Гватемаланың ежелі қонысы: Mixco Viejo және тарихи жаңылыстар

Кіріспе

Гватемаладағы археологиялық орын. Микско-Вьехо ("Ескі Микско"), кейде Микску-Вьехо деп те жазылады, Гватемаланың Чимальтенанго департаментінің солтүстік-шығысында орналасқан археологиялық орын, Гватемала қаласының солтүстігінде және Пикская мен Мотагуа өзендерінің қосылған жерінен шамалы қашықтықта. Бұл Постклассикалық майя өркениетінің орташа өлшемді қираған қаласы. Микско-Вьехо археологиялық орны мен туристік тартымдылығы колониялық деректерде осы атпен белгілі болған Покомам астанасымен жаңылыс байланысқа түскеннен кейін аталды. Археологиялық орын қазір Чахома Какчикель патшалығының астанасы – Жилотепеке Вьехо деп танылды. Екеуін ажырату үшін Чахома астанасының қираған жерлері енді Микско-Вьехо (Жилотепеке Вьехо) деп, ал бұрынғы Покомам астанасы Микско-Вьехо (Чайнаутла Вьехо) деп аталады. Орынды анықтаудағы осы шатасу зерттеулерге кедергі келтірді. Чахома астанасы Покомам астанасы деп есептеліп, археологиялық зерттеулер жүргізілді. Хилотепеке Вьехоның Чахома қираған жерлері археологиялық тұрғыдан жақсы сипатталған болғанымен, археологиялық деректер мүлдем басқа орынның тарихымен байланыстырылды. Археологиялық орынның анықталуына Роберт М. Кармак алғаш күмәнді білдірді, ол Покомам астанасы Покомам тілдік аймағында емес, Какчикель тілдік аймағында орналасқандығын анықтады. Испандықтар Миксконың жаңа отарлық қонысына қоныс аударған Покомам ұзақ жылдар бойы әдемі полихром керамикасын жасаған, бірақ археологиялық зерттеулер кезінде мұндай өндірістің ешқандай дәлелі табылмады, сондай-ақ қираған жерлер отарлық Микскодан тым алыс деп есептелді. 1525 жылы Чайнаутла Вьехоға испандықтар шабуыл жасады; қалаға қарсы жасалған алғашқы екі шабуыл сәтсіз аяқталды. Қоршаудағы қала Покомам күштерінен көмек алды, бірақ олар ашық далада жеңіліске ұшырады, испандық атты әскері шешуші рөл атқарды. Покомам тұтқындарының қолға түсуі испандықтарға қалаға құпия кіреберіс беретін үңгірдің орнын анықтауға мүмкіндік берді. Үшінші шабуыл бір айлық қоршауды бұзып, испандықтарға қаланы басып алуға мүмкіндік берді. Құтқарылған тұрғындар басқа елді мекенге көшірілді, ал Педро де Альварадо қаланы өртеп жіберуге бұйрық берді. Жилотепеке Вьехо Чахома тарапынан жауластық Иксимче Какчикель патшалығынан қауіпсіз астана құру үшін қоныстандырылды. Дегенмен, қала Иксимче үстемдігіне түсті, ал қаланың архитектурасы, терең шатқалдармен қоршалған биік тізбек бойында орналасқан бірнеше бекінілген топтардан тұрады, Чахома және Какчикель стильдерінің қоспасын көрсетеді. Испандық жаулау кезінде Жилотепеке Вьехоның Чахомасы бастапқыда испандықтармен және Иксимшемен одақтасып, 1524 жылы испандықтарға қарсы жалпы Какчикель көтерілісіне қосылған болуы мүмкін. Қалыптасқаннан кейін орын тасталып, қайтадан қоныстандырылмады.

