Мария Мандль: Аушвиц қасіретінің қылмыскері

Кіріспе

Мария Мандль (Мандель) (1912-1948) – австриялық Холокост қылмыскері, SS көмекшісі және соғыс қылмыскері. Ол Аушвиц-Биркенау концлагеріндегі жоғары лауазымды қызметкер ретінде Холокостқа қатысқандығымен белгілі, онда 500 000-нан астам тұтқынның өліміне тікелей қатысқан деп саналады. Ол соғыс қылмыстары үшін өлім жазасына кесілді.

Өмір

Мандл Мюнцкирхенде, Жоғарғы Австрияда, сол кезде Австрия-Мажарстанның құрамында болғанда, аяқ шеберінің қызы ретінде дүниеге келді.

Лагерьдегі жұмыс

Нацистік Германия Аншлюсті жүзеге асырғаннан кейін Мандл Мюнхенге көшті. 1938 жылдың 15 қазанында Саксония провинциясындағы Лихтенбург лагерінің штатына қосылды. 1939 жылдың 15 мамырында Мандл басқа күзетшілермен және тұтқындармен бірге Берлинге жақын жаңа ашылған Равенсбрюк концлагеріне жіберілді. Ұзақ өтпей ол жоғары лауазымдағы адамдарға әсер етті және 1941 жылдың 1 сәуірінде нацистік партияға қосылғаннан кейін, 1942 жылдың сәуірінде СС оберауфсехеринінің шеніне көтерілді. Ол күнделікті тізімдемелерді жүргізді, Aufseherinnen-ге тапсырмалар берді және ұрып-сапалау, қамшылау сияқты жазаларды қадағалады. 1942 жылдың 7 қазанында Мандл Иоганна Лангефельдтің орнына Аушвиц II Биркенауда әйелдер лагерінің СС Lagerführerin-і болып тағайындалды, ол СС Командирі Рудольф Хёсстің басшылығында болды. Әйел болғандықтан ол еркектен жоғары шен алуға мүмкіндігі болмады, бірақ әйел тұтқындар мен оның әйел бағыныстыларына толық бақылауға ие болды. Мандл тек командирге есеп берді. Ол Аушвицтегі барлық әйелдер лагерлері мен қосалқы лагерлерін басқарды, оның ішінде Хинденбург, Лихтеверден және Райско лагерлері де болды. Мандл Ирма Грезені Биркенаудағы венгр әйелдер лагерінің басшысы етіп тағайындады. Кейбір мәліметтер бойынша, Мандл жиі Биркенау қақпасында тұтқынның өзіне қарап тұруын күтетін: егер біреу олай істесе, оны тізімнен алып тастап, одан кейін оның жай-күйінен хабар алынбады. Аушвицте Мандлді "Адамгершіліктен шеткерілген" деп атады, ал келесі екі жыл бойы ол өлімге жіберу және басқа да құжатталған зұлматтарға қатысты. Ол тұтқындардың тізіміне қол қойып, шамамен жарты миллион әйел мен баланы Аушвиц I және II газ камераларында өлімге жіберді. 1943 жылдың тамызында мен отбасыммен (27 адам, оның ішінде бір айдан он бір жасқа дейінгі тоғыз бала) Сосновецке жақын Сродуладағы геттодан Аушвицке 5 мыңға жуық адамнан тұратын конвоймен айдалдым. Біркнаудағы платформада айыпталушы Мандл және оның қасында СС әйелі Марго Дрезхель күтіп тұрды. Конвой келгеннен кейін Мандл іріктеу жүргізіп, конвойдың шамамен 90 пайызын жақын жердегі крематорийге тасымалдайтын вагондарға жіберді. [ ] Осы іріктеу кезінде айыпталушы Мандл тұтқындарды қатыгездікпен азаптап, әйелдерді, еркектерді және балаларды қамшымен ұрып, соқырлықпен тепкіледі. Ол балаларды аналарының қолынан жұлып алатын, ал аналар балаларына жақындап, оларды қорғауға тырысқанда, Мандл аналарды қатты ұрып, соққыға жығып жіберетін. Мен жанымда 20 жасар жас ананы көрдім, ол екі жасар баласына жақындауға тырысқанда, Мандл оны көлікке лақтырып жіберді. Мандл оны аяусыз соққыға жығып, аяусыз ұрып-соқты. [ ] Мен төрт жасар баламның қолын ұстап тұрдым. Айыпталушы Мандл маған жақындап, баламды алып тастап, әлі бос тұрған көлікке лақтырып жіберді, нәтижесінде баланың бетіне жараланып, жылап маған шақыра бастады, бірақ мен көлікке тиемейтін топқа жіберілдім. Мен машинада жылап тұрған баламды жеткізуге тырысқанда, Мандл мені қатты ұрып-соғып, құлатып жіберді. Мен жерде жатқанда да Мандл мені тепкілеуді жалғастырды және аяқ киімімен тістерімнің көп бөлігін сындырды. Сала Федердің айтуынша, олар жеті күн бойы тамақ пен сусыз болды. 27 қыркүйекке қараған түні олар крематорийге жеткізілді. Осы жеті күн ішінде біз сол блоктан шыққан қорқынышты айқай-шуды және ағынысты естідік, ал әйелдер крематорийге әкетілгенде, блоктың ақсақалы, Словакиядан келген Сила (бұрын Чехословакияда сотталған) бізге сол жеті күннен кейін сол блокта тірілерден гөрі өлілер көп болғанын, олардың барлығы дерлік саусақтары мен көкіректерін тістегенін және көздерін жойғанын айтты. Осы жеті күн ішінде егер тұтқын сол блокқа су немесе тамақ әкелгісі келсе, оны сол жерде тұтқындап, қалғандарымен бірге өлтіретін. Жоғарыда сипатталған іріктеуді айыпталушы Мандл жеке жүргізді, оған каполар көмектесті: Стеня, Лео және Мария, олардың барлығы қатыгез және тұтқындарды қорқынышты түрде азаптауға үйренген.

