mk I Admiralty Fire Control Clock. Anti aircraft fire for the main guns was controlled by the Rangefinder/Director which sent data to the mechanical Fuze Keeping Clock. The ships were fitted with a single above water quadruple mount for torpedoes. Twenty depth charges was the peacetime allotment, but this increased to 30 during wartime.
Трибаль класы эсминецтерінің негізгі қаруы сегіз жылдам атушы (QF) 4,7 дюймдік (120 мм) Mark XII зеңбірегі болды, олар алдыңғы және артқы құрылымдардың алдында және артында орналасқан төрт суперфирингтік екі зеңбірекке орнатылған, алғы жағынан артқа қарай 'A', 'B', 'X' және 'Y' деп белгіленген. Зеңбіректердің максималды көтерілу бұрышы 40° құрады. Әуе шабуылынан қорғану (АА) үшін олар QF екі фунттық Mk II "pom pom" зеңбірегінің төрт еселік бір орнатылысын және 0,5 дюймдік (12,7 мм) Mark III пулеметінің екі төрт еселік орнатылысын тасыды. Басты зеңбіректердің төмен бұрышты атысын көпірдің төбесіндегі директорлық басқару мұнарасы (DCT) басқарды, ол DCT-дан тікелей аналогты механикалық компьютерге, Mk I Admiralty Fire Control Clock-қа өзі және Mk II Rangefinder/Director-дағы 12 фут (4 м) қашықтық өлшегіштен алынған деректерді жіберді. Басты зеңбіректердің әуе шабуылына қарсы атысын Rangefinder/Director механикалық сағаттың бақылауымен басқарды. Кемелерге торпедаларды орнатуға арналған су үстіндегі төрттік бір ұя орнатылған. Бейбіт уақытта 20 тереңдік бомбасы бөлінді, бірақ соғыс кезінде бұл көрсеткіш 30-ға дейін артты.
The primary armament of the Tribal class destroyers was eight quick firing (QF) 4.7 inch (120 mm) Mark XII guns in four superfiring twin gun mounts, one pair each fore and aft of the superstructure, designated 'A', 'B', 'X', and 'Y' from front to rear. The mounts had a maximum elevation of 40°. For anti aircraft (AA) defence, they carried a single quadruple mount for the QF two pounder Mk II "pom pom" gun and two quadruple mounts for the 0.5 inch (12.7 mm) Mark III machine gun. Low angle fire for the main guns was controlled by the director control tower (DCT) on the bridge roof that fed data acquired by it and the 12 feet (4 m) rangefinder on the Mk II Rangefinder/Director directly aft of the DCT to an analogue mechanical computer, the Mk I Admiralty Fire Control Clock. Anti aircraft fire for the main guns was controlled by the Rangefinder/Director which sent data to the mechanical Fuze Keeping Clock. The ships were fitted with a single above water quadruple mount for torpedoes. Twenty depth charges was the peacetime allotment, but this increased to 30 during wartime.
Соғыс кезіндегі өзгерістер
Норвегиялық науқанда неміс әуе шабуылынан ауыр шығындар келгені Трибаль эсминецтерінің әуеге қарсы қару-жарақ жиынтығының тиімсіз екенін көрсетті және 1940 жылдың мамыр айында RN "X" орнатылымын екі QF Mark XVI екі мақсатты зеңбірекпен алмастыруға шешім қабылдады. Зеңбіректерді тиімді басқару үшін қолданыстағы қашықтық өлшегіш/директор 285 типті артиллериялық радарымен жұмыс істеуге бейімделді, олар қолжеткілі болғанда. Соғыстың басында тереңдік бомбаларының саны 46-ға дейін арттырылды, ал кейінірек одан да көп қосылды. Әуеге қарсы зеңбіректердің ату бұрышын кеңейту үшін артқы түтік қысқартылды және басты мачта қысқа тіреу мачтасына дейін төмендетілді.
Құрылыс және мансап
1935 жылғы Әскери-теңіздік смета бойынша Tribal класындағы жеті эсминецтің бірі ретінде маори Корольдік теңіз күштерінде қызмет еткен осы аттас екінші кеме болды. Кемеге 1936 жылдың 10 наурызында Fairfield Shipbuilding and Engineering Company компаниясынан тапсырыс берілді және сол компанияның Govan кеме құрылыс алаңында 6 шілдеде құрылысы басталды. 1937 жылдың 2 қыркүйегінде кемені Жаңа Зеландияның Жоғары комиссары Билл Джорданның әйелі, миссис В. Дж. Джордан суға түсірді. Маори 1938 жылдың 30 қарашасында аяқталып, 5 желтоқсанда 340,622 фунт стерлингке тапсырылды, бұл Адмиралтейство ұсынған қару-жарақ және байланыс құралдарын қамтымады. Маори 1939 жылдың қаңтарында бөлімге қосылып, Жерорта теңіз флоты құрамына кірді. Ол және басқа Tribal класындағы эсминецтер конвойлерді сүйемелдеу міндетін орындады, ал маори қазан айында Ұлыбританияға оралды. 1940 жылдың сәуір айына дейін Солтүстік теңізде патрульдік қызмет атқарды және Норвегия операциясына қатысты. Маусым айында ол неміс соғыс кемелерін іздеу үшін Исландияға барып, Фарер аралдарында да қысқа мерзім қызмет етті. 1941 жылдың мамырында ол неміс соғыс кемесі «Бисмарк»ты қууға және жоюға қатысты. WS 8B конвойін Таяу Шығысқа сүйемелдеп бара жатқанда, маори, «Коссак» және басқа эсминецтер 26 мамырда бөлініп, «Бисмарк»тың орналасқан жеріне бағытталды. Олар сол күні кешке оны тауып, кеш бойы және келесі күні таңертең бірнеше торпедалық шабуылдар жасады. Тиісті соққылар болмаса да, олар «Бисмарк»тың артиллериялық экипажының ұйқысын бұзып, келесі күні таңертең соғыс кемелеріне шабуыл жасауға жағдай жасады. «Бисмарк» батқаннан кейін маори кемесі оның құтқарылған бір бөлігін құтқарып алды. 1941 жылдың желтоқсанында Бон мүйісі шайқасында 14-ші эсминец флотилиясы құрамында қызмет етті. Командир Р. Е. Курейдж басқаратын маори кемесі 1942 жылдың 12 ақпанында Мальтаның Ұлы портында неміс авиациясының шабуылына ұшырап, бір экипаж мүшесі қаза болды. 1945 жылдың 15 шілдесінде кеме Fort Saint Elmo маңында суға батырылды.
Қалдық
Валеттадан жағалауға бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан HMS Маори қазір танымал су астына түсу орны болып табылады. Кеменің мұрын бөлігі ақ құмға батып, тереңдігі шамамен 14 метрді құрайды, ал корма бөлігі Гранд-Харбордан Марсамксетке сүйреп әкелу кезінде терең суға тасталған. Кеменің алдыңғы құрылысының көп бөлігі, соның ішінде екі алдыңғы зеңбірек орнатылған жері сақталған. Ыдыраудың үстінде көптеген теңіз жануарларын кездестіруге болады.