Кіріспе

Екі іргелес дауысты дыбыстың бірігуі. Дифтонг (/d//ɪ//f//θ//ɒ//ŋ//, /'/d//ɪ//p// / DIFthong, DIP; көне грек тілінен δίφθογγος (díphthongos) 'екі дыбыс', δίς (dís) 'екі рет'), сонымен қатар жылжушы дауысты деп аталады, – бір буын ішіндегі екі іргелес дауысты дыбыстың комбинациясы. Техникалық тұрғыдан алғанда, дифтонг – екі түрлі артикуляциялық нүктесі бар дауысты: яғни, дауыстыны айту кезінде тіл (немесе сөйлеу аппаратының басқа бөліктері) қозғалады. Ағылшын тілінің көптеген диалекттерінде "no highway cowboy" (/n//oʊ// /'/h//aɪ//w//eɪ// /'/k//aʊ//b//ɔɪ/ noh HYway KOWboy) тіркесінде әр буында бес анық дифтонг кездеседі. Дифтонгтар монофтонгтардан өзгеше, онда тіл немесе басқа сөйлеу мүшелері қозғалмайды және буын тек бір дауысты дыбыстан тұрады. Мысалы, ағылшын тілінде "ah" сөзі монофтонг (/ɑː/) ретінде айтылады, ал "ow" сөзі көптеген диалекттерде дифтонг (/aʊ/) ретінде айтылады. Егер екі іргелес дауысты дыбыс әртүрлі буындарда кездессе (мысалы, ағылшын тіліндегі "re elect" сөзінде), онда бұл дифтонг емес, гиатус деп аталады. Дифтонгтар көбінесе әртүрлі дауыстылардың тікелей әңгіме кезінде жылдам айтылуынан пайда болады. Дегенмен, жоғарыдағы ағылшын тілінің мысалындағыдай, тыңдаушылар бір дауысты дыбыс (фонема) ретінде қабылдайтын біртұтас дифтонгтар да бар.

Төмен және жоғары

Төмендейтін (немесе түсетін) дифтонгтар жоғары айқындығы бар (жоғары тон немесе дыбыс күші) дауыстымен басталады және көз сияқты сөздердегідей, айқындығы төмен жартылай дауыстымен аяқталады, ал көтерілетін (немесе өрлеуші) дифтонгтар айқындығы төмен жартылай дауыстымен басталып, ауладағыдай айқындығы жоғары толық дауыстымен аяқталады. (Дегенмен, кейде "төмендеу" және "көтерілу" терминдері дауыстының биіктігін білдіру үшін, яғни "жабылу" және "ашылу" терминдерінің синонимдері ретінде қолданылады. Төменде қараңыз.) Дифтонгтың аз айқын компоненті жақындату дыбысымен де жазылуы мүмкін, мысалы, көзде және аулада. Бірақ дифтонг бір фонема ретінде талданғанда, екі элемент те көбінесе дауысты әріптерімен (, ) транскрипцияланады. Жартылай дауыстылар мен жақындату дыбыстары әрқашан бірдей қарастырылмайды, және ағылшын және итальян тілдерінде, мысалы, көптеген фонетиктер көтерілетін тіркестерді дифтонгтар деп есептемейді, оларды жақындату дыбысы мен дауыстының тізбегі деп қарастырады. Көптеген тілдерде (мысалы, румын тілінде) бір немесе бірнеше көтерілетін дифтонгтар олардың фонетикалық тізімінде жақындату дыбысы мен дауыстының ұқсас тізбегінен айырмашылығы бар (мысалы, жартылай дауысты қараңыз).