After the Anschluss by Nazi Germany, Mandl moved to Munich, and on 15 October 1938 joined the camp staff at Lichtenburg, an early Nazi concentration camp in the Province of Saxony, as an Aufseherin, and worked with fifty other SS women. On 15 May 1939, along with other guards and prisoners, Mandl was sent to the newly opened Ravensbrück concentration camp near Berlin. She soon impressed her superiors and, after she had joined the Nazi Party on 1 April 1941, was elevated to the rank of a SS Oberaufseherin in April 1942. She oversaw daily roll calls, assignments for Aufseherinnen and punishments such as beatings and floggings. On 7 October 1942, Mandl was assigned to Auschwitz II Birkenau, succeeding Johanna Langefeld as SS Lagerführerin of the women camp under SS Kommandant Rudolf Höß. As a woman she could never outrank a male, but her control over both female prisoners and her female subordinates was absolute. The only man Mandl reported to was the commandant. She controlled all the female Auschwitz camps and female subcamps including at Hindenburg, Lichtewerden and Raisko. Mandl promoted Irma Grese to head of the Hungarian women's camp at Birkenau. According to some accounts, Mandl often stood at the gate into Birkenau waiting for an inmate to turn and look at her: any who did were taken out of the lines and never heard from again. At Auschwitz, Mandl was known as The Beast, and for the next two years she participated in selections for death and other documented abuses. She signed inmate lists, sending an estimated half a million women and children to their deaths in the gas chambers at Auschwitz I and II. In August 1943 I was deported together with my family (27 people, including nine children aged from one month to eleven years) from the ghetto in Środula near Sosnowiec to Auschwitz, in a transport numbering some 5,000 people. At the ramp in Birknau, the transport was awaited by the defendant Mandl accompanied by SS woman Margot Dreschel, and as soon as the transport had arrived, Mandl carried out a selection, sending approximately 90 percent of the transport to the cars which transported these people to the nearby crematorium. [ ] During these selections, defendant Mandl tortured the prisoners in a cruel way, beating the women, the men and the children with a whip and kicking them blindly. She would tear the children from the arms of their mothers, and when the mothers tried to come near the children and defend them, Mandl would beat the mothers horribly and kick them. I saw – right next to me – a young, 20 year old mother, who tried to go near her two year old child thrown onto the car, and Mandl kicked and beat her so cruelly that she didn't get up any more. [ ] I held my four year old child by the hand. The defendant Mandl approached me, tore my child away from me and threw the child onto a still empty car so that the child got wounded in the face and began to cry and call me, but I was put aside to the group that wasn't loaded onto the cars. When I tried to reach the child, crying on the car, Mandl began to beat me so cruelly that I fell. Mandl continued to kick me although I was lying on the ground, and she knocked out almost all of my teeth with her shoe. Sala Feder's account where they stayed for seven days and nights without food or water. On the night of 27 September, they were transported to the crematorium. For the period of these seven days, we heard horrible screams and groans issuing from that block, and when the women were taken to the crematorium, the block elder, a Slovakian woman named Cyla (who had already been tried in Czechoslovakia), told us that after those seven days there were more corpses than living people in that block, and that almost all of them had bitten fingers and breasts and plucked out eyes. During these seven days, if any prisoner wanted to carry water or some food to that block, she was arrested there and perished along with the rest. The above described selection was carried by the defendant Mandl in person, with the help from kapos: Stenia, Leo and Maria, all of them cruel and used to torturing the prisoners in a horrible manner.</blockquote>

Тұтқындау және өлтіру

Соғыстан кейін Мандл туған жері Мюнцкирхенге қашып кетті. Әкесі оны жасыруға көмектесуден бас тартқаннан кейін, Мандл пана табу үшін әпкесіне жүгінді. Алайда, Мандл 1945 жылғы 10 тамызда АҚШ әскері тарапынан тұтқындалды. Тергеулер кезінде оның өте зерек және лагерьдегі жұмысына берілгені анықталды. Біраз уақыт Мандл бұрынғы Дахау лагерінің камерасында ұсталды. 1946 жылғы мамыр айында АҚШ сарбаздары оны Елизавета Рупертпен бірге камерада түсірді. Олардың сұрауымен АҚШ шенеуніктері 1946 жылғы қарашада Мандлды поляктардың күзетіне тапсырды. 1947 жылғы қарашада Мандл Аушвиц ісі бойынша Жоғарғы Ұлттық Трибуналда адамзатқа қарсы қылмыстар жасады деп танылды және асылып өлім жазасына кесілді. Станислава Рахвалова (Аушвицтен аман қалған поляк, Мандл басқаруындағы тұтқын болған және соғыстан кейін Польшаның соғыстан кейінгі коммунистік билігі тарапынан «коммунизмге қарсы белсенді» ретінде тұтқындалған) Мария Мандл мен Тереза Брандлдің жанындағы камерада түрмеге жабылды. Рахвалова неміс тілін жетік білгендіктен, күзетшілерге аудармашы болып жұмыс істеді. Ол соңғы рет олар – екеуі де өлім жазасына кесілгеннен кейін және жаза орындалуға аз қалғанда – одан кешірім сұрағанын айтты. Мандл 1948 жылғы 24 қаңтарда асылды.