Кіріспе

1929 жылғы Ибероамерикандық көрме (испанша: Exposición iberoamericana de 1929) – 1929 жылдың 9 мамырынан 1930 жылдың 21 маусымына дейін Испанияның Севилья қаласында өткен дүниежүзілік көрме. Көрмеге Португалия, АҚШ, Бразилия, Уругвай, Мексика, Перу, Аргентина, Чили, Колумбия Республикасы, Куба, Венесуэла, Доминикан Республикасы, Боливия, Панама, Сальвадор, Коста-Рика және Эквадор елдері қатысты. Сонымен қатар, Испанияның әр аймағы мен Андалусияның барлық провинциялары да өкілдік етті. Испанияның диктатор генералы Мигель Примо де Ривера ашылу сөз сөйледі. Примо де Ривера Испания королі Альфонсо XIII-ке соңғы сөзді айтуға және көрмені ресми түрде ашуға рұқсат берді. Көрменің мақсаты – Испания мен қатысушы елдер арасындағы қарым-қатынасты жақсарту болды. Бұл елдердің барлығы Испаниямен тарихи байланыста болды: Испан Америкасының бір бөлігі мен АҚШ үшін – колонизация арқылы, ал Португалия мен оның бұрынғы колониясы Бразилия үшін – саяси одақ арқылы. Барселонада өткен халықаралық бөлімде тағы да басқа елдер қатысты. Бұл көрме Барселонада өткен халықаралық көрмеден кішірек болғанымен, стиль жағынан да ерекше болды. Севилья қаласы осы көрмеге 19 жыл бойы дайындалды. Көрме ғимараттары Гуадалкивир өзенінің жағасындағы Мария Луиза саябағында салынды. Көптеген ғимараттар көрме жабылғаннан кейін де тұрақты пайдалану үшін салынған. Көрме жабылғаннан кейін АҚШ көрме ғимараты сияқты көптеген шетелдік ғимараттар консулдықтар ретінде пайдаланылды. Көрме ашылған кезде барлық ғимараттар дайын болды, бірақ олардың көпшілігі жаңа емес еді. Көрме ашылғанға дейін испан үкіметі қаладағы жаңа қонақүйлерді салу және автомобильдердің қозғалысын жеңілдету үшін ортағасырлық көшелерді кеңейту арқылы күтілетін көпшілікке дайындық жасау мақсатында қаланың жаңғырту жұмыстарын бастады.

Испания павильондары мен экспонаттары

Испания көрменің экспонаттарын дамытуға көп қаржы жұмсады және оларды орналастыру үшін әсем ғимараттар салды. Көрме экспонаттары Испанияның әлеуметтік және экономикалық прогресін көрсетумен қатар, оның мәдениетін де білдіретіндей етіп жасалған. Испан сәулетшісі Анибал Гонсалес Пласа де Эспанияны қоршап тұрған ең ірі және ең танымал ғимаратты жобалады. Осы ғимараттағы ең үлкен экспонат "Американың ашылуы" салонында орналасқан. Салон Американы ашумен байланысты құжаттар, карталар және басқа да заттарды қамтыды, соның ішінде Кристофер Колумбқа тиесілі 120 хат пен қолжазба, Эрнан Кортестің өсиеті және тарихи сәттердің егжей-тегжейлі диорамалары болды. Колумбтың "Санта-Мария" кемесінің нақты көшірмесі, костюмді экипажымен Гуадалкивир өзенінде жүзіп жүрді. Испания қалалары өздерінің бірегей мәдениеттерін көрсететін құрылымдармен "Pabellones de las regiones españolas" ("Испания аймақтарының павильондары") құрамына үлес қосты. Испанияның көрмелерінде сонымен қатар, Palacio Mudéjar ("Мудехар өнер сарайы"), Palacio Renacimiento ("Ренессанс сарайы") және Palacio de la Casa Real ("Жарқын үй сарайы") орналасқан үлкен өнер жинағы да болды. Севилья университетінің Өнер институты, экспозиция комитетінің рұқсатымен Мудехар сарайына көшірілді. Комитет сондай-ақ, Институтқа қажетті материалдарды сатып алу үшін өз бюджетінен қаражат бөлді.