Archaeological site in Guatemala

Mixco Viejo ("Old Mixco"), occasionally spelt Mixcu Viejo, is an archaeological site in the north east of the Chimaltenango department of Guatemala, some to the north of Guatemala City and from the junction of the rivers Pixcaya and Motagua. It is a moderate sized ruined city of the Postclassic Maya civilization. The archaeological site and tourist attraction of Mixco Viejo was named after being erroneously associated with the Postclassic Poqomam capital referred to in colonial records by that name. The archaeological site has now been identified as Jilotepeque Viejo, the capital of the Chajoma Kaqchikel kingdom. To distinguish between the two, the ruins of the Chajoma capital are now referred to as Mixco Viejo (Jilotepeque Viejo) while the former Poqomam capital is referred to as Mixco Viejo (Chinautla Viejo). This confusion in the identification of the site has hindered study. The Chajoma capital has been investigated archaeologically, under the assumption that it was the Poqomam capital. Although the Chajoma ruins of Jilotepeque Viejo have been well described archaeologically, the archaeological data has been associated with the history of a different site entirely. Doubts about the identification of the archaeological site were first raised by Robert M. Carmack, who realised that the supposed Poqomam capital was not located within the Poqomam linguistic area but rather within the linguistic area of the Kaqchikels. The Poqomam who were settled in the new colonial settlement of Mixco by the Spanish had a long history of fine polychrome ceramic production, but no evidence of such production had been recovered during archaeological investigations, and the ruins were considered too distant from colonial Mixco. Chinautla Viejo was attacked by the invading Spanish in 1525; the first two attacks against the heavily fortified city were unsuccessful. The besieged city received Poqomam reinforcements that were comprehensively defeated on an open field of battle, with the Spanish cavalry being decisive. The capture of Poqomam prisoners allowed the Spanish to discover the location of a cave providing a secret entrance to the city. A third assault broke the month long siege, allowing the Spanish to take the city. The surviving inhabitants were moved to another settlement and Pedro de Alvarado ordered the city to be burned. Jilotepeque Viejo was settled by the Chajoma in order to provide a capital that was safer from attack from the hostile Iximche Kaqchikel kingdom than their previous capital. In spite of this, the city fell under the domination of Iximche and the city's architecture, spread in a number of fortified groups along a ridge surrounded by deep ravines, shows a mixture of Chajoma and Kaqchikel styles. At the time of the Spanish conquest, the Chajoma of Jilotepeque Viejo may have initially allied themselves with the Spanish together with Iximche and have joined in the general Kaqchikel uprising against the Spanish in 1524. The site was abandoned after the conquest and never reoccupied.

Микско Вьехо тарихында: Chinautla Viejo

Миксо Вьехо тарихи Миксо қазіргі Миксо қаласына жақын орналасқан Чинаутла Вьехо ("Ескі Чинаутла") деп белгіленген. Миксо Вьехо ("Ескі Миксо") Покомам Майя патшалығының астанасы болды және 12 ғасырда қорғанысқа ыңғайлы тау басында негізделді. 16 ғасырдың басында халық саны шамамен 10 000 адамды құраған. 1525 жылы Педро де Альварадо Покомамның астанасы Миксо Вьехоны (Чинаутла Вьехо) бағындыру үшін шағын отряд жіберді. Испандықтар жақындағанда, қала тұрғындары бекінілген қаланың ішінде қалды. Испандықтар батыстан тар жол арқылы шабуылға өтуге тырысты, бірақ ауыр шығынға ұшырап, кері шегінуге мәжбүр болды. Альварадо 200 Тлаксалалық одақтастарымен екінші шабуылды бастады, бірақ ол да сәтсіз аяқталды. Содан кейін Покомам әскеріне, мүмкін, Чинаутладан күш түскен, екі әскер қаланың сыртындағы ашық алаңда қақтығысты. Шайқас қатал болды және күні бойы созылды, бірақ ақырында испандық атты әскері шешім шығарды, Покомам күштерін кері шегінуге мәжбүр етті. Көмекші күштердің басшылары үш күннен кейін испандықтарға бағынды және қалаға жақын жердегі өзеннен шығатын үңгір арқылы құпия жол бар екенін, осы арқылы тұрғындар еркін кіріп-шыға алатынын айтты. Тұтқындардан алынған ақпаратқа сүйене отырып, Альварадо үңгірден шығуды бақылау үшін 40 сарбазды жіберіп, батыстан тік жар арқылы тағы бір шабуыл жасады. Жардың тарлығына байланысты, садақшылар мен мылтық ұстаған сарбаздар кезекпен өтті, әрқайсысы жебелер мен тастардан қорғану үшін серігімен бірге болды. Бұл тактика испандықтарға жолды бұзып, қалаға шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Покомам жауынгерлері қала ішінде дүрлікпен шегінді, жеңімпаз конкистадорлар мен олардың Мезоамерикалық одақтастары оларды қуды. Көрші аңғарға қарай қашуға тырысқандар испандық атты әскерінен тосқауылға ұшырады, олар үңгірден шығуды бөгеу үшін орналастырылған еді. Аман қалғандар тұтқындалып, қалаға қайтарылды. Қоршау бір айдан астам уақытқа созылды, ал қаланың қорғаныс қабілетіне байланысты Альварадо оны өртеп, тұрғындарын Миксоның жаңа отарлық ауылына көшіруге бұйырды. Сондай-ақ, оның тарихи Миксо Вьехо ретінде анықталуы отарлық жазбаларды түсіндірудегі шатасудың салдары болуы мүмкін деп болжанады. Бұл жер Чаджома тайпасына түрлі атаулармен белгілі болған, соның ішінде Чуапек Кекачоль Нима Абаж (сонымен қатар Чува Пек К'экачоль Нима Абаж деп те жазылады), яғни "Түн балалары үңгірінің алдындағы үлкен тас", Закчикачоль және Нимкачольпек. Жилотепеке Вьехоның халқы шамамен 1500 адамды құраған деп есептеледі.

