Кіріспе
Екі іргелес дауысты дыбыстың бірігуі. Дифтонг (/d//ɪ//f//θ//ɒ//ŋ//, /'/d//ɪ//p// / DIFthong, DIP; көне грек тілінен δίφθογγος (díphthongos) 'екі дыбыс', δίς (dís) 'екі рет'), сонымен қатар жылжушы дауысты деп аталады, – бір буын ішіндегі екі іргелес дауысты дыбыстың комбинациясы. Техникалық тұрғыдан алғанда, дифтонг – екі түрлі артикуляциялық нүктесі бар дауысты: яғни, дауыстыны айту кезінде тіл (немесе сөйлеу аппаратының басқа бөліктері) қозғалады. Ағылшын тілінің көптеген диалекттерінде "no highway cowboy" (/n//oʊ// /'/h//aɪ//w//eɪ// /'/k//aʊ//b//ɔɪ/ noh HYway KOWboy) тіркесінде әр буында бес анық дифтонг кездеседі. Дифтонгтар монофтонгтардан өзгеше, онда тіл немесе басқа сөйлеу мүшелері қозғалмайды және буын тек бір дауысты дыбыстан тұрады. Мысалы, ағылшын тілінде "ah" сөзі монофтонг (/ɑː/) ретінде айтылады, ал "ow" сөзі көптеген диалекттерде дифтонг (/aʊ/) ретінде айтылады. Егер екі іргелес дауысты дыбыс әртүрлі буындарда кездессе (мысалы, ағылшын тіліндегі "re elect" сөзінде), онда бұл дифтонг емес, гиатус деп аталады. Дифтонгтар көбінесе әртүрлі дауыстылардың тікелей әңгіме кезінде жылдам айтылуынан пайда болады. Дегенмен, жоғарыдағы ағылшын тілінің мысалындағыдай, тыңдаушылар бір дауысты дыбыс (фонема) ретінде қабылдайтын біртұтас дифтонгтар да бар.
A diphthong ('/d//ɪ//f//θ//ɒ//ŋ//, /'/d//ɪ//p// / DIFthong, DIP ; from Ancient Greek δίφθογγος (díphthongos) 'two sounds', from δίς (dís) 'twice'), also known as a gliding vowel, is a combination of two adjacent vowel sounds within the same syllable. Technically, a diphthong is a vowel with two different targets: that is, the tongue (and/or other parts of the speech apparatus) moves during the pronunciation of the vowel. In most varieties of English, the phrase "no highway cowboy" (/n//oʊ// /'/h//aɪ//w//eɪ// /'/k//aʊ//b//ɔɪ/ noh HYway KOWboy) has five distinct diphthongs, one in every syllable. Diphthongs contrast with monophthongs, where the tongue or other speech organs do not move and the syllable contains only a single vowel sound. For instance, in English, the word ah is spoken as a monophthong (/ɑː/), while the word ow is spoken as a diphthong in most varieties (/aʊ/). Where two adjacent vowel sounds occur in different syllables (e. g. in the English word re elect) the result is described as hiatus, not as a diphthong. Diphthongs often form when separate vowels are run together in rapid speech during a conversation. However, there are also unitary diphthongs, as in the English examples above, which are heard by listeners as single vowel sounds (phonemes).
Төмен және жоғары
Төмендейтін (немесе түсетін) дифтонгтар жоғары айқындығы бар (жоғары тон немесе дыбыс күші) дауыстымен басталады және көз сияқты сөздердегідей, айқындығы төмен жартылай дауыстымен аяқталады, ал көтерілетін (немесе өрлеуші) дифтонгтар айқындығы төмен жартылай дауыстымен басталып, ауладағыдай айқындығы жоғары толық дауыстымен аяқталады. (Дегенмен, кейде "төмендеу" және "көтерілу" терминдері дауыстының биіктігін білдіру үшін, яғни "жабылу" және "ашылу" терминдерінің синонимдері ретінде қолданылады. Төменде қараңыз.) Дифтонгтың аз айқын компоненті жақындату дыбысымен де жазылуы мүмкін, мысалы, көзде және аулада. Бірақ дифтонг бір фонема ретінде талданғанда, екі элемент те көбінесе дауысты әріптерімен (, ) транскрипцияланады. Жартылай дауыстылар мен жақындату дыбыстары әрқашан бірдей қарастырылмайды, және ағылшын және итальян тілдерінде, мысалы, көптеген фонетиктер көтерілетін тіркестерді дифтонгтар деп есептемейді, оларды жақындату дыбысы мен дауыстының тізбегі деп қарастырады. Көптеген тілдерде (мысалы, румын тілінде) бір немесе бірнеше көтерілетін дифтонгтар олардың фонетикалық тізімінде жақындату дыбысы мен дауыстының ұқсас тізбегінен айырмашылығы бар (мысалы, жартылай дауысты қараңыз).