АҚШ экспонаттары

АҚШ-тың экспозицияға қосқан үлесі үш ғимараттан тұрды және АҚШ-тың бірнеше жыл бойы шетелдік экспозициялар үшін ғимараттар салуды тоқтатқан кезеңінің аяқталуын білдірді. Басты ғимарат Ибероамерикандық экспозиция жабылғаннан кейін АҚШ консулдығы кеңсесі ретінде пайдаланылуы тиіс еді және онда майлы пештер, электр тоңазытқыштары, ұшақ модельдері және кішкентай жел туннельдері сияқты электр құралдарының алуан түрлі үлгілері қойылған. Қалған екі ғимарат кинотеатрды және Ауыл шаруашылығы, Қазынашылық, Еңбек министрліктері, Көркемөнер комиссиясы, Әскери-теңіз күштері мен Конгресс кітапханасының үлесімен кіретін үкіметтік көрмелерді ұсынды.

Ибероамерикалық экспонаттар

Көрмеге қатысқан Ибероамерикалық елдердің 10-ы өздерінің экспонаттарын көрсету үшін павильондар салды. Боливия, Панама, Сальвадор, Коста-Рика және Эквадор сияқты басқа елдер өздерінің жергілікті өнімдерін "Galerías comerciales americanas" ("Американың сауда галереялары") деген атаумен көрсетті. Он павильонның ең үлкені – Перу павильоны, оны сәулетші Дон Мануэль Пикерас Котоли жобалаған. Павильонда Колумбияға дейінгі дәуірдегі артефактілермен толтырылған үш залдан тұратын үлкен археологиялық коллекция болды, олар тұрақты түрде көрсетілуге тиіс еді. Сондай-ақ, павильонда толтырма викуньялар, альпакалар, ламалар мен гуанаколар өсірілген ауыл шаруашылығы өнімін көрсететін көрме болды. Көрмеге павильонның аумағында жайылып жүрген ламалардың үйіргісі қосылды. Колумбия Республикасы Севилья сәулетшісі Хосе Гранадос жобалаған павильонды салдырды. Павильонға Колумбиялық суретші Ромуло Розоның мүсіндері мен сурет туындылары, Колумбияның зөулімдері және кофе өсірудің барлық қадамдарын көрсететін кофе кафесі кірді. Бразилиялық павильонға кофе өсірудің әртүрлі кезеңдерін көрсететін панорамалар мен модельдер салынған. Архитектор Педро Пауло Бернардес Бастос павильонды жобалаған, оған кофехана да кірді. Чили сәулетшісі Хуан Мартинес Гутьеррес Чилидің экспонаттары үшін қызмет еткен үш қабатты ғимаратты жобалаған. Экспонаттарда Чилидің өнеркәсіптері, оның ішінде нитрат кеніші мен мыс зауытының егжей-тегжейлі көшірмелері, Араукания өнерлері мен қолөнерлері, Чилидің өнері мен тарихы көрсетілген галереялар болды. Мексика павильоны Мануэль Амабилис жобалаған, археология, білім беру және Мексикада испан жетістіктерінің тарихы туралы экспонаттар бар. Мексика мектептерінің оқушылары білім беру экспонаттарының кейбіреулерін дайындады. Архитектор Мартин Ноэль Аргентина павильонын жобалады, оған кинотеатр мен Аргентинаның өнеркәсіптері мен өнімдеріне бағытталған дисплейлер кірді. Уругвай павильонында оның өнеркәсіптік мектептері, соның ішінде Агрономия институты мен суреттер мен қола мүсіндер салынған өнер галереясы болды. Куба павильонында қант және темекі өнеркәсібінің көріністері болды. Куба ғимаратындағы қабырға суреттерін суретші Пастор Аргудин Педросо жасаған. Доминикан Республикасының павильонында Колумбтың Алькасарының репродукциясы болды. Гватемала көрмеге кешігіп келіп, нәтижесінде оның павильоны үлкен сарайға ұқсамай, алды көк және ақ түсті плиткалармен мектептің жылжымалы ғимаратына ұқсайды. Ғимаратта Гватемаладан табылған ресурстарға қатысты экспонаттар бар еді. Венесуэла өз ресурстарын көрсететін павильонды да тұрғызды. Бүгінде экспозицияның көптеген павильондары сақталған, атап айтқанда әйгілі Plaza de España, ол Испанияның әр аймағын керамикалық провинциялық алькобалар мен орындықтарда, сондай-ақ қазір Консулдық генералдарға айналдырылған кейбір ұлттық павильондарда баяндайды. Көптеген ғимараттар мұражайға айналдырылды, ал Аргентина павильоны қазір фламенко мектебі болып табылады. Олар сондай-ақ көптеген фильмдерде түсірілді, соның ішінде "Арабияның Лоренсі", "Жел мен арыстан" және "Жұлдыздық соғыстар: II эпизод – Клондардың шабуылы" фильмдері. Севильялықтар үшін бұл көрме жоғары таптың төменгі таптағы әйелдер киетін костюмді қабылдағанын білдірді.