The historical Mixco Viejo has been identified as Chinautla Viejo ("Old Chinautla"), near the modern town of Mixco. Mixco Viejo ("Old Mixco") was the capital of the Poqomam Maya kingdom, and was founded on a defensive mountain top location in the 12th century AD. The peak population in the early 16th century may have been around 10,000 people. In 1525 Pedro de Alvarado sent a small company to conquer Mixco Viejo (Chinautla Viejo), the capital of the Poqomam. At the Spanish approach, the inhabitants remained enclosed in the fortified city. The Spanish attempted an approach from the west through a narrow pass but were forced back with heavy losses. Alvarado himself launched the second assault with 200 Tlaxcalan allies but was also beaten back. The Poqomam then received reinforcements, possibly from Chinautla, and the two armies clashed on open ground outside of the city. The battle was chaotic and lasted for most of the day but was finally decided by the Spanish cavalry, forcing the Poqomam reinforcements to withdraw. The leaders of the reinforcements surrendered to the Spanish three days after their retreat and revealed that the city had a secret entrance in the form of a cave leading up from a nearby river, allowing the inhabitants to come and go. Armed with the knowledge gained from their prisoners, Alvarado sent 40 men to cover the exit from the cave and launched another assault along the ravine from the west, in single file owing to its narrowness, with crossbowmen alternating with soldiers bearing muskets, each with a companion sheltering him from arrows and stones with a shield. This tactic allowed the Spanish to break through the pass and storm the entrance of the city. The Poqomam warriors fell back in disorder in a chaotic retreat through the city, and were hunted down by the victorious conquistadors and their Mesoamerican allies. Those who managed to retreat down the neighbouring valley were ambushed by Spanish cavalry who had been posted to block the exit from the cave, the survivors were captured and brought back to the city. The siege had lasted more than a month and because of the defensive strength of the city, Alvarado ordered it to be burned and moved the inhabitants to the new colonial village of Mixco. and have suggested that its identification as the historical Mixco Viejo is the result of confusion in the interpretation of colonial records. The site was apparently known to the Chajoma by a variety of names, including Chuapec Kekacajol Nima Abaj (also spelt Chuwa Pek Q'eqak'ajol Nima Ab'aj), meaning "Great stone in front of the Cave of the Children of Night", Zakicajol and Nimcakajpec. Jilotepeque Viejo is estimated to have had a population of approximately 1,500 inhabitants.

Орналасқан жері

Қираған жерлер Чимальтенанго департаментінің солтүстік-шығыс шетінде, Сан-Мартин-Жилотепеке муниципалитетінің ішінде орналасқан. Құрылыс Гватемала қаласынан автомобильмен 33,1 миль (53 км) қашықтықта жатыр.

