Кіріспе
Фрейдтің егжей-тегжейге үлкен назар аудару терминінің анальдық жинақтаушылық – бұл ұсақ-түйек мәліметтерге артық көңіл бөлумен сипатталатын мінез-құлық ерекшелігі. Бұл ұғым Фрейдтің психоаналитикалық теориясында туындады, онда психосексуалдық дамудың анальдық кезеңінің бір аспектісі – нәжісті ұстаудан ләззат алу. Осы кезеңде тоқталып қалу, ықтимал түрде, шаруашылдыққа, жалтақтауға және ұқыптылыққа бейім тұлғаның қалыптасуына әкелуі мүмкін. Психоанализдік тамырларына және сөздердің тікелей мағынасына қарамастан, бұл термин әдетте тек белгілі бір түрдегі мінез-құлықтың күйзеліске шалдығуына қатысты қолданылады.
Anal retentiveness is a personality trait that is characterised by excessive concern with trivial details. The concept originated in Freudian psychoanalytic theory, where one aspect of the anal stage of psychosexual development is pleasure in the retention of faeces. Fixation in this stage can potentially result in a personality marked by frugality, obstinacy and orderliness. Despite its psychoanalytic roots and the literal meaning of the words, in common usage the term generally refers merely to certain kinds of obsessive behaviour.
Шығу тегі
Фрейдтік психологияда анальдық кезең нәресте немесе ерте балалық дамудың ауыздық кезеңінен кейін жүреді және шамамен 18 айдан 3 жасқа дейін созылады. Баланың назары ауыз арқылы алатын ләззаттан анальдық стимуляцияға ауысады, бұл көбінесе ішек-қарын жүйесін басқаруды үйренумен бірге жүреді. Фрейд бұл кезеңде қақтығыстарды бастан өткерген балаларда белгілі бір бекіністер немесе мінез-құлық ерекшеліктері дамуы мүмкін деп болжады. Егер либидоның анальдық эрогендік аймақпен және ішек-қарын қызметімен байланысы толыққанды шешілмесе (мысалы, бала дәретханаға үйрену кезіндегі қателіктері үшін жиі немесе қатал жазаланса), «анальдық ұстап қалу» деп аталатын мінез-құлық белгілері, мысалы, артық тәртіптілік, жалтақдық және бақылауға ұмтылыс кейінірек пайда болуы мүмкін. Ал егер осы кезеңде ішек-қарын қызметінен алатын ләззатқа тым көп берілсе, адамда «анальдық шығару» тұлғалық қасиеттері дамуы мүмкін.
Ықпал
Фрейдтің ерте балалық шаққа қатысты теориялары психологиялық қауымдастыққа зор әсер етті; «анальды тежелу» тіркесі және «анальды» термині күнделікті қолданыста қалыптасты. Диагностикалық және статистикалық нұсқаулықтың (DSM II) екінші басылымы Фрейдтің анальды тежелген тұлғаның сипаттамасына негізделген анықтамамен мәжбүрлі-компульсивті тұлғалық бұзылысты (МКТБ) енгізді. Кэтлин Бергердің 2000 жылы жазғанынша, анальдық кезеңдегі қақтығыстарды «анальды» тұлға типтерімен байланыстыратын нақты зерттеулер жоқ.