Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшадағы қола дәуірінің археологиялық орны
Bronze Age archaeological site in Poland
Бискупин (полякше: Biskupin) – Польшаның солтүстік-орталық бөлігінде орналасқан, қола дәуірінің соңғы кезеңіне жататын бекінілген елді мекеннің толық көлемді археологиялық моделі және ашық ауадағы археологиялық мұражай. Алғашқы қазба жұмыстары кезінде бұл орын батыс славян тайпаларының алғашқы қонысы деп есептелген, бірақ археологтар бұл орынның б.з.б. 8 ғасырға жататын Лужица мәдениетінің Бискупин тобына жатсатынын анықтады. Бұл тарихи елді мекенді қазу және қайта жаңарту поляктардың тарихи санасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Мұражай Jezioro Biskupińskie көлінің жағасында, шамамен Познань қаласының солтүстік-шығысында және Жнин қалашығының оңтүстігінде орналасқан. 1956–2000 жылдар аралығында Варшавадағы Ұлттық археология мұражайының бөлімшесі болды. 1998 жылғы Польшаның жергілікті басқару реформаларынан кейін Бискупинге дербес мекеме статусы беріліп, Бискупин археологиялық мұражайы деп аталды. Бұл орын 1994 жылдың 16 қыркүйегінде Польшаның ресми ұлттық тарихи ескерткіштерінің бірі (Pomnik historii) деп жарияланды және Польшаның Ұлттық мұралар кеңесінің бақылауында.
Biskupin (Polish: ) is an archaeological site and a life size model of a late Bronze Age fortified settlement in north central Poland that also serves as an archaeological open air museum. When first discovered it was thought to be early evidence of a West Slavic settlement, but archaeologists later confirmed it belonged to the Biskupin group of the Lusatian culture from the 8th century BC. The excavation and the reconstruction of the prehistoric settlement has played an instrumental part in Polish historical consciousness. The Museum is situated on a marshy peninsula in Jezioro Biskupińskie, ca. northeast of Poznań and south of the small town of Żnin. In the years 1956–2000, it was a division of the National Museum of Archaeology in Warsaw. After the Polish local government reforms of 1998, Biskupin was granted the status of an indepenent institution known as the Archeological Museum in Biskupin. The site is one of Poland's official national Historic Monuments (Pomnik historii), as designated September 16, 1994, and tracked by the National Heritage Board of Poland.
Қазбалардың тарихы
1933 жылы поляк археологтары Ұлы Польша аймағында қола дәуіріне жататын қамалдың/қоныстың қалдықтарын тапты, және бұл жаңалық бір түндікке танымал болды. 1934 жылдан бастап бұл жерді Познань университетінің археологтары Йозеф Костровский (1885–1969) және Здзислав Раевский (1907–1974) басқаратын команда қазба жұмыстарымен айналысты. Алғашқы есеп 1936 жылы жарияланды. 1939 жылдың басына қарай шамамен қазба жұмыстары жүргізілді. Біскупин тез арада атаққа ие болды, оған маршал Пилсудский үкіметінің өкілдері, әскерилер және Польша приматы сияқты жоғары дін қызметкерлері де кіретін көптеген құрметті қонақтар келді. Бұл орын поляк ұлттық санасының бір бөлігіне айналды, славян тайпаларының тарихқа дейінгі дәуірдегі жетістіктерінің символы болды. Оны «Польшаның Помпеясы» немесе «Польшаның Геркуланумы» деп атады. Германия шекарасынан табылған тарихи бекініс, тарихи «поляктардың» қола дәуірінің соңында шетелдік басқыншылар мен тонаушыларға қарсы тұрғанын көрсету үшін пайдаланылды. Біскупин суреттер мен танымал романдарда бейнеленді. 1939 жылдың күзінде Германия Польшаны басып алған кезде Біскупин «Urstädt» деп өзгертілді. 1940 жылы SS «Аненербе» 1942 жылға дейін қазба жұмыстарын жаңартты. Неміс әскері шегінуге мәжбүр болғанда, олар оны суға батырып, жоюға тырысты, бірақ таңқаларлықтай, бұл көне ағаштардың жақсы сақталуына әкелді. Соғыстан кейін поляк археологтары қазба жұмыстарын қайта бастады және 1974 жылға дейін жалғастырды.