Қазіргі тарих

Неміс географы Карл Саппер 1896 жылы қираған жерлерді зерттеп, екі жылдан кейін 6 беттік памфлетте олардың қысқаша сипаттамасын және жоспарын жариялады. Бұл памфлет Нидерландтағы Лейден қаласындағы Халықаралық Этнографиялық Архивтің басылымы болды және «Гватемала, Микско қираған жерлері» деп аталды. Археологиялық топтардың әрқайсысына және олармен байланысты құрылыстарға атау берген – Саппер еді. 1949 жылы американдық археолог А. Ледьярд Смит қираған жерлерді зерттеп, 1955 жылы Вашингтонның Карнеги институты жариялаған «Орталық Америкадағы археологиялық барлау» атты еңбегінде осы орын туралы тарау жазды. 1954 жылдан 1967 жылға дейін Париждің «Музей де Льомм» археолог Анри Леман басшылығымен археологиялық қазба жұмыстары жүргізілді. Леман, колониалды жазбаларда сипатталған Покомам астанасын қазып жатқанына сенді. Археологиялық зерттеулер барысында орын қалпына келтірілді, бірақ 1976 жылғы Гватемала жер сілкінісінен көп зақым көрді. Нәтижесінде, қалпына келтіру жұмыстарының бір бөлігі қирады, бірақ кейбір зақымдар қазір жөнделді.

Сайттың сипаттамасы

Қираған ғимараттар 15 топтан тұрады, олардың ішінде 120-дан астам ірі құрылыстардың қалдықтары бар, соның ішінде храмдар, сарайлар және мезоамерикалық доп ойынына арналған алаңдар бар. Микско-Вьехо (Жилотепеке-Вьехо) қаласындағы салыстырмалы түрде қысқа мерзімділік мезоамерикалық қала үшін архитектуралық стильдердің ерекше біртектілігіне алып келді. Қаланың ішінде тас мүсіндерге кездесу өте сирек, жалғыз мысалы – аузы ашық жылан басының пішіндес доп алаңының белгісі, одан адам басы шығып тұр. Алғашқыда кейбір ғимараттар боялған әкпен әсемделген, бірақ олардың сақталуы нашар болғандықтан, тек бірнеше сынықтар ғана қалды.

Сәулет топтары

Архитектура бірнеше топтар мен кіші топтарға бөлінген, археологтар оларды А-дан L-ге дейінгі топтар деп атаған; А, В, С және Е топтарына жататын және қала қабырғаларының сыртында орналасқан кіші топтар топ атауынан кейін «Х» әрпімен немесе апострофпен көрсетіледі, мысалы, А Х, В Х, С' және Е' топтары.

