Кіріспе
Пәнжабтағы қола дәуірі мәдениеті – Қабірстан H мәдениеті – Үнді субконтинентінің солтүстігіндегі Пәнжаб аймағында шамамен б.з.д. 1900 жылдан шамамен б.з.д. 1300 жылға дейін өркендеген қола дәуірі мәдениеті. Ол Хараппа (Инд өзені аңғары) өркениетінің соңғы кезеңінің аймақтық түрі (Синд провинциясының Джукар мәдениетімен және Гуджараттың Рангпур мәдениетімен қатар) деп есептеледі, сонымен қатар прото-Ригведалық халықтың қоныс аударуына дейінгі Индо-Арий көші-қонының бірінші толқынының көрінісі ретінде де қарастырылады.
The Cemetery H culture was a Bronze Age culture in the Punjab region in the northern part of the Indian subcontinent, from about 1900 BCE until about 1300 BCE. It is regarded as a regional form of the late phase of the Harappan (Indus Valley) civilisation (alongside the Jhukar culture of Sindh and Rangpur culture of Gujarat), but also as the manifestation of a first wave of Indo Aryan migrations, predating the migrations of the proto Rig Vedic people.
Шығу тегі
Қабірге арналған Х мәдениеті қазіргі Үндістан мен Пәкістанның Пәнджәп аймағында және оның төңірегінде орналасқан. Ол Хараппадағы "H аймағында" табылған зираттың атымен аталады. Мәдениеттің қалдықтары шамамен б.з.д. 1900 жылдан бастап шамамен б.з.д. 1300 жылға дейін дауырланған. Мұхаммед Рафик Моғұлдың сөзіне қарағанда, Қабірге арналған Х мәдениеті шамамен б.з.д. 1700 жылы Инд өзені өркениетінің солтүстік бөлігінен пайда болды, ол Инд өзені дәстүрінің Локализация дәуірінде немесе "Соңғы Хараппан кезеңі" деп аталатын үш мәдени кезеңнің бірі – Пәнджәп кезеңінің бір бөлігі болды. Кенойердің пікірінше, Қабірге арналған Х мәдениеті "алдыңғы Хараппан кезеңінің үлгісі болған қоныстану ұйымдастыруының өзгеруін ғана көрсетеді, мәдени үзілісті, қалалық құлдырауды, жат жұрттықтардың шабуылын немесе учаскенің тасталуын емес, олардың бәрі бұрын айтылған". Кеннеди және Мэллори мен Адамс атап көрсеткендей, Қабірге арналған Х мәдениетінің Хараппаның ертерек халқымен "нақты биологиялық байланыстары бар". Қабірге арналған Х мәдениетінің кейбір ерекшеліктері Сват мәдениетімен байланысты, ол Үндістан субконтинентіне қарай Индо-Арий қозғалысының куәсі ретінде қарастырылады. Парполаның айтуынша, Қабірге арналған Х мәдениеті б.з.д. 1900 жылдан бастап Индо-Арийлердің бірінші толқынының көші-қонын көрсетеді, одан кейін шамамен б.з.д. 1700–1400 жылдары Пәнджәпке қоныс аудару жүрді. Кочардың сөзіне сәйкес, IV Сват Пәнджәпте Хараппан Қабірге арналған Х кезеңін құрды (б.з.д. 2000–1800), ал кейін V Сваттың Ригведалық Индо-Арийлері Қабірге арналған Х халқын сіңіріп алып, боялған сұр керамика мәдениетіне (б.з.д. 1400 жылға дейін) жол берді. Гандхара қабір мәдениеті мен Охровый түсті керамика мәдениетімен бірге, кейбір ғалымдар Қабірге арналған Х мәдениетін Веда өркениетінің қалыптасуына ықпал еткен фактор деп санайды.
Археология
Үндістанда кремация алғаш рет Зират H мәдениетінде куәландырылған, бұл практика бұрын Ведаларда сипатталған. Ригведада RV 10.15.14-те жаңадан пайда болатын практикаға сілтеме бар, онда ата-бабалар "өртеліп (агнидагха) және өртелмеген (анагнидагха)" күйінде шақырылады.