In 1933 Polish archaeologists discovered remains of a Bronze Age fort/settlement in Wielkopolska Region (Greater Poland) and the discovery became famous overnight. The site was excavated from 1934 onwards by the team from Poznań University, led by archaeologists Józef Kostrzewski (1885–1969) and Zdzisław Rajewski (1907–1974). The first report was published in 1936. By the beginning of 1939, ca. had been excavated. Biskupin soon became famous, attracting numerous distinguished guests, including officials of the Marshal Piłsudski government, members of the military, and high churchmen such as the primate of Poland. The site soon became part of Polish national consciousness, the symbol of achievements of the Slavonic forebears in prehistoric times. It was called the "Polish Pompeii" or "Polish Herculaneum". The existence of a prehistoric fortress, from the German border, was used to show that the prehistoric "Poles" had held their own against foreign invaders and plunderers as early as the late Bronze Age. Biskupin came to feature in paintings and popular novels. When the Germans occupied Poland in the autumn of 1939, Biskupin was renamed "Urstädt". In 1940, excavations were resumed by the SS Ahnenerbe until 1942. When the Germans were forced to retreat they flooded the site hoping to destroy it, but—ironically—it led to very good preservation of the ancient timbers. Excavations were resumed by Polish archaeologists after the war and continued until 1974.
Сайт
Бискупинде екі қоныс кезеңі болды, ол көлдің ортасында орналасқан, бірақ қазір жартыаралда жатыр, және олар үздіріссіз бірінен соң бірі келді. Екі елді мекен де тіктөртбұрышты торға салынған, онда он бір кең көше бар. Қола дәуірінің соңына жататын ескі қоныс 102 106-ға жуық емен мен қарағайдан жасалған үйлерден тұратын, ылғалды аралда орналасқан, үйлердің орналасуы шамамен бірдей, әрқайсысы 6 метрдей болған. Олар екі бөлмеден және ашық кіреберістен тұрды. Бұл үйлер 10–12 адамды қабылдауға арналған. Ең үлкен бөлменің ортасында ашық ошақ орналасқан. Әлеуметтік жіктелуді көрсететін үлкен үйлер жоқ. Жер ылғалды және батпақты болғандықтан, көшелер ағаш тақтайлармен төселген. Елді мекенді биік ағаш қабырғасы немесе қоршау қоршаған, ол ағаш пен топырақтан жасалған қоршаудың үстіне орнатылған. Қоршау емен ағаштарынан жасалған, олар топыраққа толтырылған жәшіктер құрады. Қоршаудың ұзындығы 1000 метрден астам, және көлде ағаштан жасалған толқын тосқауылмен бірге жүреді. Қоршауды салуда көп мөлшерде ағаш пайдаланылды.
There are two settlement periods at Biskupin, which was located in the middle of a lake but is now situated on a peninsula, that follow each other without a break. Both settlements were laid out on a rectangular grid with eleven streets that are wide. The older settlement from the late Bronze Age was established on a slightly wet island of over and consisted of around 102 106 oak and pine log houses that were of similar layout, measuring ca. each. They consisted of two chambers and an open entrance area. These houses were designed to accommodate 10–12 persons. An open hearth was located in the centre of the biggest room. There are no larger houses that could indicate social stratification. Because of the damp, boggy ground the streets were covered with wooden planks. The settlement was surrounded by a tall wooden wall, or palisade, set on a rampart made up of both wood and earth. The rampart was constructed of oak trunks that form boxes filled with earth. The rampart is more than long and accompanied by a wooden breakwater in the lake. of wood was used in the construction of the rampart.
Танымал мәдениетте
Бискупин археологиялық ескертісі Польша почтасының 1966 және 1978 жылдары шығарған маркаларында бейнеленген. Бұл елді мекен бірнеше фильмдерде, оның ішінде Джерзи Хоффманның 1998 жылғы "От пен қылыш" тарихи драмасында және 2003 жылғы "Ежелгі әңгіме: Күн құдай болғанда" тарихи фильмінде түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды. 2018 жылдың тамызында Бискупин қонысы ашылғанына 85 жыл толуына орай Google doodle арқылы тойланды.
The Biskupin archeological site was featured on stamps issued by the Polish Post in 1966 and 1978. The settlement served as a setting in a number of films including Jerzy Hoffman's 1998 historical drama With Fire and Sword and 2003 historical film An Ancient Tale: When the Sun Was a God. In August 2018, the Biskupin settlement was celebrated with a Google doodle on the 85th anniversary of the discovery of the site.
Үлгі
1936 жылы жартыаралда алғашқы толық көлемді модель (ашық аспан астындағы музей) салынды, бірақ екінші дүниежүзілік соғыстың соңында шегініп келе жатқан немістер оны қасақана қиратты. Соғыстан кейін ол қайтадан тұрғызылды, қамалдар және екі жағында үйлері бар бір көше де қосылды. 2000 жылдары бастапқы орналасқан жердің бір бөлігінде "ортағасырлық" ағаштан жасалған киноға арналған қамал салынды.
In 1936 the first life size model (open air museum) was built on the peninsula, but it was intentionally destroyed by retreating Germans near the end of World War II. After the war it was rebuilt, and the ramparts and one full street with houses on both sides were also added. In the 2000s, a film prop "medieval" timber castle was constructed on a part of the original site.