А тобы

А тобы таудың солтүстік шетінде орналасқан. Топ А2 және А3 платформаларының соңғы нұсқаларын салуды қамтитын күрделі жөндеу жұмыстары кезінде кеңейтілген; бұл жаңа қабырғаның құрылысын солтүстікке, шығысқа және оңтүстік-шығысқа қарай және жаңа және ескі қабырғалар арасындағы аумақты толтырып, айтарлықтай кеңейтілген терраса жасауды қамтиды. Ескі қоршау қабырғасының түбіндегі көмірдің іздері радиокөміртекпен 13 ғасырға дейін даталанды, бұл А тобының кеңейтілуі бұдан ертерек болмағандығын көрсетеді. А1 пирамидасы – топтың негізгі құрылыстарының бірі, сонымен бірге футбол алаңы. Пирамида биік, оның түбінде өлшемдер бар. Ол кесу таспен салынған және төрт баспалдақты деңгейден тұрады, олардың әрқайсысы карнизбен аяқталады. Пирамида батысқа қарай алаңға қарай орналасқан және әрқайсысы 27 баспалдақпен екі кіру сатысы бар. Сатылардың екі жағында да жақсы орнатылған тақталардан жасалған тегіс балюстрадалар орналасқан. Пирамиданың жоғарғы жағында бір кезде ғибадатхананың негізін құраған биік платформа тұр. Пирамида басқа бір құрылыстың үстінде, екі деңгейлі, жоғарғы жағы карнизбен аяқталатын, штукатурланған платформада салынған. А2 платформасы А1 пирамидасының артындағы қоршау қабырғасының жиегі бойымен салынған. Ол батысқа қарай пирамидаға қарай бағытталған және оған екі баспалдақ бар. Платформаның үш нұсқасы жасалды, олардың әрқайсысы алдыңғысының үстінен салынған. Ең ерте нұсқасы екінші нұсқа сияқты ертедегі қоршау қабырғасында отырды. Ақырғы нұсқасы әлдеқайда үлкен болды және жаңа қоршау қабырғасы А тобы үшін қол жетімді аумақты кеңейткеннен кейін салынған. Ол оңтүстікке қарай алаңға қарай орналасқан және сол жақтағы екі баспалдақ арқылы кіруге болады. Платформа ертедегі қабатты қабырғаның үстіне салынған бұрынғы құрылымның үстіне салынған; ертедегі құрылым қабырғаның үстіне созылған. А4 платформасы А тобының алаңын екіге бөледі. Бұл А5 платформасының алдындағы бұрынғы ғимаратты жоюды қамтитын топтың қайта ұйымдастырылуы кезінде А тобына кейінгі қосымша болды. Қазба кезінде ол өте нашар сақталған, бірақ сенімді түрде қалпына келтірілді. Құрылыстың бұрынғы нұсқасы болмаған; ол екі деңгейлі платформадан тұрады, ол шығысқа қарай А тобының негізгі архитектурасына қарайды. Жоғарғы деңгейдің үстінде карниз бар, оған балюстрадалармен қоршалған екі баспалдақ арқылы кіруге болады. A5 платформасы A тобының солтүстік жағында орналасқан алаңды жабады. Платформаның екі деңгейі бар, олардың бірінің негізі бар, екіншісі қабырғаларды қоршап тұрған карниз. Платформа оңтүстікке қарай алаңға және футбол алаңына қарай бағытталған. Платформаға төрт баспалдақ арқылы жетуге болатын, әрқайсысында тоғыз баспалдақ бар еді; оларды тік пандустар немесе балюстрадалар қоршап тұрды. А5 платформасының көрінетін нұсқасы бұрынғы құрылыстың қалдықтарын қамтиды. Бұрынғы платформадан екі жерлеу урнасы қазылып алынды. A6 платформасы A тобының батыс шетін қоршайды. Платформамен байланысты төрт жерлеу урнасы табылды, олардың көпшілігі ғимараттың алдыңғы жағында көмілген. A9 платформасы футбол алаңының (A11) шығысында орналасқан және оған қарай бағытталған. Оған кіру үшін төрт баспалдақ орнатылған, әр баспалдақ тоғыз баспалдақтан тұрды. Қабырғалар кішкентай тас плиталардан салынған және аздап еңіспен орналасқан; Микско-Вьехо (Жилотепеке-Вьехо) архитектурасында әдеттегідей, қабырғалардың үсті тік кәріздермен қапталған. Алайда, соңғы аймақтың қабырғалары толық тік. Футбол алаңын айналдыра табылған шылау сынықтары оның кем дегенде ішінара қапталғандығын көрсетеді. A14 құрылымы A5 платформасының солтүстік-шығысында орналасқан тұрғын үй құрылымы болды. 28 сатылы баспалдақ B тобының қабырғасын екі пирамиданың солтүстік-шығыс бұрышынан төмен түсіреді, бұл D тобына жету жолын қамтамасыз етеді. Топтың солтүстік жағында 18 сатылы, екі ұшыққа бөлінген баспалдақ A тобына қарай төмен түседі.

Group A is located on the northern end of the ridge. The group was extended during major remodelling work that included the building of the final versions of Platforms A2 and A3 on the north side; this involved building a new retaining wall some further north, east and southeast and filling in the area between the new and old walls to create a greatly expanded terrace. Traces of charcoal at the base of the old retaining wall have been radiocarbon dated to the 13th century, indicating that the expansion of Group A took place no earlier than that. Pyramid A1 is one of the principal structures of Group A, together with the ballcourt. The pyramid is high and measures at the base. It was built using cut stone and has four stepped levels, each of which terminates in a cornice. The pyramid faces west onto the plaza and has two access stairways with 27 steps each. The stairways are flanked by smooth balustrades built from well fitted slabs. The summit of the pyramid supports a high platform that once formed the base for the summit temple. The pyramid was built over another structure, a stucco platform with two levels, the upper of which terminated in a cornice. Platform A2 is built along the edge of the retaining wall behind Pyramid A1. It faces west towards the pyramid and has two access stairways. Three successive versions of the platform were built, each overlying the previous. The earliest version sat upon the early retaining wall, as did the second version. The final version was much larger and was built after the new retaining wall had extended the available area for Group A. It faces south onto the plaza and was accessed via two stairways on that side. The platform was built over an earlier structure that was built on top of an early tiered retaining wall; the earlier structure extended above the retaining wall. Platform A4 divides the Group A plaza in two. It was a later addition to Group A during the reorganisation of the group that involved the destruction of the earlier building under Platform A5. When excavated it was very poorly reserved but was able to be reliably restored. There was no earlier version of the structure; it consists of a platform with two levels that faces east towards the principal architecture of Group A. The upper level is topped with a cornice and access was via two stairways flanked by balustrades. Platform A5 closes the north side of the Group A plaza. The platform has two levels upon a base and a cornice terminating the walls. The platform faces south towards the plaza and ballcourt. The platform was accessed via four stairways, each with nine steps; they were flanked by steep ramps or balustrades. The visible version of Platform A5 covers the remains of an earlier structure. Two funerary urns were excavated from the earlier platform. Platform A6 encloses the western extreme of the Group A plaza. Four funerary urns were found associated with the platform, mostly interred under the front of the building. Platform A9 is to the east of the ballcourt (A11) and faces towards it. It had four access stairways set between corniced balustrades; each stairway had nine steps. The walls were built of small stone slabs and have a slight slope; as is common with the architecture of Mixco Viejo (Jilotepeque Viejo), the walls were topped with vertical cornices. However, the end zone walls are all completely vertical. Fragments of stucco recovered around the ballcourt indicate that it was at least partly coated. Structure A14 was a residential structure immediately northeast of Platform A5. A stairway with 28 steps descends the Group B retaining wall behind the northeast corner of the double pyramid, providing an access route towards Group D. On the north side of the group another stairway, with 18 steps divided into two flights, descends towards Group A.

B1 футбол алаңы B тобының алаңының оңтүстігінде орналасқан, футбол алаңының солтүстік кіреберісі тікелей алаңға шығады. Футбол алаңының соңғы аймақтарындағы енгізілген баспалдақтар түрінде екі кіреберісі бар, футбол алаңының солтүстік және оңтүстік қабырғаларының ортасында. Ойын алаңының бүйір қабырғалары сәл еңісті және үстінде карниз бар; ойын алаңы шығыс және батыс қабырғаларға қарсы екі төмен орындықпен қоршалған. Соңғы аймақтарда да еңіс қабырғалар бар. Барлық алаң қабырғалары үлкен тастармен салынған. Футбол алаңына арналған алаңның өлшемдері солтүстік-оңтүстікке қарай және орындықтар арасында кең. Соңғы аймақтар шығыс-батысқа қарай өлшенеді. Футбол алаңы бастапқыда әр түрлі түстерге боялған штукатурмен қапталған; осы қаптаманың өте аз бөлігі қазірде қалған. Шығыс жағындағы солтүстік соңғы аймақтың ағын суын шығаратын дренаж ашыққа шығады; дренаж B 2 платформасының астынан өтеді және B тобының қоршау қабырғасының сыртында шығады. Оған тік карниздермен қоршалған тік балюстрадалармен жанында екі баспалдақ бар еді. Платформаның артында екі баспалдақ B тобының қоршау қабырғасынан B X тобына қарай төмен түседі.

B3 пирамидасы – бір негізгі платформаға салынған екі пирамида. Бірге олар B тобындағы ең маңызды архитектуралық бірлік құрайды. Жұптың солтүстік пирамидасы B3a деп аталады; оңтүстік пирамидасы B3b. Екі пирамиданың әрқайсысы бес баспалдақты деңгейге ие және батысқа қарай алаңға қарайды. Әр пирамидаға кең балюстрадалармен жанында бір баспалдақ арқылы кіруге болады; әрқайсысының баспалдағының түбінде кішкентай алтарь болды. Екі баспалдақтың әрқайсысы он тоғыз баспалдақтан тұрды және пирамидалар биік. Олардың жоғарғы жағындағы төмен платформалар бір кезде ғибадатханалардың орналасқан жерін көрсетеді. B3a пирамидасының ішінен сынған стела қазылып алынды; ол екі бөлікке бұзылған қарапайым ескерткіш болды. Төменгі бөлігі әлі де тұрды, ал жоғарғы бөлігі оның қасында жатты. Бұл Майя жоталарындағы сирек ескерткіштердің бірі және мұндай стелалар Классикалық кезеңге (шамамен 250–900 жж.) тән. Бұл пирамида салынғаннан кейін ол бастапқы орналасқан жерінде тұрғаны мүмкін. B3b пирамидасының арт жағынан жерлеу урнасы қазылып алынды. B4 платформасы B тобының алаңының солтүстік жағын қоршайды. Платформа бір деңгейден тұрады, ол негізге орнатылған және карнизді қабырғаларға ие. Кіру оңтүстік жағының ортасындағы енгізілген баспалдақ арқылы жасалды. Платформаның жоғарғы жағы плиталармен жабылған және арт жағында төменгі қос террасаға ие болды. B6 пирамидасы B тобының алаңының батыс жағының оңтүстік бөлігін қоршады. Ол өте нашар сақталған және пирамиданың жоғарғы жағы құлап, тек төменгі қабырғаларды қалдырды. Археологиялық зерттеулер пирамиданың соңғы нұсқасы алдыңғы нұсқаның үстіне салынғанын көрсетті. Бұл құрылым алтарь киізді болуы мүмкін. B8 платформасы B тобының батыс жағындағы қатарлы құрылыс. B тобының қоршау қабырғасы B8 платформасының артындағы көршілес шатқалға түсіп кетеді. Осы платформаның негізінде көптеген жерлеу урналары қазылып алынды. Баспалдақ ғибадатхана платформасының батыс фасадын құрайтын кең балюстрадалармен қоршалған. B X4 құрылысы да қалпына келтірілді. Ол төрт енгізілген баспалдақтары бар оңтүстікке қарайтын қатарлы құрылыс.

Pyramid B3 is actually two pyramids built upon a single basal platform. Together they comprise the most important architectural unit in Group B. The northern pyramid of the pair is denominated B3a; the southern is B3b. The two pyramids each have five stepped levels and face west onto the plaza. Each pyramid was accessed by a single stairway flanked by wide balustrades; each had a small altar at the base of its stairway. Both stairways had nineteen steps and the pyramids stand high. Low platforms on their summits indicate where the temple buildings once stood. A broken stela was excavated from within the fill of Pyramid B3a; it was a plain monument broken in two parts. The bottom section still stood, while the upper section was lying beside it. It is one of very few such monuments raised in the Maya highlands and such stelae are characteristic of the Classic Period (c. 250–900). It is possible that it stands where originally erected before the pyramid was built over it. A funerary urn was excavated from underneath the rear of Pyramid B3b. Platform B4 encloses the north side of the Group B plaza. The platform consists of a single level set upon a base and possesses corniced walls. Access was via an inset stairway in the centre of the south side. The platform top was floored with slabs and possessed a low double terrace at the rear. Pyramid B6 enclosed the southern portion of the west side of the Group B plaza. It is very poorly preserved and the top of the pyramid has collapsed, leaving only the lower walls. Archaeological investigation revealed that the final version of the pyramid had been built over a preceding version. This structure was likely to have been an altar shrine. Platform B8 is a range structure on the west side of Group B. The retaining wall of Group B drops away into the neighbouring ravine behind Platform B8. A great number of funerary urns were excavated around the base of this platform. The stairway is flanked by wide balustrades that form the western facade of the temple platform. Structure B X4 has also been restored. It is a south facing range structure with four inset access stairways.